نجف
خارج از ایران
علمای مرتبط با این شهر
متولد (29 نفر)
تحصیل کرده (150 نفر)
.png&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)
.png&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)
متوفی (39 نفر)
مدفون (59 نفر)
کنشهای انجامشده در این شهر (193)
جهاد در جهت استحکام اساس مشروطیت و سرپیچی از دستورات دولتی در سرکوبی مشروطه خواهان
وجوب حفظ اساس مشروطیت
کوشش در راه استقرار مشروطیت به منزله جهاد در راه امام زمان (عج)
ترغیب رؤسا و خوانین بختیاری و قشقایی به تقویت بنیان مشروطیت و برحذر داشتن آنان از همراهی با مخالفان آن
ترغیب ایلات و عشایر آذربایجان به تقویت بنیان مشروطیت و برحذر داشتن آنان از همراهی با مخالفان آن
درخواست اجازه ورود سید عبداله بهبهانی به عتبات عالیات از سلطانعثمانی
جبران صدمات وارده به مجلس و جلب اعتماد عموم و طرد افراد مفسد و فتنهگر توسط محمدعلی شاه
درخواست از سلطان عبدالحمید پادشاه عثمانی جهت حمایت از مشروطهخواهان ایران
تعارض یا عدم تعارض مبانی مشروطیت با احکام اسلام
بیان فشارهای روانی و محدودیتهای سیاسی ایجاد شده برای وی
مجادله بر سر استقرار مجدد مشروطیت در کشور
تأکید بر حمایت از مشروطهخواهان
اعزام هیاتی از علمای عتبات به ایران برای ایجاد مصالحه
تمجید از پیشگامی و پایداری مردم آذربایجان در استقرار و بازگشت مشروطیت
وجوب کمکهای مالی، تسلیحاتی و نیرو به مجاهدان تبریز
درخواست ابلاغ دادخواهی و مظلومیت مردم ایران به دولتها و مجالس جهان
درخواست تشکیل مجدد مجلس شورا از محمدعلی شاه قاجار و تهدید وی به حرکت به سمت ایران
تلاش در جهت بازگشت مشروطیت و کمک همه جانبه به مجاهدان تبریز
بیان اقدامات مستبدانه محمدعلی شاه و اعلام بطلان همه قراردادها و قرضههای دولتی به دیوان بینالمللی لاهه
تشکر از اقدامات انقلابی سید عبدالحسین لاری
پاسخ به استفتای جهاد ایرانیان مقیم طرابوزان
وجوب کمک به مدافعان تبریز (ستارخان و یارانش) و مهدورالدم بودن مهاجمان
محکوم کردن اقدامات محمدعلی شاه قاجار در بمباران مجلس و انحلال مشروطیت و اعلام بیکفایتی حکومت قاجار در حفظ استقلال کشور و حقوق مردم و دفع خائنین
اعلام براندازی سلطنت محمدعلی شاه قاجار
هشدار به روسای عشایر نسبت به همکاری با دولتیان ستمگر و پرهیز از سرکوب و کشتار مردم
منظور از مشروطیت و رد انتقادات مخالفان
مطابقت قانون اساسی با احکام اسلام و درخواست حمایت از سلطان عبدالحمید دوم عثمانی از مردم ایران و اتحاد دو ملت ایران و عثمانی
نگرانی از تجاوز روسیه به ایران به بهانه عدم امنیت جانی روسهای ساکن ایران و اعلام شکایت به دولتهای بزرگ جهان
درخواست از محمدعلی شاه قاجار جهت تشکیل مجدد مجلس شورا و تهدید وی به تغییر روش در مقابل او در صورت عدم انجام آن
ترجیح نظام مشروطیت بر استبداد و تکلیف شرعی همه برای بازگشت و استقرار مجدد آن
استقرار نظام مشروطیت تنها راه اصلاح کشور
همدست نمودن علمای مخالف مشروطه با نیروهای دولتی در سرکوب و کشتار مشروطهخواهان
تحریم تجدید مشروطیت
درخواست بازگشت مشروطیت از سوی برخی مناطق، موجب صدور فتوایی مبنی بر حرمت این درخواست شده است. در این فتوا، علمای اعلام و متدینین با بازگشت فتنهای که خاموش شده و تبدیل مشروطه به ابزاری برای اشرار، مخالفت کردهاند. در پایان، درخواست تجدید مشروطیت حرام اعلام شده است.
عدم مداخله در امر مشروطیت
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی از ابتدا در امر مشروطیت دخالت نکرده و آن را خارج از وظیفه شرعی خود میدانست. با وجود تلاشهای مکرر مشروطهخواهان برای جلب حمایت او، وی از پذیرش آن امتناع ورزید. در اوایل ماه شعبان، مشروطهخواهان با استفاده از شورش تبریز و تهدید به قتل، تلاش کردند او را مجبور به صدور حکم وجوب اقامه مجلس مشروطه کنند. در پی این فشارها، سید محمدکاظم یزدی اعلام کرد که با توجه به فساد، قتل و هرج و مرج ناشی از مشروطه، نمیتواند حکم به لزوم آن دهد. او پیشنهاد کرد که حکمی برای صلح بین مسلمانان تبریز و عفو مقصرین توسط شاه صادر شود، اما این پیشنهاد مورد قبول مشروطهخواهان قرار نگرفت و در نهایت با دخالت یک مأمور پلیس، جمعیت متفرق شد. هرگونه روایت خلاف این وقایع، کذب و افترا است.
عدم اجازه دولت ایران در انعقاد معاهدات و استقراض خارجی بدون تصویب مجلس شورا
این بیانیه با اشاره به شکایات ملت ایران، به قصد دولت برای استقراض از کشورهای همسایه جهت سرکوب مردم اعتراض میکند. در ادامه، از سوی علمای شیعه به عنوان رؤسای روحانی ملت ایران، به سفرا و جراید رسمی دولتهای بزرگ اعلام میشود که بر اساس اصول ۲۴ و ۲۵ نظامنامه اساسی، دولت ایران بدون تصویب پارلمان (که در حال حاضر انجمن ایالتی تبریز است) حق انعقاد هیچگونه معاهده یا استقراضی را ندارد. در پایان تأکید میشود که اگر قرضی بدون امضای انجمن صورت گیرد، ملت ایران مسئول پرداخت آن نخواهد بود.
درخواست از ایلات و طوایف کرمانشاهان جهت پیوستن به مجاهدان تبریزی و یاری آنها در برابر هجوم نیروهای دولتی
متن با سلام و درود به رؤسا، عشایر و ایلات ایران، به ویژه خوانین کرمانشاهان آغاز میشود. در ادامه، به مدت یک سال از مسدود شدن راههای ارتباطی علما توسط دولتیان برای جلوگیری از حمایت از ملت و مشروطیت و ترفیه حال رعیت گلایه شده و اشاره میشود که دولتیان با نسبت دادن مضامین کفرآمیز به علما، قصد تصرف مستبدانه در اموال و نفوس مردم را دارند. سپس، با یادآوری مجاهدتهای ملت آذربایجان و سردار ستارخان، از خوانین کرمانشاهان به دلیل عدم یاری به مجاهدین و عدم اقدام برای آزادی سید عبدالله بهبهانی که در جوار آنها محبوس بوده، انتقاد میشود. در پایان، از خوانین خواسته میشود که سید عبدالله بهبهانی را آزاد کرده و بر اساس دستورالعمل ایشان، با اتفاق و یکپارچگی، در جهت استحکام مشروطیت و ریشهکن کردن استبداد با مجاهدین آذربایجان متحد شوند. این اقدام به منزله جهاد در رکاب امام زمان و نصرت دین مبین تلقی شده و با استناد به آیه قرآن، وعده یاری الهی داده میشود.
تشویق سپهدار اعظم به استقرار مجدد مشروطیت
متن با دعای خیر برای مخاطب آغاز میشود و او را در کنف حفظ الهی و خدمت به دین و عدالت و مشروطیت و حراست وطن اسلامی میداند. سپس با اشاره به درایت و غیرت دینی و وطنی مخاطب، ابراز تعجب میکند که چگونه با وجود آگاهی از اهمیت مشروطیت برای حفظ مملکت و ضیق وقت، ایشان سکوت اختیار کردهاند. در پایان، با ابراز خرسندی از اقدامات غیورانه مخاطب، امیدواری میدهد که او همواره مورد تأیید الهی باشد و رجال دیندار و مملکتخواه را از مقاصد فاسد عدهای که دین و دولت را فدای اغراض شخصی میکنند، آگاه سازد و در این لحظات پایانی، مملکت اسلامی را از مهالک استبداد رها سازد.
تایید فتاوای منسوب به خود و عدم پرداخت مالیات به دولت
این بیانیه با تأکید بر وجوب اهتمام به مشروطیت و قطع دست ظالمان از تعدی به جان و مال مردم آغاز میشود. در ادامه، فتاوای پیشین صادر شده از سوی نویسندگان مبنی بر حرمت پرداخت مالیات به حکام فعلی ایران و همچنین حرمت هرگونه مساعدت در مقابل مشروطهخواهان تبریز و سایر مناطق، تأیید و صحت آنها مورد تأکید قرار میگیرد. نویسندگان، تشکیک در این احکام را عجیب دانسته و آن را ناشی از اعتماد به اکاذیب و مفتریات تلگرافات تهران میدانند. در پایان، به عموم مسلمانان اعلام میشود که حفظ دین مبین در گرو عدم پرداخت مالیات به حاکم فعلی و همراهی با مشروطهخواهان تبریز است، چرا که استبدادخواهی جائرین، ممالک اسلامی را در خطر عظیمی قرار داده است.
تأیید احکام و فتاوای گذشته: وجوب استقرار مشروطه و لزوم همراهی با آن
نامهای به مراجع تقلید ارسال شده که در آن از شایعاتی مبنی بر عدم صدور احکام قبلی در خصوص وجوب مشروطیت و لزوم همراهی با مجلس و همچنین تغییر رأی مراجع سخن به میان آمده است. در پاسخ، مراجع تقلید صحت احکام پیشین خود را تأیید کرده و بر وجوب پیروی مسلمانان از این احکام و دوری از تشکیکات و اکاذیب مغرضین تأکید میکنند. همچنین، با اشاره به وضوح این امور و وجود خطوط و مهرهای خودشان بر تلگرافات و احکام، هرگونه تردید در این زمینه را بیمورد میدانند.
اعلام غیرقانونی و بیاعتبار بودن همه قراردادهای دولت ایران با دولتها و شرکتهای خارجی
این اعلامیه با اشاره به استقلال کامل ایران، تمام قراردادهای استقراض، رهن، امتیاز و هرگونه توافق مشابه را که بدون امضای مجلس و مغایر با قانون اساسی توسط حکومت وقت منعقد شده باشد، بیاعتبار میداند. همچنین، جواهرات موجود در خزائن تهران را متعلق به ملت ایران دانسته و هرگونه رهن یا امتیاز مربوط به آنها با دولتها و بانکهای خارجی را باطل اعلام میکند. در پایان، از مخاطبان درخواست میشود که این موارد را به دولتهای متبوع خود اطلاع دهند.
تشویق مردم ایران به برکناری رژیم محمدعلی شاه
این تلگراف در پاسخ به تحصن علمای خراسان صادر شده است. در آن، علمای خراسان به پایداری در برابر ظلم و استبداد تشویق شدهاند و این اقدام را از مهمترین واجبات دینی برشمردهاند. همچنین، بر لزوم دفاع در برابر بیدینیان تأکید شده و از مخاطبان خواسته شده است که اخبار جدید را اطلاع دهند.
تکریم مجاهدین تبریز و همشان دانستن انجمن تبریز و مجلس شورا
این نامه با ستایش از همت و غیرت سپهسالار ملی و مجاهدین تبریز آغاز میشود و نقش آنان را در غلبه اسلام و سربلندی ملت برجسته میسازد. در ادامه، انجمن تبریز را همشأن دارالشورای کبرای ملت دانسته و از آن انتظار میرود که در تأمین امنیت و آسایش عمومی، جلوگیری از قرضهای جدید و مقابله با اقدامات مملکتفروشی به وظایف خود عمل کند و نتایج را به اطلاع عموم برساند.
اظهار تعجب از سکوت و عدم همراهی علما و مردم اصفهان با مشروطهخواهان آذربایجان و خراسان
متن با ابراز تعجب از عدم همراهی مردم و علمای اصفهان با نهضت مشروطه در سایر نقاط ایران آغاز میشود. در ادامه، به اخبار هیجانانگیز از خراسان، لارستان و تصرف شهرهای آذربایجان توسط ملت اشاره شده و از مخاطبان اصفهانی پرسیده میشود که منتظر چه هستند. سپس، به ارسال یک جریده مصری حاوی شرح حال اصفهان و نیز حکمی از علمای بزرگ (از جمله سید اسماعیل صدر، آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی) اشاره میشود که برای تنبه مردم اصفهان و تشویق آنان به همدستی با مشروطهخواهان آذربایجان، خراسان و طوالش فرستاده شده است. متن با سلام و درود پایان مییابد.
تأکید مجدد بر تشکیل مجلس شورا و تحریم مالیات به دولت
این نامه با تأکید بر صحت احکام پیشین صادر شده از سوی نویسندگان مبنی بر وجوب اهتمام به مشروطیت و تشکیل مجلس شورای ملی و حرمت پرداخت مالیات به حکام فعلی، هرگونه ادعا مبنی بر نسخ این احکام از سوی خود یا آیتالله حاج میرزا حسین خلیلی را تکذیب میکند. در ادامه، مشروطیت را نعمتی عظیم برای جلوگیری از ظلم و حفظ اسلام معرفی کرده و صدور حکمی مغایر با آن را غیرممکن میداند. در پایان، از مخاطب میخواهد که این مطالب را به اطلاع عموم مسلمانان برساند تا با اتحاد و تلاش، احکام الهی اجرا شود و جان، آبرو و اموال مسلمانان حفظ شده و ممالک اسلامی از تسلط کفار مصون بماند.
تأیید احکام و فتاوای گذشته: وجوب استقرار مشروطه و حرمت دادن مالیات به دولت محمدعلی شاه
این فتوا با خطاب به علمای بزرگ، بر صحت و اعتبار احکام پیشین مبنی بر وجوب مشروطیت، تشکیل مجلس شورای ملی و حرمت پرداخت مالیات به حاکمان فعلی تأکید میکند. در ادامه، شایعات مربوط به نسخ این احکام توسط آیتالله میرزاحسین و نویسندگان فتوا را تکذیب کرده و مشروطیت را نعمتی بزرگ برای جلوگیری از ظلم و حفظ اسلام میداند. در پایان، از عموم مسلمانان میخواهد که با اتحاد و تلاش برای اجرای احکام الهی، از جان، آبرو و مال خود و استقلال ممالک اسلامی در برابر بیگانگان محافظت کنند.
اظهار امتنان از ایل بختیاری جهت براندازی حکومت محمدعلی شاه و درخواست همکاری آنها با مجاهدان آذربایجانی
متن با ابراز خرسندی از اقدامات ایل بختیاری در اصفهان برای براندازی حکومت محمدعلی شاه و تثبیت مشروطیت آغاز میشود. در ادامه، به سابقه درخشان این ایل در خدمت به دین و اسلام اشاره شده و اقدامات اخیر آنها مایه افتخار ابدی دانسته میشود. سپس، بر لزوم اتحاد و همکاری تمام ملت برای ریشهکن کردن ظلم و استبداد و استحکام عدالت و مشروطیت تأکید شده و از ایل بختیاری خواسته میشود تا با ملت آذربایجان و سایر عدالتخواهان کشور در ارتباط باشند و برای حفظ دین و منافع ملی، یکدل و یکجهت تلاش کنند.
هشدار به مردم ایران به منظور حفظ سلامت جنبش ضداستبدادی
این نامه با ستایش از تلاشهای مخاطب در احقاق حقوق و آگاهیبخشی به ملت آغاز میشود. سپس سه وظیفه اصلی برای حفظ اسلام و جنبش ضداستبدادی را برمیشمارد: اول، جلوگیری از هرگونه بهانه برای مداخله بیگانگان. دوم، حفظ اتحاد ملی و مقابله با مفسدین و تفرقهافکنان. سوم، برقراری امنیت کامل و عدم تعرض به افراد برای نمایش تمدن ملت. در پایان، از مخاطب و انجمن ایالتی و سایر عقلا و غیرتمندان ملت درخواست میشود که در رعایت این مراتب، به ویژه حفظ اتحاد، کوشا باشند و از معاهدات شوم و قرض جلوگیری کنند.
تأیید مشروطیت و رد نظرات علمای منتقد و مخالف
این رساله در پاسخ به پنج مغالطه مطرح شده توسط مخالفان مشروطه نگاشته شده است. در ابتدا، به نقد این دیدگاه میپردازد که دین اسلام کامل است و نیازی به قانون جدید ندارد و وکلا حق قانونگذاری ندارند. پاسخ میدهد که وظیفه وکلا قانونگذاری در امور عرفی و سیاسی است، نه احکام شرعی، و هدف مشروطه محدود کردن استبداد و حفظ نظم مملکت است. در ادامه، به مغالطه دوم که ولایت در امور سیاسی را مختص مجتهدین میداند، پاسخ میدهد که مجلس شورا باید از مجتهدین خالی نباشد و حاکم شرع نیز باید با مشورت عقلا عمل کند. مغالطه سوم درباره اعتبار اکثریت آرا در قانونگذاری و منافات آن با مذهب شیعه را رد میکند و توضیح میدهد که نظر اهل خبره در امور سیاسی ملاک است و در صورت تعارض، رأی اکثریت اهل خبره ترجیح دارد. مغالطه چهارم که برابری اهل ذمه با مسلمانان را نفی میکند، با استناد به قوانین اولیه اسلام و حقوق اهل ذمه در پناه اسلام پاسخ داده میشود. در نهایت، مغالطه پنجم که آزادی قلم و مطبوعات را به معنای آزادی در محرمات میداند، با تاکید بر حفظ شرف مردم و ممنوعیت محرمات در سایر مواد قانونی رد میشود و مواردی که غیبت و افشای معصیت جایز است، توضیح داده میشود. در پایان، نویسنده هدف خود را آگاهیبخشی به امت و دفع اباطیل عنوان میکند.
وجوب تلاش در راه استقرار مجدد مشروطیت
این فتوا با تأکید بر وجوب عینی تلاش مجدانه برای استقرار مشروطیت آغاز میشود. در ادامه، سستی و غفلت در این مسیر را به منزله یاری نرساندن به امام زمان (عج) تلقی میکند و در پایان، همراهی صمصامالسلطنه و ضرغامالسلطنه را در این امر ضروری میداند.
اعلان حرمت پرداخت مالیات به کارگزاران محمدعلی شاه
این فتوا با خطاب به صمصامالسلطنه، پرداخت هرگونه مالیات به کارگزاران حکومت استبدادی را حرام اعلام میکند. در ادامه، بر عدم پرداخت مالیات تا زمان تشکیل مجلس شورای ملی تأکید شده است.
وجوب حمایت عموم مسلمانان از مشروطیت و اظهار تشکر از خدمات شیخ علی لاهیجی در آن باره
این نامه با ستایش از اقدامات شیخ علی لاهیجی در پیشبرد مشروطیت آغاز میشود و از زحمات او در این راه تقدیر میکند. سپس به اهمیت آگاهسازی مسلمانان از محاسن مشروطیت و معایب استبداد میپردازد و تأکید میکند که ایستادگی مشروطهخواهان، آزادی و استقلال را برای نسلهای آینده به ارمغان خواهد آورد. در ادامه، به وجوب شرعی اقامه مشروطه و همراهی مسلمانان با آن اشاره کرده و پرداخت مالیات و حمایت از ظالمان را حرام میشمارد. در پایان، نویسنده هدف خود را حفظ اسلام و جان و مال مسلمانان اعلام میکند و از مخاطب میخواهد که این احکام را به عموم مردم و ایلات ابلاغ کند تا همگان از تکلیف شرعی خود آگاه شوند.
تقدیر از رساله ارشاد العباد الی عماره البلاد نوشته شیخ اسماعیل محلاتی غروی (در تبیین و تطبیق نظام مشروطه و اسلام)
متن با ستایش از رساله «ارشاد العباد الی عماره البلاد» نوشته شیخ اسماعیل محلاتی غروی آغاز میشود. این رساله به دلیل تبیین حقیقت مشروطیت و شرح مفاسد استبداد، برای آگاهی مؤمنان و صاحبان غیرت دینی کافی دانسته شده و آن را رجم وسوسههای شیاطین و سلطنتفروشان اسلام میخواند. در ادامه، هدف اصلی از تلاشهای علمای دین، نه تنها کاهش ظلم و قطع دست ستمکاران، بلکه حفظ اساس اسلام و رهایی ممالک اسلامی از تسلط کفار عنوان شده است. متن با امید به بهرهبرداری مسلمانان از این بیانات و استقرار اساس سعادت و حفظ ممالک اسلامی با یاری خداوند و اتفاق کلمه ملیه به پایان میرسد.
تشریح سلطنت مشروطه و مطابقت آن با احکام اسلام و رد شبهات مخالفان
متن با اشاره به شایعاتی در تهران آغاز میشود که مشروطیت و مجلس شورای ملی را مخالف اسلام و قرآن میدانند و دولت نیز به این بهانه از اجرای آن سر باز میزند. سپس به تبیین مفهوم سلطنت مشروطه و مجلس شورای ملی میپردازد و بیان میکند که این دو با هدف محدود کردن ظلم و خودسری حاکمان و حفظ مصالح مملکت اسلامی، نه تنها منافاتی با اسلام ندارند، بلکه از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر و حفظ بیضه اسلام در برابر تهاجم کفار هستند. در ادامه، با هشدار نسبت به وضعیت نابسامان کشور و خطر از دست رفتن استقلال، علما و بزرگان را به بیداری و اتحاد برای برقراری قانون و نظارت بر دولت فرامیخواند. در بخش پایانی، به شبهه آزادی مطلق در مشروطیت پاسخ میدهد و توضیح میدهد که مراد از آزادی، رهایی از استبداد و زورگویی حاکمان است، نه آزادی در ارتکاب فواحش و منکرات شرعی. تأکید میشود که قانون اساسی ملی باید بر اساس موازین اسلامی باشد و مساوات نیز به معنای اجرای یکسان احکام شرعی برای همه، بدون تبعیض میان قوی و ضعیف است.
نصیحت به مبارزان: پرهیز از دو دستگی، بهانه ندادن به دشمنان خارجی و ارتباط انقلابیون کشور با یکدیگر
این نامه با ستایش از غیرت دینی و همت مردم آذربایجان در احیای ایران و استنقاذ حقوق ملت آغاز میشود. در ادامه، سه نکته مهم مطرح میگردد: اول، هشدار درباره نقشه دشمنان برای ایجاد تفرقه و دو دستگی میان سرداران و مجاهدین آذربایجان و تأکید بر لزوم اخوت، مواسات و ایثار. همچنین بر مراقبت از حقوق اتباع خارجی برای جلوگیری از بهانهجویی بیگانگان و دعوت از بزرگان و خیرخواهان تبعیدی برای پیوستن به مبارزان تبریز تأکید شده است. دوم، لزوم ارتباط، مکاتبه و همدستی میان مبارزان در شهرهای مختلف برای حفظ استقلال و تشکیل دولت قانونی جمهوریه مطرح میشود و هشدار داده میشود که تفرقه به استیلای اجانب منجر خواهد شد. در پایان، با استناد به آیه قرآن، بر اهمیت اتحاد و عدم تفرقه به عنوان تنها راه حصول هر نعمتی تأکید شده است.
حمایت از مشروطهخواهان اصفهان
متن با ابراز خرسندی از اقدامات اسلامخواهانه صمصامالسلطنه بختیاری در اصفهان آغاز میشود که شامل اجرای احکام شرعی، براندازی حکومت ظالم، انجام وظایف عدالتخواهانه و تشکیل انجمن ایالتی است. در ادامه، از خداوند برای ایشان و مجاهدین اصفهان طلب یاری شده و از صمصامالسلطنه خواسته میشود که از مردم و مناطق اطراف حمایت کند. در پایان، آمادگی کامل برای هرگونه مساعدت مجدانه اعلام میشود.
عدم تایید و تکذیب مشروطیت
در پاسخ به سؤالی درباره موضعگیری در قبال مشروطیت، بیان میشود که آنچه مطابق با قوانین شرع و بدون مفسده باشد، صحیح و قابل پیروی است. از آنجا که اقدام در امور مهم بدون بررسی کامل جوانب صلاح و فساد، خلاف رویه عقلا و اهل دیانت است، در صدد تحقیق درباره مشروطیت برآمده، اما به دلیل اخبار متناقض، هنوز در تأیید یا تکذیب آن تردید وجود دارد. با توجه به اوضاع فعلی ایران از جمله خونریزیها، هتک حرمتها و غارت اموال، وظیفه خود را سکوت و کنارهگیری از این مخاطره میداند و منتظر فرج آل محمد (ص) است. هرگونه نسبت دادن موضعی غیر از سکوت و توقف، افترا و بهتان خواهد بود و به دلیل اکاذیب و تهدیدات، به اجداد خود در حفظ دین و صبر بر شداید تأسی میکند و کار خود را به خدا واگذار مینماید.
سیاست سکوت در مقابل مشروطیت
متن با اعلام عدم اطلاع نگارنده از جزئیات و خصوصیات یک موضوع آغاز میشود و به همین دلیل، موضع سکوت را اتخاذ میکند. در ادامه، بر اهمیت حفظ اسلام، عقاید مسلمین و دفع افکار ملحدین تأکید شده و این موارد را از مهمترین فرایض و قوانین شریعت محمدی (ص) میداند. در پایان، ابراز امیدواری میشود که در این شرایط حساس، تمام جوانب صلاح رعایت شود تا به یاری خداوند، آسیبی به اسلام وارد نشود و توفیق الهی مسئلت میگردد.
تایید و حمایت از مقاومت تبریز به رهبری ستارخان
این بیانیه با استناد به وقایع کربلا، اقدام به جنگ با مردم تبریز و غارت اموال آنان را به منزله همراهی با سپاه یزید دانسته و مسلمانان را از چنین اعمالی برحذر میدارد. در ادامه، به عموم مسلمین ایران، عشایر، ایلات و عساکر هشدار داده میشود که جنگ با مردم تبریز و غارت آذربایجان، همراهی با سپاه ابنسعد و ابنزیاد است و خون کسانی که چنین اقدامی کنند، در مقام دفاع هدر و حلال خواهد بود.
لزوم کمک به مدافعان تبریزی و دیگر شهرها و حرمت قتل و غارت آنان و مهدورالدم بودن مهاجمان
این فتوا در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت شرعی محاربه با مردم تبریز و دفاع آنان از خود صادر شده است. در ابتدا، پرسشکننده از علمای اعلام میپرسد که محاربه با مردم تبریز و دفاع آنان در برابر هجوم به قصد قتل، غارت و هتک عرض، از نظر شرعی چه حکمی دارد. سپس، ملا محمدکاظم خراسانی در پاسخ، مطالبه حقوق ملیه توسط مردم تبریز را بدیهی دانسته و کمک به آنان و حرمت هجوم بر جان، مال و ناموسشان را از ضروریات اسلام میشمارد و مهاجم را مهدورالدم اعلام میکند. شیخ عبدالله مازندرانی نیز این نظر را تأیید کرده و بر بدیهی بودن مطالبه حقوق ملیه و لزوم مساعدت و حرمت هجوم تأکید میکند. سید اسماعیل صدر نیز با تأیید فتوای پیشین، بیان میکند که تفاوتی بین تبریز و سایر شهرهای ایران در این حکم وجود ندارد. در نهایت، میرزا محمدتقی شیرازی نیز حرمت مقاتله با مسلمین و هتک اعراض و اموالشان را از ضروریات دین دانسته و جواز و حتی وجوب دفاع در برابر هجوم را از بدیهیات میشمارد.
وجوب مساعدت مردم در راه استقرار مشروطیت
این فتوا به علمای متحصن در سفارت عثمانی دستور میدهد که به عموم مردم ایران، وجوب کمک و تلاش جدی برای استقرار مشروطیت را ابلاغ کنند. در پایان، درخواست میشود که نتیجه این ابلاغ اطلاع داده شود.
تشویق به اتحاد کلمه و وحدت هدف (مطالبه مشروطیت)
متن با اشاره به قیام مردم آذربایجان پس از انحلال مجلس و غصب حقوق ملت ایران آغاز میشود. در ادامه، بر ضرورت اتحاد کلمه و وحدت مقصود مسلمانان برای حفظ دین اسلام تأکید شده و اختلاف و تفرقه را عامل نفوذ بیگانگان و اضمحلال اسلام معرفی میکند. سپس، از مسلمانان ایران خواسته میشود که هدف خود را با هدف مردم تبریز (مطالبه مشروطیت) یکی کرده و از طرح مطالبات دیگر خودداری کنند. در پایان، بر لزوم اطلاعرسانی متقابل و پیروی از یک خط مشی واحد تأکید شده و اتحاد قلوب و حفظ نوامیس الهی را موجب رضایت حضرت حجت (عج) و پیروزی بزرگ میداند.
لزوم حمایت از علما و مردم معترض متحصن در آستانه حضرت عبدالعظیم (ع)
متن با حمد و ثنای الهی آغاز میشود و به عموم برادران ایمانی و دوستان دینی خطاب میکند. در ادامه، به تحصن جمع کثیری از علما و مردم در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) و سفارت عثمانیه برای خیرخواهی ملت اشاره میکند. سپس، بر لزوم حمایت و همراهی همه مردم با متحصنین تأکید میکند تا به یاری خداوند و توجهات حضرت حجت (عج)، ریشه ظلم و استبداد برچیده شده و ملت مظلوم به حقوق خود دست یابند. متن با ذکر «لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» و امضای نویسندگان به پایان میرسد.
حرام دانستن آزار و تحقیر زرتشتیان و سایر اهل ذمه
این استفتاء درباره حکم شرعی آزار و تحقیر زرتشتیان و سایر اهل ذمهای است که تحت حمایت اسلام هستند. در پاسخ، آزار و تحقیر این طوایف حرام اعلام شده و بر مسلمانان واجب دانسته شده است که وصایای پیامبر اسلام (ص) را در خصوص حسن سلوک، تألیف قلوب و حفظ جان، آبرو و اموال آنان به طور کامل رعایت کنند و از آن تخلف نکنند. این فتوا توسط محمدکاظم خراسانی صادر شده و عبدالله مازندرانی نیز آن را تأیید کرده است.
نصیحت به نظامیان جهت همراهی با مردم در جهت اعاده مشروطیت
این بیانیه با یادآوری احکام پیشین مبنی بر عدم جواز اطاعت از دستورات قتل و شلیک به مشروطهخواهان، به نظامیان و صاحبمنصبان قزاق و توپخانه خطاب میکند. در ادامه، به همکاری آنان با سرداران روس و ریختن خون مسلمانان و غارت اموالشان اشاره شده و این اعمال را با همراهی یزید بن معاویه مقایسه میکند. سپس با ذکر نمونهای از رفتار سرداران عثمانی که با ملت خود همراهی کردند، نظامیان ایرانی را به توبه از گذشته و همراهی با ملت و برادران ایمانی خود فرا میخواند تا بدنامیها به نیکنامی مبدل شود.
تایید حکم حرمت دادن مالیات به دولت محمدعلی شاه
این فتوا در پاسخ به استعلامی از جمعیت اتحاد و ترقی ایرانیان در اسلامبول صادر شده است. در این فتوا، حکم حرمت پرداخت مالیات به گماشتگان محمدعلی شاه قاجار تأیید میشود. تأکید شده است که تا زمانی که مجلس شورای ملی بر اساس قانون اساسی سابق و متمم آن تشکیل نشود و نمایندگان ملت برای جلوگیری از تجاوزات و حیف و میل بیتالمال حضور نداشته باشند، وظیفه مسلمانان عدم تمکین از حکومت فعلی است. مخالفت با این حکم به منزله محاربه با شریعت و اطاعت از حکام کنونی به منزله اطاعت از عمال یزید دانسته شده است.
مطالبات مردم معترض
نامهای از رضا ارفعالدوله به آیات خراسانی و مازندرانی درباره وضعیت ایران و درخواست تعیین تکلیف. در این نامه، ارفعالدوله به مخاطرات خونریزیها و لزوم حفظ استقلال ایران اشاره میکند و از ارسال تلگراف به تهران برای صلح بین دولت و ملت خبر میدهد. او از عدم همکاری «انجمن سعادت» در مذاکرات گلایه کرده و از علما میخواهد که تکلیف را روشن کنند. در پاسخ، آیات خراسانی و مازندرانی هدف ملت از مقاومت را احقاق حقوق، افتتاح پارلمان، اجرای قانون اساسی و رفع ظلم بیان میکنند و صلح را منوط به تحقق این اهداف میدانند. آنها ارفعالدوله را به تلاش در این مسیر تشویق میکنند.
وجوب دفاع از مردم محاصره شده تبریز
این فتوا با اشاره به محاصره تبریز، بر وجوب حمایت فوری و دفاع عاجل از مردم محصور تبریز تأکید میکند و آن را وظیفهای شرعی برای هر مسلمانی میداند.
وجوب کمک مردم به مجاهدان مشروطهخواه و تلاش آنها جهت افتتاح مجلس و اجرای قانون اساسی
این فتوا با سلام به علما، امرا، تجار و نظامیان شهرهای مازندران آغاز میشود. در ادامه، با اشاره به وضعیت دشوار شیعیان در دست ظالمان و غاصبان، بر لزوم همت و غیرت دینی تأکید میکند. سپس، حکم الهی را مبنی بر وجوب یاری رساندن به ملت، افتتاح مجلس شورای ملی و اجرای قانون اساسی برای همه افراد ملت اعلام میکند و کمک به دولت وقت را حرام و در حکم یاری یزید بن معاویه میداند. در پایان، با دعای خیر و توکل به خداوند، به اتمام میرسد.
تقدیر از کتاب تنبیهالامه و تنزیهالمله میرزای نائینی در استواری مشروطیت بر مبانی دینی
این متن با ستایش از رساله «تنبیهالامه و تنزیهالمله» اثر میرزا محمدحسین نائینی آغاز میشود و آن را شایسته تقدیر و فراتر از تمجید میداند. در ادامه، بر اهمیت این رساله در تبیین ریشههای دینی اصول مشروطیت و درک حقیقت ولایت ائمه تأکید میکند. سپس، با تأیید مجدد بر عظمت این اثر، آن را برای تکمیل عقاید و تصدیق وجدانی مسلمانان در خصوص ریشهدار بودن مبانی سیاسی از دین اسلام کافی و فراتر از انتظار توصیف میکند و برای نویسنده آن دعای خیر میکند.
درخواست از فرانسه، آلمان و انگلستان جهت جلوگیری از تجاوز روسیه به ایران
متن با دعوت از دولتهای فرانسه، آلمان و انگلستان برای حمایت از ایران در برابر تجاوز روسیه آغاز میشود. در ادامه، نویسندگان ضمن اعتراض به تجاوز قشون روس به آذربایجان و حمایت آن از استبداد، اعلام میکنند که در صورت ادامه این وضعیت، عموم ملت ایران را برای دفاع از وطن و اسلام به جهاد دعوت خواهند کرد. سپس با اشاره به اهداف ملت ایران برای برقراری مشروطیت، عدالت، تمدن و ترقی، از ملت فرانسه درخواست یاری برای دستیابی به آزادی میشود. در پایان، با تأکید بر رونق تجارت و صنعت در ایران متمدن و دوستدار اجانب، از دولتهای متمدن خواسته میشود که روسیه را از به بردگی کشیدن ملت ایران بازدارند و هشدار داده میشود که عدم کمک به ایران به منزله مشارکت در خونریزی خواهد بود.
درخواست از خوانین جهت استقرار مجدد مشروطیت و حرمت دادن مالیات به دولت محمدعلی شاه
این نامه با ستایش از مخاطب و آرزوی پاداش اخروی برای او آغاز میشود. سپس به همراهی مخاطب با ملت در تأسیس مشروطیت و مبارزه با استبداد اشاره میکند و از او میخواهد که در این برهه حساس که حق و باطل در برابر هم قرار گرفتهاند و دشمنان قصد محو شریعت را دارند، به جهاد ادامه دهد. نامه تأکید میکند که هرکس از خوانین با مخاطب همراهی کند، در زمره لشکر اسلام و اهل بدر محسوب میشود. در ادامه، به صراحت تکلیف شرعی خوانین و مسلمانان را در عدم پرداخت مالیات به شاه ظالم و عدم اطاعت از او بیان میکند و احکام صادر شده در این زمینه را واجبالامتثال میداند. در پایان، متخلفین از این احکام را خارج از اسلام دانسته و بر مسلمانان واجب میشمارد که چنین افرادی را از جامعه اسلامی طرد کنند.
تایید مجدد مشروطیت و اجرای قانون اساسی
درخواستی برای رفع ابهامات پیرامون مشروعیت مشروطیت و قانون اساسی مطرح شده است. برخی از مقلدین در مورد صدور احکام مربوط به وجوب تأسیس مجلس شورای ملی، تقویت مشروطیت، حرمت پرداخت مالیات به حاکمان ظالم و لزوم تشکیل فوج ملی، دچار تردید شدهاند و معتقدند که این احکام از سوی مراجع صادر نشده یا مشروطیت به درستی برای آنان تبیین نشده است. در پاسخ، ملا محمدکاظم خراسانی تأکید میکند که قبح ظلم و حسن عدل عقلی و شرعی است، قانون اساسی را ملاحظه کردهاند و احکام صادر شده از سوی ایشان است و بر هر مسلمانی متابعت و اجرای آن واجب است. شیخ عبدالله مازندرانی نیز با اشاره به فصل دوم قانون اساسی که بر نظارت مجتهدین بر مصوبات مجلس تأکید دارد، مشروعیت آن را تأیید کرده و هرگونه مخالفت با آن را افترا و معاندت با اسلام میداند.
آرزوی استقرار مجدد مشروطیت و ایجاد امنیت و رفاه در کشور
متن با طرح پرسشی از وضعیت نابسامان ایران در دوران مشروطه آغاز میشود. به مسدود شدن راهها، عدم تجارت، فقر کسبه و مردم تبریز اشاره شده و از مخاطب خواسته میشود تا تکلیف حمایت از یکی از طرفین را مشخص کند. در پاسخ، تأکید میشود که مشروطه شدن دولت، ظلم و استبداد حکام را کاهش داده و موجب آسودگی مردم خواهد شد. فسادها، تلفات جانی و مالی نیز نتیجه استبداد دانسته میشود.
درخواست از مردم جهت استقرار مجدد مشروطیت و عدم همکاری با دولت محمدعلی شاه
این نامه با اشاره به وضعیت نابسامان کشور و اقدامات ظالمانه حکومت استبدادی، مردم را به تلاش برای احیای حقوق غصب شده خود فرا میخواند. در ادامه، بر لزوم حفظ دین، مملکت و وطن اسلامی از تسلط کفر و استوار ساختن اساس مشروطیت و استقلال کشور تأکید میشود. در پایان، اقدام در این مسیر را به منزله جهاد در راه نبوت و سستی در آن را به منزله خواری و خذلان میداند و از مردم میخواهد از پرداخت مالیات و عایدات گمرکی به مأموران استبداد خودداری کنند، زیرا این کار به منزله یاری رساندن به ظلم و ستم است.
تایید مجدد مشروطیت
این نامه با ستایش از تلاشهای مخاطب در ابلاغ احکام وجوب تبعیت از مشروطیت، به اهمیت آن در حفظ اسلام و مملکت از تسلط کفار و ریشهکن کردن استبداد و فساد اشاره میکند. در ادامه، با تأکید بر صحت صدور این احکام از سوی نویسندگان، هرگونه تشکیک در آن را مردود دانسته و از مؤمنین میخواهد که بدون عذر شرعی از آن تخلف نکنند. هدف نهایی، تشکیل مجلس ملی برای رفع ظلم و فساد و جلوگیری از تسلط کفر و الحاد بر مملکت اسلامی عنوان شده است.
حرمت دادن مالیات به دولت محمدعلی شاه و عدم همکاری با آن
این فتوا که توسط انجمن سعادت ایرانیان به اتباع ایران مقیم خارج ابلاغ شده، بر حرمت پرداخت مالیات به مأموران محمدعلی شاه و هرگونه همکاری با او تأکید میکند. دلیل این حکم، عدم تشکیل مجلس شورای ملی و ظالم بودن شاه عنوان شده است. این فتوا، ادامه احکام پیشین صادر شده در این زمینه است.
ابراز شادمانی از پیروزیهای نظامی مشروطهخواهان
این تلگراف با ابراز شادمانی از پیروزیهای پیدرپی مشروطهخواهان در تبریز، رشت و اصفهان آغاز میشود. در ادامه، برای تمامی مجاهدان غیور آرزوی پیروزی و نصرت شده و در پایان، سلام مخصوص نگارندگان به همه مخاطبان ابلاغ میگردد.
تکذیب نسخ احکام صادره در دفاع از مشروطیت و استقرار مجدد آن
این نامه با خطاب به سید علی یزدی، بر صحت احکام پیشین صادر شده در خصوص وجوب اهتمام به مشروطیت، تشکیل مجلس شورای ملی و حرمت پرداخت مالیات به حکام وقت تأکید میکند. در ادامه، شایعات مربوط به نسخ این احکام توسط میرزا حسین تهرانی و نویسندگان نامه را تکذیب کرده و آن را افترا میداند. نامه با تأکید بر اهمیت مشروطیت به عنوان نعمتی الهی برای جلوگیری از ظلم و حفظ اسلام، از مخاطب میخواهد که این مطالب را به اطلاع عموم مسلمانان برساند تا با اتحاد و تلاش برای اجرای احکام الهی، از جان، مال و آبروی مسلمانان محافظت شده و ممالک اسلامی از تسلط کفار مصون بمانند.
تشکر از مبارزه ضداستبدادی علمای بوشهر و تأکید بر حفظ جان اتباع خارجه و داخله آن نواحی
این فتوا با تقدیر از تلاشهای علمای بوشهر و ملت فارس در ریشهکن کردن ظلم و استبداد آغاز میشود. در ادامه، بر وجوب حفظ امنیت عمومی و عدم تعرض به اتباع داخلی و خارجی، اعم از مسلمان، یهودی و دیگران، تأکید شده است. در پایان، از سید عبدالحسین لاری خواسته شده است که پس از ابلاغ سلام، مراقبت کاملی در همه امور داشته باشد.
فواید استقرار مشروطیت در کشور
این متن با تقریظی از محمدکاظم خراسانی آغاز میشود که در آن، مشروطیت را به منزله حفظ اسلام و مخالفت با آن را محاربه با امام زمان (عج) میداند و از مسلمانان میخواهد که برای حفظ دین و دنیای خود، این اساس را استوار سازند. سپس، محمداسماعیل غروی محلاتی به تبیین مفهوم مشروطیت میپردازد و آن را محدود شدن اختیارات دولت و پادشاه به قوانین مفید برای مملکت اسلامی و تقویت ملت و دولت تعریف میکند. در مقابل، سلطنت استبدادی را خودسری حاکمان و عمل بر اساس شهوت و غضب میداند که به صلاح مسلمین نیست. در ادامه، به وضعیت نابسامان مملکت اسلامی در دوران اخیر اشاره میکند که به دلیل خودخواهی و شهوترانی حاکمان، شیرازه آن از هم گسیخته و در معرض تهاجم اجانب قرار گرفته است. برای دفع این مفسده، راهکار را در اتحاد ملت و تعیین عقلای با بصیرت برای وضع قوانین و نظارت بر اعمال حکومت میداند تا از تعدی به حقوق عامه جلوگیری شود و مملکت از خرابی به عمران مبدل گردد. در پایان، بر لزوم اهتمام عموم مسلمین در حفظ اساس مشروطیت تأکید میکند و آن را معادل حفظ بیضه اسلام میداند و نابودی آن را به منزله نابودی اسلام تلقی میکند.
سفارش به مطالعه لایحه حاجی سیدحسین مجتهد قزوینی و همراهی با مشروطهخواهان تبریز، رشت و اصفهان
این متن با اشاره به لایحه سید حسین مجتهد قزوینی، عموم علما و برادران ایمانی قزوین و سایر شهرها را به آگاهی از تکالیف دینی و اسلامی خود فرا میخواند. سپس از آنان میخواهد که با مشروطهخواهان تبریز، رشت و اصفهان همراهی و موافقت کنند. در ادامه، تأکید میشود که پس از مطالعه این لایحه، هیچ عذری برای عدم اقدام در جهت اهداف ملت، گسترش عدالت و ریشهکن کردن ظلم و فساد باقی نخواهد ماند و از همه طبقات جامعه، از علما تا تجار و عموم مردم، خواسته میشود که در این راه تلاش مجدانه داشته باشند.
لزوم کمک مالی و انسانی به مجاهدان مشروطه خواه
متن با یک استفتاء آغاز میشود که در آن وضعیت کشور و تصرف برخی مناطق توسط ملت به یمن توجه امام عصر و اوامر آیتالله، و همچنین مجاهدتهای سپهدار اعظم در رشت و سالار و سردار ملت در تبریز تشریح شده است. در ادامه، به آمادهسازی قشون توسط دولتیان برای مقابله با مناطق تحت تصرف ملت اشاره میشود و از علما خواسته میشود تا تکلیف مسلمانان را در کمک مالی و انسانی برای دفع دشمن و حفظ جان و مال خود مشخص کنند. در پاسخ به این استفتاء، فتوایی صادر شده که کمک به برادران دینی در دفع از جان، آبرو و اموالشان را بر همگان لازم میداند و تأکید میکند که در این راه، با دست، زبان و مال کوتاهی نخواهند کرد.
نافرمانی از دستورات حکومتی تا گشایش مجدد مجلس شورای ملی و اجرای کامل قانون اساسی
این فتوا با سلام و دعای خیر به برادران ایمانی و متحصنین در سفارت عثمانی و حرم حضرت عبدالعظیم (ع) آغاز میشود. در ادامه، بر لزوم عدم تمکین از حکومت فعلی تا زمان بازگشایی مجلس شورای ملی و اجرای کامل قانون اساسی تأکید شده است. این عدم تمکین به دلیل جلوگیری از تعدیات ظالمین، سوءاستفاده از بیتالمال، خونریزی، هتک حیثیت، غارت اموال و تخریب بلاد اسلامی است. در پایان، با اتکا به نصرت الهی و تأیید امام زمان (عج)، از متحصنین خواسته شده است که در راه اعاده مشروطیت، رفع اغتشاشات داخلی و جلوگیری از مداخله اجانب و آسایش مسلمانان، از هیچ کوششی دریغ نکنند.
هشدار به مشروطهخواهان نسبت به ترفند گشایش مجدد مجلس شورای ملی و اجرای بدون کم و کاست قانون اساسی
متن با سلام و دعای خیر آغاز میشود و خطاب به علمای تهران، تجار، اصناف متحصن در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) و سفارت عثمانی و تمامی عدالتخواهان نوشته شده است. در ادامه، با اشاره به صدمات وارده در راه تقویت اسلام و با استمداد از الطاف حضرت ولی عصر (عج)، بر لزوم پایداری و ثبات قدم در مسیر بازگرداندن مجلس شورای ملی و اجرای کامل و بدون تغییر قانون اساسی تأکید میشود. هشدار داده شده است که مبادا با فریب و حیله، تغییری در قانون اساسی ایجاد شود که با آسایش و اهداف اسلامی در تضاد باشد. متن با سلام و امضای محمدکاظم خراسانی به پایان میرسد.
تشکر از اعضای انجمن ایرانی لندن، جهت همدردی و همراهی با مردم ایران برای استقرار مجدد مشروطیت
متن با ابراز خرسندی و امتنان از تلاشهای «انجمن ایرانی لندن» آغاز میشود که با همدردی و همراهی خود، تسلیبخش خاطر پریشان نویسنده از حوادث ظالمانه در ایران بودهاند. در ادامه، به نقش این انجمن در ترقی و آزادی نوع بشر اشاره شده و با استناد به شعر سعدی، بر وظیفه انسانی کمک به یکدیگر تأکید میشود. در پایان، از انجمن درخواست میشود که به شکرانه آرامشی که در سایه مشروطیت دولت انگلیس دارند، مردم مصیبتزده ایران را فراموش نکنند.
شرایط مصالحه با محمدعلی شاه؛ بازگرداندن حقوق شهروندی، افتتاح مجلس شورا و اجرای قانون اساسی
درخواستی از سوی ارفعالدوله، کارپرداز ایران در بغداد، به علمای نجف، آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی، مطرح میشود. ارفعالدوله با اشاره به وضعیت بحرانی ایران و خونریزیها، خود را مأمور به برقراری صلح میان دولت و ملت معرفی کرده و از علما میخواهد شرایط این مصالحه را تعیین کنند. در پاسخ، علما هدف ملت از مقاومت را احقاق حقوق، افتتاح مجلس و اجرای قانون اساسی و رفع ظلم اعلام میکنند و بیان میدارند که با تحقق این مقاصد، صلح برقرار خواهد شد و ارفعالدوله در صورت تلاش برای این امر مأجور خواهد بود.
مقابله با محمدعلی شاه تا پذیرش انعقاد مجلس شورا توسط او
متن با سلام و دعای خیر به برادران ایمانی، وکلای انجمن منجیل، مقامات و عموم مردم آغاز میشود. در ادامه، بر لزوم تشکیل مجلس شورای ملی مطابق قانون اساسی و متمم آن تأکید شده و پرداخت مالیات به دولت غاصب، در صورت عدم تشکیل مجلس و حضور نمایندگان ملت برای جلوگیری از ظلم و فساد، به منزله یاری رساندن به یزید و ابنزیاد و محاربه با امام عصر (عج) تلقی میشود. در پایان، با توکل به خداوند و توسل به امام زمان (عج)، از همت و غیرت اسلامی مخاطبان برای حفظ مملکت اسلامی از تاخت و تاز دولتی، جلوگیری از دخالت بیگانگان و یاری رساندن در افتتاح دارالشورا و اجرای قانون اساسی، درخواست کمک و همکاری میشود.
درخواست از امپراتور روسیه جهت خروج نیروهای نظامی روسی از ایران
این نامه با اشاره به تجاوزات نظامی روسیه در ایران و مداخله در امور داخلی کشور، به تأثیرات منفی این اقدامات بر جامعه مسلمانان و جریحهدار شدن احساسات آنان میپردازد. در ادامه، از دولت روسیه درخواست میشود تا با هدف حفظ روابط حسنه و جلوگیری از تحقیر ملت ایران، نیروهای نظامی خود را بدون ایجاد مشکل از ایران خارج کند. در پایان، ابراز امیدواری میشود که با صدور اوامر عادلانه و دوستانه، موجبات امتنان علمای اسلام فراهم آید.
تأکید بر استقرار مجدد مشروطیت در کشور
سوالی از علمای نجف اشرف درباره تکلیف شرعی در قبال وعدههای افتتاح پارلمان و تجارب گذشته مطرح شده است. در پاسخ، فتوایی از محمدکاظم خراسانی صادر شده که به شرایط ملت مصر و انجمن وفاق دولتی اشاره دارد.
اعلام حمایت از علمای متحصن در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)
متن با دعای خیر برای وجود مسعود عالی آغاز میشود که حامی اسلام و مسلمین است. سپس به دریافت نامهای از آستانه حضرت عبدالعظیم (ع) اشاره میکند و از اقدامات انجام شده برای اعتلای کلمه اسلامیه ابراز مسرت و تشکر میکند. در ادامه، نویسنده از صمیم قلب برای جناب مستطاب و پیروان ایشان در این مقصد شریف، قوت و نصرت الهی را استدعا میکند و بر همراهی همهجانبه با عدالتخواهان تا آخرین نفس تأکید میورزد. در پایان، از خداوند طلب توفیق و از مخاطب التماس دعای مخصوص دارد و متدینین غیور تهران را به امتثال اوامر شریفه و ریشهکن کردن مواد فساد تشویق میکند.
درخواست از امپراتور روسیه جهت بیرون بردن قوای نظامی خود از شمال ایران
متن با ابراز تأثر و نگرانی از تجاوزات نظامی روسیه در ایران و مداخله در امور داخلی کشور آغاز میشود. در ادامه، به دولت روسیه هشدار داده میشود که جلب نفرت ایرانیان و پایمال کردن احساسات یک ملت بیدار شده، با منافع ملت روسیه سازگار نیست. در پایان، از امپراتور روسیه درخواست میشود که برای حفظ روابط حسنه، دستور به بازگشت نیروهای نظامی خود از ایران داده و از تحقیر عزت نفس مسلمانان خودداری کند. امیدواری به صدور اوامر عادلانه و دوستانه برای خشنودی علمای اسلام ابراز میشود.
خبر اعزام دریابیگی به حکومت بوشهر و تعیین شرح وظایف او و انجمن ایالتی بوشهر و همکاری آنها با یکدیگر جهت برقراری امنیت در آنجا و رفع تهدید از نیروهای انگلیسی و اخراج آنان از بوشهر
این نامه با سلام به انجمن ولایتی، علما، امرا، خوانین و تجار بوشهر آغاز میشود. در ادامه، به اعزام دریابیگی به عنوان حاکم منتخب ملی اشاره شده و وظایف او و انجمن ولایتی بوشهر در برقراری امنیت عمومی و اخراج نیروهای انگلیسی از منطقه تشریح میشود. تأکید شده که برقراری امنیت کامل، حفظ استقلال مملکت و دین و دنیای مسلمین را تضمین میکند و مخالفت با آن به منزله محاربه با امام زمان و منافی با مسلمانی است. در پایان، از عموم مسلمین خواسته شده تا با تلاش برای حفظ امنیت و عدم تعرض به جان و مال افراد، از بهانهجویی اجانب جلوگیری کرده و ملت ایران را سربلند سازند.
درخواست از خوانین و مردم لارستان جهت استقرار مجدد مشروطیت و همراهی با سید عبدالحسین لاری
این نامه با خطاب به خوانین و مردم لارستان، از وضعیت نامساعدی که ظالمین و مخالفین شریعت برای حجتالاسلام سید عبدالحسین لاری و مؤمنین آن منطقه ایجاد کردهاند، ابراز نگرانی میکند. در ادامه، با توجه به شرایط ایران و مخالفت سلطان، حمایت از ملت اسلام در احقاق حقوق مشروطیت و تقویت و همراهی با سید عبدالحسین لاری را لازم و دارای اجر مجاهدین فی سبیلالله میداند و مخالفت با ایشان را در حد شرک به خداوند قلمداد میکند.
وجوب دفاع اهالی مردم ایران از حقوق خود و اخطار به متجاوزان به سرزمین ایران
سوالی درباره وظیفه مسلمانان در برابر تجاوزات دولتهای روس و انگلیس به خاک ایران مطرح شده است. در پاسخ، بر لزوم حفظ جان و مال اتباع خارجی تأکید شده و سپس به تجاوزات برخی دولتهای همسایه به حقوق ملی و ملکی مسلمانان اشاره میشود. در این شرایط، بر هر ایرانی واجب است که خود را برای دفاع از حقوق ملی و مملکت اسلامی آماده کند، اما باید صبر و شکیبایی پیشه کند. در پایان، اعلام میشود که اتمام حجت با مراکز مربوطه صورت گرفته و در صورت عدم توقف تجاوزات، تکلیف مسلمانان مجدداً اعلام خواهد شد.
دستورالعمل به سپهدار اعظم در برخورد با مخالفان مشروطه، اعم از روحانی و درباری
این تلگراف با ستایش از مخاطب به عنوان حافظ حقوق ملی و وطن اسلامی آغاز میشود. سپس به دریافت تلگراف قبلی مخاطب و ارسال پاسخ مفصل اشاره میکند که بر لزوم حفظ قوای ملی، مجازات مفسدین (اعم از روحانیون بیدین و درباریان وطنفروش)، جلوگیری از مداخله بیگانگان و عدم پذیرش ضمانت مشروطیت از همسایگان تأکید داشته است. در ادامه، چهار نکته اساسی برای مراقبت فوری مطرح میشود: اول، جلوگیری کامل از مداخله بیگانگان و اخراج قوای روسی؛ دوم، سلب قوای استبدادی و واگذاری قوای نظامی، مالی و ارتباطی به دولت؛ سوم، حفظ قوای ملی و حضور ارتش ملی در تهران برای امنیت و آزادی نمایندگان و وزرای مشروطهخواه؛ و چهارم، مجازات مفسدین اصلی از جمله روحانیون و درباریان خائن و همچنین اشرار آذربایجان. در پایان، به ارسال تلگرافات قبلی از بغداد و اسلامبول اشاره شده و انتظار برای دریافت اخبار و مکاتبات آتی ابراز میشود.
شرایط امکان مصالحه میان مشروطهخواهان و محمدعلی شاه و تبیین سیاست ریاکارانه روسیه و انگلستان
این تلگراف در پاسخ به سفارت انگلیس، ضمن ابراز امتنان از تلاشهای خیرخواهانه دولتین انگلیس و روس برای اعاده مشروطیت، به تبیین ریشههای اغتشاشات ایران میپردازد. تأکید میشود که این انقلابها ناشی از تلاش ملت برای دستیابی به آزادی و حقوق ملی و حرص درباریان بر غصب حقوق است. ملت ایران وفاداری خود را به سلطنت اعلام کرده و تنها خواهان استحکام مشروطیت، طرد فتنهگران و جلوگیری از خیانت درباریان در آینده است. همچنین، حفظ استقلال وطن از اهم تکالیف دینی مسلمانان دانسته شده و مداخله دول خارجی و لشکرکشی به ایران، عامل اصلی انقلاب و هیجان ملت معرفی میشود. در پایان، از دولتین انگلیس و روس درخواست شده تا با رعایت عدالت و حق همسایگی، از پایمال کردن احساسات ملت ایران خودداری کرده و نیروهای نظامی خود را از ایران خارج کنند، همانگونه که انگلیس نیروهای خود را از بوشهر بازگرداند.
لزوم جانفشانی در راه حفظ استقلال کشور در برابر تجاوز روسیه
متن با ابراز خرسندی از غیرت و حمیت مخاطبان آغاز میشود. سپس بر لزوم آمادگی همه مسلمانان برای جانفشانی تا آخرین قطره خون در راه حفظ وطن اسلامی تأکید میکند. در ادامه، از مخاطبان میخواهد که سفرای دولتهای بزرگ را از این عزم آگاه سازند و با اطلاعرسانی متقابل، اقدامات مجدانه و علمی انجام دهند. در پایان، نگارنده آمادگی کامل خود را برای همکاری و انتظار برای دریافت اطلاعات بیشتر اعلام میکند.
درخواست بازگشت دریابیگی به بوشهر و استقرار مشروطیت در آن سامان
نامهای به دریابیگی بوشهر نوشته شده است که در آن از تعویق حرکت او به بوشهر ابراز تأسف شده و از او خواسته شده است که به عنوان حاکم منتخب ملی، هرچه سریعتر به بوشهر بازگردد. تأکید شده است که بازگشت او باید به منظور استقرار حکومت مشروطه عادله و امنیت عمومی باشد تا موجب سربلندی ملت در برابر بیگانگان شود. همچنین اشاره شده است که به کنسول انگلیس در بغداد نیز اطلاع داده شده که دریابیگی به عنوان حاکم منتخب ملی به بوشهر خواهد رفت و انتظار میرود قبل از ورود به بوشهر، انجمن ولایتی را در بصره افتتاح کند. از او خواسته شده است که ترتیبات لازم برای اداره امور مالی، پرداخت بدهیها و کمک به تبریز را فراهم آورد. در پایان، ابراز امیدواری شده است که با حضور سید اسدالله خرقانی، اتحاد بین طبقات مختلف مردم فراهم شده و صلاح بوشهر به دست او و سید اسدالله خرقانی تأمین گردد.
تحقیر شخصیت آقا سید محمدکاظم طباطبایی یزدی توسط مخالفان
نامه با توصیهای به مخاطب مبنی بر عدم مصلحت ماندن در نجف آغاز میشود و وضعیت زندگی و دین را در آنجا دشوار توصیف میکند. در ادامه، نویسنده به مشکلات و گرفتاریهای فراوان خود اشاره میکند که شامل مشاغل بیاندازه، دغدغههای قلبی، دشمنان بسیار و گستاخیهای زیاد است. او همچنین از شیوع گسترده مهرهای جعلی به نام خود خبر میدهد که در هفده نوع مختلف مشاهده شده و از طریق آنها وجوه، سفارشات و اجازات مختلفی صادر شده است. نامه با استناد به آیه قرآن و توکل بر خداوند به پایان میرسد.
شروط پذیرش التزام محمدعلی شاه به افتتاح مجدد مجلس شورا
این نامه با اشاره به تلگرام محمدعلی شاه مبنی بر پذیرش مشروطیت و قانون اساسی آغاز میشود، اما بلافاصله به عدم اطمینان از صداقت شاه به دلیل نقض مکرر عهود و ادامه حضور مفسدین و قوای خارجی اشاره میکند. در ادامه، شروطی برای پذیرش التزام شاه به مشروطیت مطرح میشود که شامل اصلاح مفاسد، عدم تخطی از قانون اساسی، تشکیل موقت مجلس ملی از وکلای سابق و امنای ملت، و فراهم آوردن موجبات دلگرمی ملت برای جلوگیری از نقض مجدد عهود است. در پایان، تأکید میشود که در صورت عدم تحقق این شروط، امکان برگزاری انتخابات و بازگشت مهاجرین به وطن وجود ندارد و تکلیف شرعی علما نیز در قبال تلگرام شاه مشخص نخواهد بود.
اظهار گلایه از سکوت علمای خراسان در برابر اقدامات دولت و عدم همراهی با مشروطهخواهان
متن با ابراز امیدواری به عنایات الهی آغاز میشود. سپس، نگارنده از دریافت نامهای گلایه میکند که حاکی از تخریب مخالفین و اتهام به ملت بوده و موجب پریشانی او شده است. او وضعیت ایران را اسفناک توصیف کرده و از خسارات مالی و جانی مسلمانان و تضییع حقوق دینی و دنیوی توسط خائنین ابراز تأسف میکند. در ادامه، به خطر افتادن حیات ملت شیعه و مذهب جعفری در برابر هجوم کفار اشاره کرده و از بیتفاوتی اهالی برخی مناطق ایران، به ویژه خراسان، انتقاد میکند. نگارنده تأکید میکند که قوای ملت برای مقابله با مخالفان کافی است و تنها نیاز به حس اسلامیت دارند. او از مخاطب میخواهد که مردم خراسان را از غفلت و بیحسی خارج کند و یادآور میشود که سکوت آنان نه تنها موجب شرمساری اوست، بلکه روح پیامبر اسلام را نیز غمگین میسازد. در پایان، با اشاره به پیشرفتهای مشروطهخواهان در سایر نقاط ایران مانند آذربایجان، کرمان، فارس، گیلان، کرمانشاهان، همدان و اصفهان، از اهالی خراسان میخواهد که به این حرکت بپیوندند و سکوت نکنند.
تأکید بر استقرار مجدد مشروطیت و براندازی محمدعلی شاه قاجار
متن با خطاب به سروران ملی و امرای بختیاری آغاز میشود. در ادامه، به دریافت تلگراف اطمینانبخش اشاره شده و وضعیت کشور در خطر توصیف میشود. سپس بر لزوم حفظ قوای ملی، حراست از مجلس، عدم پذیرش ضمانت مشروطیت از بیگانگان، سلب قدرت استبدادی و اجرای حکم الهی بر مفسدین تأکید میگردد.
حفظ وحدت کلمه و ایستادگی در برابر تجاوزات روسیه
این تلگرام با اشاره به عدم دریافت تلگراف وعده داده شده از جَزّ، طرح اجتماع علما در قم را بهترین نقشه برای حفظ دین و وطن اسلامی میداند و بر اهمیت اتحاد کلمه برای حفظ استقلال کشور تاکید میکند. سپس به وضعیت انقلابی نجف اشرف به دلیل اخبار مربوط به رفتار اجنبیها در مشهد و تبریز و همچنین انتشار معاهده جدید مملکتفروشانه اشاره میکند. در پایان، از عموم مسلمانان میخواهد که با حفظ اتحاد کلمه و عدم تمکین از معاهده شوم جدید، برای حفظ استقلال وطن اسلامی تا پای جان ایستادگی کرده و منتظر اعلام تکلیف از سوی علمای شریعت باشند.
خبر اعزام دریابیگی به حکومت بوشهر و درخواست همکاری با او، درصورت همراهی با مشروطه خواهان
این نامه با معرفی میرزا احمدخان دریابیگی به عنوان حاکم بوشهر آغاز میشود. در ادامه، بر لزوم همراهی او با مشروطهخواهان و ملت تأکید شده و تصریح میکند که در صورت همکاری، مردم بوشهر و توابع باید او را به رسمیت بشناسند. همچنین، دستور داده شده که ادارهجات تحت تصرف ملت باشد و مازاد درآمد گمرکات و سایر دوائر به مجاهدین تبریز و دیگر نقاط اختصاص یابد. در پایان، هشدار داده شده که اگر دریابیگی از مسیر مشروطیت منحرف شود، مردم نباید او را به عنوان حاکم به رسمیت بشناسند و این موضوع به خوانین و رؤسای منطقه نیز ابلاغ شده است.
درخواست فرو نشاندن آشوبها و مجازات مستبدان ستمگر
این نامه با اشاره به دریافت تلگراف و ابراز امتنان از حمیت دینی مخاطب آغاز میشود. سپس بر اهمیت اتحاد دولت و ملت برای تحقق مقاصد اسلامی و رفع بهانههای اجانب تأکید میکند. در ادامه، خواستار مجازات عاملان آشوبهای گذشته پس از استقرار حکومت مقتدر و جلوگیری از کینهتوزی در چارچوب اصول مشروطیت میشود. در پایان، ابراز امیدواری برای موافقت کامل اسلامپرستان و وطنپروران را بیان میکند.
موارد پیشنهادی جهت مصالحه با دولت
متن با خطاب به ارفعالدوله آغاز میشود و هدف اصلی مقاومت ملت را احقاق حقوق غصبشده، گشایش مجلس و اجرای قانون اساسی و رفع ظلم بیان میکند. در پایان، تأکید میشود که در صورت تحقق این اهداف و رسیدن ملت به آرزوهای خود، صلح به طور طبیعی برقرار خواهد شد.
تشکر و تقدیر از سپهدار و وزیر داخله در ایجاد نظم و امنیت در کشور
این تلگراف با ابراز خرسندی از مجاهدتهای سپهدار و وزیر داخله در اصلاح مفاسد، برقراری امنیت و نظم، دفع مداخلات خارجی و نظارت بر انتخابات تأکید میکند. در ادامه، امیدواری به عنایات ولی عصر (عج) برای تحقق این اهداف و انتظار برای خروج کامل قوای روس و نتایج مطلوب آن بیان شده است.
نصایحی به سلطان احمد شاه نوجوان در امر اداره کشور
این نامه با تبریک جلوس احمدشاه آغاز میشود و با دعای خیر برای او ادامه مییابد. سپس، نه توصیه کلیدی برای اداره کشور ارائه میدهد. این توصیهها شامل ترویج شریعت و انتخاب معلمان دیندار، پرهیز از افراد فاسد و دنیاپرست، وطنپروری و تشویق صنایع داخلی، نشر علوم و صنایع نوین، دوری از مداخلات بیگانگان و انتخاب رجال وطنپرست، برقراری عدالت و مساوات در حقوق، ابراز محبت به ملت و مطالعه تاریخ سلاطین بزرگ است. در پایان، بر اهمیت ترویج علما و حفظ جایگاه آنان برای استقلال کشور تأکید شده و از شاه خواسته میشود که القائات دشمنان دین و دولت را نپذیرد.
تایید خلع محمدعلی شاه از سلطنت و تبریک جلوس سلطان احمد شاه
متن با تبریک به سپهدار اعظم و سردار اسعد آغاز میشود. در ادامه، خلع محمدعلی میرزا از سلطنت به دلیل خیانتهای او به دین، دولت و ملت، از نظر شرعی و قانونی تأیید شده است. سپس، جلوس سلطان احمد شاه به سلطنت و نیابت سلطنت عضدالملک تبریک گفته میشود.
تبریک جلوس سلطنت سلطان احمد شاه و نایب السلطنگی عضدالملک
متن با تبریک جلوس احمدشاه قاجار به سلطنت و انتصاب عضدالملک به نیابت سلطنت آغاز میشود. در ادامه، این وقایع را به مثابه نجات کشتی استقلال ایران از امواج فتنه و آغاز دورانی جدید از سعادت برای دولت و ملت توصیف میکند. در پایان، برای دوام سلطنت احمدشاه و موفقیت عضدالملک در اصلاح امور داخلی و دفع دخالتهای خارجی آرزوی توفیق میکند.
تبریک جلوس سلطان احمد شاه به سلطنت
این نامه با تبریک جلوس احمدشاه به سلطنت آغاز میشود و آن را نعمتی الهی و عیدی ملی برای دولت و ملت ایران میداند. در ادامه، نویسندگان ابراز امیدواری میکنند که این موهبت بزرگ همواره برای مسلمانان پایدار و مبارک باشد و سلطنت عادلانه شاه جوانبخت، با تأیید الهی، در اجرای احکام شریعت، احیای دولت و ملت، رفع خرابیها، عمران مملکت، تحکیم اساس مشروطیت و گسترش عدالت موفق باشد. نامه با آرزوی سعادت برای ایران و مقایسه احمدشاه با انوشیروان عادل به پایان میرسد.
تعویق صدور فتوای تحریم کالاهای روسی
در پاسخ به تلگراف مردم همدان درباره تحریم کالاهای روسی، ضمن ستایش غیرت دینی و حس ملی آنان، بیان میشود که درخواست تحریم از سایر مراکز ملی نیز مطرح شده بود. اما با توجه به تلگراف سلطان عثمانی مبنی بر تعهد دولت روسیه به بازگرداندن قوای خود از ایران برای حفظ امنیت، و با توجه به اتحاد دولت و ملت و رفع فساد در مملکت، فعلاً صدور حکم تحریم به تعویق افتاده و منتظر نتایج مذاکرات دولتی هستند. توصیه میشود مراکز تجاری یکدیگر را مطلع کرده و آماده باشند.
درخواست از شیخ محمد واعظ برای تبیین هدف علما: رفع ظلم و برقراری عدل
نامه با دعای خیر برای شیخ محمد واعظ آغاز میشود و از تلاشهای او در اعتلای اسلام و مبارزه با ظلم و استبداد قدردانی میکند. در ادامه، از شیخ محمد واعظ درخواست میشود که در ایام شعبان و رمضان، به عموم مردم تبیین کند که هدف علما از تلاشهایشان، آسودگی مردم، رفع ظلم، یاری مظلومان، اجرای احکام الهی، حفظ سرزمینهای اسلامی از تجاوز کفار و امر به معروف و نهی از منکر بوده است. نامه با این امید به پایان میرسد که وزرا و وکلای منتخب با او همکاری کرده و مردم تهران از اوامر او اطاعت خواهند کرد.
ارائه رهنمود برای اداره امور کشور تا پیش از انتخابات و افتتاح مجدد مجلس شورا
این تلگراف با اشاره به آزادی مخابره تلگرافی به عنوان اولین گام مشروطیت، به ضرورت تشکیل موقت مجلس ملی برای اداره امور کشور تا زمان برگزاری انتخابات و افتتاح مجدد مجلس شورا میپردازد. در این راستا، بر لزوم حفظ قانون اساسی، مسئولیت وزرا و ترتیب صحیح انتخابات تأکید شده است. همچنین، فراهم آوردن موجبات آزادی و ایمنی در انتخابات، توجه نمایندگان به مرکز و بازگشت مهاجرین به وطن، و مذاکره با سایر مراکز ملی برای آزادی مخابره از جمله خواستههای مطرح شده است. در پایان، خروج از تحصن منوط به اطمینان کامل از حصول اهداف و استحکام اساس مشروطیت دانسته شده است.
هشدار نسبت به انتخاب نمایندگان فرصتطلب و فاسدالعقیده برای مجلس شورا
متن با تأکید بر اهمیت دقت در انتخاب نمایندگان مجلس و اعضای انجمنهای ایالتی آغاز میشود. نویسنده هشدار میدهد که افراد طالب ظلم و استبداد یا فاسدالعقیده نباید وارد این نهادها شوند تا موجب انحراف و نفرت اهل اسلام نگردند. در ادامه، بر لزوم نظارت بر وزارت معارف و روزنامهها تأکید شده تا از هتک حرمت افراد و انتشار مطالب نادرست جلوگیری شود. همچنین، انتخاب معلمین صحیحالاعتقاد برای آموزش صنایع و علوم مختلف (مانند جغرافیا و هندسه) با حفظ ایمان و اسلام، برای جلوگیری از تزلزل اعتقادی کودکان و دانشآموزان، ضروری دانسته شده است. در پایان، نویسنده با اشاره به دشواری وضعیت ایران و غلبه اغراض شخصی، برای عاقبت به خیری دعا میکند.
لزوم بازگرداندن اموال غارت شده مردم لار
متن با دعای خیر برای مخاطب و تأکید بر حفظ دین و مشروطیت آغاز میشود. سپس به تلگرافی اشاره میکند که از مخاطب دریافت شده و موجب تأسف نویسنده گردیده است؛ زیرا پذیرش اظهارات تفرقهافکنانه گروهی به نام «بنی قوام» منجر به جسارت و راهزنیهای آنان شده است. در ادامه، نویسنده از ارسال حکم تلگرافی به مردم فارس، صولتالدوله و ایل قشقایی برای آزادی اسرا، بازگرداندن اموال غارتشده و حفظ امنیت راهها خبر میدهد و تأکید میکند که مجازات شخصی راهزنان نیز در زمان مقتضی انجام خواهد شد. نویسنده از ایالت فارس گلایه میکند که با عدم همکاری در بازگرداندن اموال، موجب یأس مردم شده و حتی راهزنیهای این گروه به ناامنی راههای یزد، کرمان و خراسان نیز کشیده شده است. در پایان، نویسنده از مخاطب میخواهد که برای اثبات بیگناهی خود از همدستی با راهزنان، با ملت همکاری کرده، تمام اموال غارتشده را بازگرداند، غرامت خسارات را دریافت کند و حکم الهی را در مورد مجازات راهزنان اجرا نماید و نتایج اقدامات را سریعاً اعلام کند تا اقدامات شرعی لازم صورت گیرد.
سفارشی به فاتحان تهران جهت اعلام عفو عمومی
متن با حمد و ستایش الهی آغاز میشود و موفقیتهای اخیر را مایه شرف تاریخی و حیات ملی میداند. سپس بر لزوم مراقبت از مداخله فتنهجویان و دوری از افساد دشمنان و دوستان نادان، و حفظ اتحاد میان سرداران و طبقات مختلف تأکید میکند. در ادامه، با اشاره به حضور دشمن خارجی و اهمیت رفع وحشت و جلب قلوب، اعلام عفو عمومی برای تمامی مخالفان مشروطیت، به جز مباشرین در اتلاف جان و مال، را از وظایف مهم مملکتداری و سیره پیامبر اسلام (ص) پس از فتح مکه و بصره میداند. در پایان، پیشنهاد میکند که در صورت عدم ایمنی از افساد برخی افراد، مجازاتی جز تبعید به محلی که تأثیرگذار نباشند، اعمال نشود.
بازپرسی و تنبیه حاکم کاشان به سبب تبعید عالم مشروطهخواه آن شهر
نامهای به یکی از علمای بزرگ تهران درباره هتک حرمت آقا میرزا محمدعلی، از نوادگان فاضل نراقی و امام جماعت کاشان، توسط مدیرالسلطنه، حاکم کاشان، به دلیل حمایت از مشروطه. این اقدام منجر به شورش مردم و فرار حاکم شده است. نویسنده از مخاطب میخواهد که با وزرای دولت مذاکره کرده و ترتیبی برای بازپرسی و مجازات مدیرالسلطنه فراهم آورد تا جبران این بیاحترامی صورت گیرد.
سفارشی به مردم جهت دادن مالیات به کیفیت جدید و حفظ امنیت و آرامش در کشور پس از عزل محمدعلی شاه
این بیانیه با یادآوری حکم پیشین مبنی بر لغو حرمت پرداخت مالیات و لزوم رفع آشوبها پس از تغییر سلطنت، مجدداً بر این موارد تأکید میکند. هدف اصلی، حفظ امنیت کامل در کشور اسلامی و اطاعت از دولت جدید است، زیرا هرگونه ناآرامی میتواند به دخالت بیگانگان و آسیب به دین اسلام منجر شود.
تقاضا از سید عبدالحسین لاری جهت تمکین از دولت
نامهای به وزیر داخله درباره اقدامات غیرمنتظره سید عبدالحسین لاری و شکایات مردم لار. در این نامه، نویسنده از ارسال تلگرافهای متعدد برای بازداشتن لاری از اقداماتش خبر میدهد و اشاره میکند که تلگرافی مفصل به معتمد خود در بصره فرستاده تا به سرعت به لاری ابلاغ شود. ابراز امیدواری شده است که این وضعیت به زودی آرام شود.
تبیین معنای مشروطیت و تعیین حدود وظایف طبقات و گروههای اجتماعی
متن با ستایش از مخاطب و تأکید بر اهمیت ترویج احکام اسلامی و هدایت مردم آغاز میشود. سپس به تبیین مفهوم مشروطیت و عدالت میپردازد و آن را نعمتی بزرگ و حاصل فداکاریهای ملت معرفی میکند. در ادامه، حقیقت آزادی را رهایی از استبداد حاکمان و نه خروج از بندگی خدا و قیود شرعی میداند و بر لزوم تبیین صحیح مساوات و مشروطیت برای مردم تأکید میکند تا همگان به ارزش این نهضت پی ببرند. در بخش بعدی، از انجمنهای صنفی میخواهد که به جای دخالت در سیاست، بر تکمیل علمیات و عملیات مربوط به صنف خود تمرکز کنند و هرگونه مداخله سیاسی خارج از وظیفه را دشمنی با دین و وطن میداند. در پایان، از ارباب جراید و ناطقین میخواهد که وظیفه خود را تربیت، ترقی و تهذیب اخلاق ملت بدانند و از امور بیمعنی، هتک نوامیس الهی و تعرض به محترمین پرهیز کنند. همچنین، بر لزوم کنار گذاشتن نسبت استبداد و رفع دودستگی تأکید شده و از وزارت معارف خواسته میشود تا بر تهذیب ارباب جراید و ناطقین جاهل و بیمبالات نظارت کند و افراد مفسد را از وظایفشان منع نماید.
اظهار امیدواری نسبت به استقرار تمام و کمال مشروطیت در کشور
نامه با ابراز امیدواری به تداوم افاضات و افادات آغاز میشود. نویسنده از دریافت نامهای در تاریخ ۲ شعبان و حسن مراقبت در انجام وظایف ابراز امتنان میکند. در ادامه، امیدواری خود را به برکت اتحاد کلمه، مراقبت هیئت علمیه تهران، اسلامپرستی و وطنخواهی سرداران ملی و منتخبین ملت برای استقرار کامل مشروطیت در کشور بیان میکند. مشروطیت از نظر نویسنده، محدود کردن اختیارات تمام ادارات به عدم تجاوز از حدود شرعی و سیاسی است تا حرکتهای خودسرانه و دلبخواهانه که همان استبداد ملعون است، از بین برود. تأکید میشود که اگر این اصول رعایت نشود و ارادات دلبخواهانه در برخی طبقات حاکم باشد، مشروطیت به استبدادی دیگر تبدیل خواهد شد. در پایان، نویسنده ابراز امیدواری میکند که با مراقبت علما، مفهوم واقعی مشروطیت و استبداد و همچنین حقیقت آزادی اعطایی الهی که رهایی ملت از سلطه خودسرانه کارگزاران است (نه رهایی از احکام شریعت)، برای همگان روشن شود و اساس استبداد ملعون در تمام طبقات منهدم گردد.
انتقاد از تندروی مشروطهخواهان و عدم تبعیت مردم از آنها
متن با اشاره به مفاسد و رفتارهای ظالمانه برخی افراد و کمیتهها آغاز میشود. در ادامه، هدف اصلی مجاهدتهای ملت مظلوم را رفع ظلم و تعدیات مستبدانه این افراد معرفی میکند. سپس، از اولیای امور درخواست میشود تا شر و ظلم این افراد را از اهالی همدان رفع کنند و به عموم ملت اعلام میشود که هر حکم و اعلانی از جانب کمیتههای سری یا ستاریه و انجمنهای غیررسمی، حکم طاغوت داشته و پیروی از آن به منزله اعانت جبت و طاغوت است. در پایان، از اولیای امور خواسته میشود تا از فعالیت تمام انجمنهای غیررسمی جلوگیری کنند.
تهدید حاکم بوشهر به اعاده حیثیت و اموال به یغما برده سید مرتضی اهرمی
این نامه با اشاره به زحمات و خدمات سید مرتضی اهرمی به ملت، به تخریب خانه و غارت اموال او توسط حاکم بوشهر اعتراض میکند. در ادامه، بر لزوم جبران خسارت، تعمیر خانه و بازگرداندن اموال غارتشده به صورت عین یا قیمت تأکید شده و هشدار داده میشود که در صورت عدم اقدام سریع، اقدامات دیگری صورت خواهد گرفت که نتایج ناگواری برای حاکم و دیگران به دنبال خواهد داشت.
تبیین و تشریح مشروطیت و لزوم انتخاب افراد متدین، میهندوست و خدمتگزار به نمایندگی مجلس
با توجه به سوءاستفاده برخی افراد از عنوان مشروطهخواهی برای مقاصد فاسد و ایجاد تشویش در اذهان مسلمین، تعریفی از مشروطیت و آزادی ارائه میشود. مشروطیت به معنای محدود بودن ادارات سلطنتی و دولتی به قوانین موضوعه بر طبق مذهب رسمی کشور است و آزادی ملت نیز به معنای عدم مقهوریت در برابر تحکمات خودسرانه سلطنت و احقاق حقوق ملیه است. با توجه به اینکه مذهب رسمی ایران اسلام و طریقه اثنی عشریه است، مشروطیت ایران به معنای عدم تجاوز دولت و ملت از قوانین شرعی، حفظ نوامیس ملی و شرعی، اشاعه عدالت، محو ظلم و صیانت از اسلام است. نمایندگان ملت نیز باید افرادی امین، با درایت و بدون خیانت به دین و دولت باشند. تأکید میشود که اساس مسلمانی بر این مبنا استوار است و قانون اساسی نیز بر عدم مخالفت قوانین با احکام شرعی تصریح دارد. در پایان، امیدواری به انتخاب نمایندگان صالح و وفادار به اسلام و ملت ابراز شده و هشدار داده میشود که هیچ مفسدی نباید بتواند با نقض قانون اساسی و احکام جعفری، استبدادی جدید و زشتتر از گذشته برپا کند. اسلامپرستان و سرداران ملت نیز مراقب خواهند بود تا چنین استبدادی را نپذیرند.
تأکید به رهبران مشروطه بر حفظ آبرو و جان و مال و نوامیس مردم و پرهیز کمیتههای محلی از اقدامات خودسرانه
متن با سلام و تحیت به مجلس عالی، انجمنهای ایالتی و ولایتی، سرداران و اردوهای ملی آغاز میشود و خدمات آنان را در راه وطن و دین مبین و اعتلای مشروطیت اسلامی ستایش میکند. در ادامه، بر لزوم پایبندی کامل به قوانین و پرهیز از هرگونه تخلف تأکید شده و از تعرض به افراد، درخواست پول به نام اعانه و اعمال استبدادی مانند جریمه گرفتن نهی میکند. در پایان، با اشاره به اتحاد دولت و ملت و قوانین مملکت، استقلال کمیتههای مجاهدین را موجب هرج و مرج دانسته و از اردوهای ملی و مجاهدین میخواهد که از رفتارهای خودسرانه و اخذ جریمه به نام اعانه پرهیز کنند، چرا که این اقدامات را در راستای اهداف استبداد سابق و دشمنی با دین و وطن اسلامی میداند و تخلف از آن را بر عموم مسلمانان واجب میشمارد.
لزوم آموزش نظامی برای عموم و تمرکز گروههای مسلح انقلابی تحت نظر وزارت جنگ
این فتوا با سلام به مجاهدین و اردوهای ملی آغاز میشود و بر اهمیت آمادگی دفاعی و آموزش نظامی نوین به عنوان یک فریضه اسلامی تأکید میکند. در ادامه، با اشاره به اتحاد قوای مملکت و دولت و ملت، استقلال گروههای مجاهدین و اردوهای ملی را عامل بینظمی و تفرقه دانسته و بر لزوم قرار گرفتن تمامی این گروهها تحت نظارت وزارت جنگ و ریاست صاحبمنصبان نظامی تأکید میکند. در پایان، تشکیل اداره مستقل بدون هماهنگی با وزارت جنگ را دشمنی با دین و وطن قلمداد کرده و از آن نهی میکند.
وجوب فراگیری علوم و فنون جدید و زبانهای خارجی و تشکیل نیروهای دفاعی مقتدر
سؤالکننده با اشاره به پیشرفت مسلمانان در گذشته و سپس انحطاط و عقبماندگی کنونی، علت اصلی این وضعیت را تفرقه و جهالت میداند. سپس چهار پرسش مطرح میکند: آیا علوم غیرشرعی (به جز سحر و کهانت) مخالف دین هستند؟ آیا تحصیل علوم و صنایع جدید برای حفظ ممالک اسلامی و دیانت واجب است؟ آیا یادگیری زبانهای خارجی ذاتاً حرام است؟ و آیا یادگیری زبانهای خارجی به دلیل توقف علوم و صنایع جدید بر آن، واجب مقدمی است؟ در پاسخ، علمای شیعه تأیید میکنند که کوتاهی مسلمانان در اتحاد و وظایف سیاسی و عدم بهکارگیری علوم و صنایع، منجر به وضعیت ذلتبار کنونی شده است. در ادامه، به چهار سؤال پاسخ میدهند: تعلیم صنایع و علوم جدید برای حفظ اسلام و تقویت قوای دفاعی از اهم واجبات است. تعلیم علوم و فنون (به جز آنچه شرعاً حرام شده) و همچنین یادگیری زبانهای خارجی و حتی ترجمه آنها، واجب است. اما به دلیل وجود عقاید فاسده در تعلیمات و کتب غیرمسلمانان، پیشنهاد میشود اداره معارفی با حضور افراد عالم و متدین تشکیل شود تا بر مدارس و کتب نظارت کند و معلمانی برای اصول و فروع دینی در مدارس تعیین شوند تا ضمن حفظ دیانت، از فساد عقیده جلوگیری شود. این امر به عهده مجلس ملی و وزارت معارف است.
وظایف علماء: نگهبانی از قوانین شرع و نظارت بر عملکرد مسئولان
نامه با ابراز امیدواری به سلامتی و موفقیت مخاطب در ترویج شرع آغاز میشود. سپس به اهمیت نقش علما در حفظ و نگهبانی از قوانین شرع مبین در شرایطی که اسلام و مسلمانان از شر ستمگران رهایی یافتهاند، اشاره میکند. تأکید میشود که کوچکترین تخلف از شرع، به استقلال و ترقی کشور آسیب میزند و راه را برای نادانان و دشمنان زیرک باز میکند تا با بهانه آزادی، اغراض شخصی خود را پیش ببرند و باعث فتنه و پایمال شدن قوانین شرع شوند. در ادامه، به لزوم اصلاح معارف و مدارس و نظارت دقیق بر محتوای جراید و مجلات برای عدم تعرض به شرع و شرعیات اشاره شده و این امور را از وظایف مهم امنای شرع، به ویژه مخاطب نامه، میداند. نامه با اعلام آمادگی کامل نویسنده برای همکاری و خدمت در این امور به پایان میرسد.
لزوم تشکیل انجمنهای نظارت بر عملکرد مأموران ایرانی در خارج از کشور و تدوین آییننامهای بدان منظور
متن با سلام و تحیت به «انجمن اخوت ایرانیان» آغاز میشود. در ادامه، بر اهمیت نظارت منتخبین ملت بر عملکرد مسئولان برای حفظ اساس مشروطه تأکید شده است. بیان میشود که همانطور که در داخل کشور انجمنهای ایالتی و ولایتی برای این منظور لازم است، در خارج از کشور نیز، به ویژه در نقاط مهمی مانند عراق که محل تردد اتباع ایرانی است، باید انجمنهای رسمی برای مراقبت از عملکرد مسئولان تشکیل شود. به همین منظور، «انجمن اخوت ایرانیان» موقتاً مسئول نظارت بر عدم تجاوز مأموران کارپردازخانه از وظایف مشروطه خود منصوب میشود تا زمانی که نظامنامه رسمی این امر از سوی مجلس ملی و وزارت خارجه تدوین و ابلاغ گردد. در پایان، از کارپردازخانه خواسته میشود که این انجمن را موقتاً به رسمیت بشناسد.
جدا کردن فتنهگران از اطراف ملاقربانعلی زنجانی و حرام بودن پیروی از ایشان
متن با اشاره به کهولت سن و عدم آگاهی ملاقربانعلی زنجانی از مسائل روز آغاز میشود. در ادامه، بر لزوم حفظ احترام شخصی ایشان تأکید شده و سپس خواسته میشود که افراد مفسد و اشرار از ارتباط با وی و انتشار شایعاتی که موجب فساد مملکت و برهم زدن آسایش میشود، به کلی منع گردند. این درخواست با امید به تحقق آن به پایان میرسد.
لزوم کمک مالی به مشروطه به مثابه تکلیف دینی و ملی
متن با اشاره به بدیهی بودن نیاز دولت و مملکت به کمک مالی مردم برای رهایی از تنگناهای کنونی آغاز میشود. سپس بر غیرت دینی و وطنی ایرانیان تأکید میکند که کمتر از سایر ملتها نیست، اما این کمک مشروط به مسدود شدن راههای حیف و میل و جلوگیری از دخالت کمیتههای سری و چپاولگران است. همچنین، جمعآوری و مصرف وجوه باید به دست معتمدین ملت سپرده شود تا تجربه ناموفق گذشته تکرار نشود. در ادامه، بیان میشود که با رعایت این شرایط، مردم از کمک مالی دریغ نخواهند کرد و آن را جهاد فی سبیل الله خواهند دانست. در پایان، نویسنده اعلام میکند که خود و سایر خادمان شریعت، تکلیف دینی و وطنی را به عموم مردم اعلام خواهند کرد و پیشنهاد میشود که این اقدامات در تهران با امضای علما، امرا، شاهزادگان و تجار و در سایر شهرها با امضای علما و اعیان و توسط انجمنهای ایالتی و ولایتی انجام شود.
پرهیز دادن روزنامهنگاران از تخریب مبانی دینی و اخلاقی مردم
نامه با اشاره به مرقومه ۲۴ رجب آغاز میشود و به مسئله بیتفاوتی ملت ایران نسبت به وظایف ملی و دینی در قبال تحریم کالاهای روسی میپردازد. نویسنده از ارسال تلگراف به مراکز تجاری برای فراهم آوردن مقدمات تحریم موقت خبر میدهد. در ادامه، به اشاعات کاذب از نجف اشرف اشاره میکند که توسط دو منبع اصلی منتشر میشوند: اول، انجمنهای سری ملحدین و معاندین اسلام که با هدف محو نفوذ روحانیت و اسلامیت ایران فعالیت میکنند و دوم، برخی کارکنان دولتهای همسایه که با تغییر سیاستهای خود، به دنبال تخریب زمینه اقدامات روحانیون برای نجات ایران از چنگال بیگانگان هستند. نویسنده از مخاطب میخواهد که این اکاذیب را تکذیب کند و همچنین به عداوت این گروهها با آیتالله خراسانی و میرزا محمدحسین نائینی اشاره میکند. در پایان، به لزوم انتشار تلگراف ۱۶ جمادیالثانی برای روشن شدن ساحت مشروطیت و ایجاد اتحاد ملی برای حفظ مملکت و قطع طمع اجانب تأکید میشود.
تشکر از سرداران و عموم مردم ایران در استقرار مجدد مشروطیت، لزوم تشکیل مجلس سنا و انتخاب پنج نفر مجتهد ناظر بر مصوبات مجلس شورا از تهران، به رأی نمایندگان
تلگرافی به میرزا صادق خان مستشارالدوله، ضمن تبریک افتتاح مجلس ملی، بر لزوم شکرگزاری از خداوند برای این موهبت الهی تأکید شده است. در ادامه، از دینپرستی و وطنپروری نمایندگان ملت که سعادت و استقلال کشور را به دست آوردهاند، قدردانی میشود. همچنین، از نمایندگان خواسته شده تا خودخواهی و نفسپرستی را کنار گذاشته و برای اعتلای دین، احیای دولت و ملت، آبادانی کشور و استقلال از بیگانگان تلاش کنند. تجدید رسوم شرعیه، حفظ نوامیس الهی، رفع جهالت و تربیت ملت از وظایف اصلی شمرده شده و بر لزوم اصلاح ذاتالبین ملت، به ویژه در آذربایجان، تأکید شده است. در پایان، انتظار برای افتتاح مجلس سنا و معرفی موقت هیئت مجتهدین ناظر بر مصوبات مجلس شورای ملی، تا زمان انجام تحقیقات کامل، بیان شده است.
لزوم عدم تخلف از ماده دوم متمم قانون اساسی، رسیدگی به وضعیت مطبوعات و آموزش و پرورش، و تدوین قوانین قضایی منطبق بر شرع
این نامه با تبریک به ناصرالملک آغاز میشود و امیدواری به اقدامات اسلامپرستانه و وطنپرورانه را ابراز میکند. در ادامه، بر اهمیت استوار بودن مشروطیت و آزادی ایران بر اساس مذهب رسمی کشور تأکید شده و آن را ضامن مصونیت از خلل و یأس اجانب میداند. سپس، با اشاره به ریشهکن شدن استبداد، بر لزوم مراقبت کامل در عدم تخلف از فصل دوم متمم قانون اساسی و رفع شبهات تأکید میشود. نامه به انتقاد از برخی جراید میپردازد که به جای اشاعه قوانین اسلامی، به تبلیغ قمارخانهها، خرید و فروش مسکرات و اخذ مالیات از آنها میپردازند و خواستار مقابله با این مفاسد و اجرای حدود الهی است. همچنین، بر تهذیب جراید و مطبوعات از مطالب مخالف شریعت و مسدود کردن این ابواب فساد تأکید میکند. در بخش دیگری، به تبعات مقاله مجوسیه در حبلالمتین و داستان بیحجابی زنان در جریده انجمن تبریز اشاره شده و خطر این دشمنان دوستنما را از استبداد سابق بیشتر میداند. در پایان، بر لزوم تهذیب مدارس و مکاتب از منافیات اسلامی، گماشتن معلمان مذهبی و تدوین قوانین عدلیه بر طبق شریعت مقدس جعفری تأکید شده و حفظ مقام قضاوت شرعیه و اتحاد علما و ملت را خواستار میشود.
تلاش در جهت تبیین و تشریح مشروعیت
متن با دعای خیر برای مخاطب آغاز میشود و به تلاشهای گذشته برای تبیین مفهوم عدالت و مشروطیت اشاره دارد. در ادامه، با ابراز نگرانی از برخی رفتارهای نامناسب و مغایر با شریعت که از سوی عدهای سر میزند، از مخاطب میخواهد که در جلوگیری از این اعمال در میان مردم اهتمام ورزد. در پایان، از مخاطب درخواست میشود که لایحهای را که در خصوص مشروطیت نوشته و منتشر شده است، برای مردم توضیح دهد و تبیین کند.
اظهار نگرانی از وضع نابسامان بوشهر و درخواست علمای طراز اول برای نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی
نامه با ابراز نگرانی از وضعیت نابسامان بنادر فارس، به ویژه بوشهر، آغاز میشود. در ادامه، به جهالت اهالی و سوءاستفاده دریابیگی از موقعیت خود اشاره شده و وضعیت بوشهر به گونهای توصیف میشود که گویی از ایران خارج و جزو مستعمرات انگلستان است. در پایان، برای بهبود اوضاع، درخواست اعزام حاکمی باکفایت و وطنخواه، احضار مأموران فاسد عراق و رسمیت بخشیدن به انجمن نظار (احتمالاً منظور علمای ناظر بر مصوبات مجلس) مطرح میشود.
انتخاب پنج نفر از مجتهدین ذیصلاح جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورا به صورت موقت
این نامه به مجلس شورای ملی، یادآور تلگراف قبلی است که در آن پیشنهاد شده بود برای نظارت بر عدم مغایرت قوانین با شریعت، تعدادی از مجتهدین عظام به عضویت مجلس انتخاب شوند. در این نامه، درخواست میشود که فعلاً پنج نفر از مجتهدین مورد قبول عامه به صورت موقت برای این وظیفه مهم انتخاب شوند تا پس از بررسیهای کاملتر، بیست نفر معرفی گردند. در پایان، ابراز امیدواری شده است که مجلس هرچه سریعتر این انتخاب را انجام دهد.
درخواست از حوزههای علمیه به منظور معرفی بیست نفر از مجتهدین واجد شرایط جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورا
درخواستی از حوزههای علمیه تهران برای معرفی بیست نفر از مجتهدین عادل و آگاه به مقتضیات زمان، جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی و جلوگیری از مغایرت آنها با شرع، مطرح شده است. این درخواست بر اساس فصل دوم متمم قانون اساسی است که بر لزوم حضور مجتهدین برای تأیید شرعی قوانین تأکید دارد. از حوزهها خواسته شده است افرادی را معرفی کنند که علاوه بر اوصاف مذکور، بیغرضی و مقبولیت عمومی داشته باشند تا در انجام وظیفه شرعی خود بصیرت کامل حاصل شود. این درخواست به سایر شهرهای مهم نیز ارسال شده و انتظار پاسخ از همه آنها میرود.
تایید حاج شیخ محمدباقر بهاری و لزوم حفظ شئون علمای عدالتخواه
این استفتا با پرسشی درباره حکم کسانی که به حاج شیخ محمدباقر بهاری توهین میکنند و تکلیف مسلمانان در قبال آنها آغاز میشود. در پاسخ، جایگاه رفیع حاج شیخ محمدباقر بهاری به عنوان یکی از علمای بزرگ اسلام تأیید شده و حفظ احترام و اجرای احکام ایشان واجب و توهین به ایشان حرام اعلام میشود. در ادامه، هدف از تلاشهای دو سه ساله برای حفظ شئون علمای عدالتخواه، اجرای احکام الهی، رفع ظلم، محو بدعت، جلوگیری از استبداد، حفظ جان و مال مسلمانان، ترویج شریعت، امر به معروف و نهی از منکر و یاری ستمدیدگان بیان شده و در پایان، برای توفیق مؤمنین در راه رضای الهی دعا میشود.
ابراز نگرانی از رفتارهای توهینآمیز مأموران عثمانی با ایرانیان مقیم آن کشور
این نامه با خطاب به مجلس و وزارت امور خارجه، به وضعیت نامناسب ایرانیان مقیم عثمانی میپردازد. در این متن، از اقدامات مأموران عثمانی در اخذ مالیات و ثبت نفوس ایرانیان ابراز نگرانی شده است. همچنین، به امتناع ایرانیان از خدمت سربازی و سایر الزامات تابعیت، تعطیلی بازارها و سلب آسایش اشاره شده و خواستار اقدامات جدی و فوری برای حل این مشکلات شده است.
وادار کردن حاکم بوشهر (دریابیگی) به جبران خسارات وارده به سید مرتضی اهرمی و اعاده حیثیت وی
نامهای به حاکم بوشهر (دریابیگی) نوشته شده است که در آن به او یادآوری میشود که مسئولیت جبران خسارات وارده به سید مرتضی اهرمی و اعاده حیثیت او بر عهده اوست. در این نامه تأکید شده که هدف، صرفاً جوابپردازی و راضی کردن ظاهری نیست، بلکه باید خانه سید مرتضی اهرمی تعمیر و اموال غارت شده او بازگردانده شود و شرف و استقلال او اعاده گردد. در پایان نامه، به حاکم بوشهر هشدار داده میشود که اگر به این تکلیف شرعی و قانونی عمل نکند، ممکن است فرد دیگری برای حل این مسئله اقدام کند.
درخواست بررسی توهین و سبک شمردن احکام الهی توسط روزنامه ایران نو
نامهای به سید عبدالله بهبهانی و سایر علمای اعلام نوشته شده است که در آن به انتشار مقالهای در روزنامه ایران نو اشاره میشود. این مقاله حکم قصاص را خلاف سیاست و حکمت دانسته و آیه قرآن کریم درباره قصاص را مورد بیاحترامی قرار داده است. از مخاطبان درخواست میشود که چگونگی این امر را اعلام کرده و شماره مربوطه روزنامه را ارسال کنند تا در صورت صحت، حکم الهی به عموم مسلمانان ابلاغ شود.
معرفی بیست نفر از علما و مجتهدین طراز اول به مجلس شورا (به موجب اصل دوم متمم قانون اساسی)
این نامه به مجلس شورای ملی، با استناد به اصل دوم متمم قانون اساسی، بیست نفر از مجتهدین عادل و آگاه به مقتضیات زمان را برای نظارت بر عدم مغایرت قوانین مصوب با احکام شرعی معرفی میکند. در ابتدا به اهمیت این اصل به عنوان روح سیاست اسلامی و حافظ سعادت کشور اشاره شده و سپس توضیح داده میشود که به دلیل دشواری حضور برخی از این علما در تهران، به معرفی اسامی اکتفا شده است. در ادامه، اسامی علمای معرفی شده از شهرهای مختلف از جمله نجف، مشهد، تهران، اصفهان، تبریز، شیراز، یزد، قم، همدان، سلطانآباد و گلپایگان ذکر میشود. در پایان، وظیفه اصلی ناظران منتخب، تطبیق قوانین سیاسی با احکام شرعی دانسته شده و تأکید میشود که امور مالیه و قوانین قضایی از حیطه وظایف این هیئت خارج است و وظیفه مجلس در این موارد، تنها تعیین کیفیت ارجاع و اجرای احکام شرعی است.
تشکر از اقدامات آقا محمدباقر همدانی در حمایت و پیشرفت مشروطیت در همدان
این نامه با تشکر از اقدامات آقا محمدباقر همدانی در حمایت از مشروطیت و ترویج شریعت آغاز میشود. نویسنده از تحمل ناملایمات در راه اعتلای عدالت و رفاه مردم ابراز خرسندی میکند و این مجاهدات را مورد توجه امام عصر (عج) میداند. در ادامه، از هیئت علمیه نجف اشرف به دلیل تشکر و اذعان به نقش مؤثر آقا محمدباقر در پیشرفت مشروطیت و عدالت در همدان سخن به میان میآید. در بخش دوم نامه، نویسنده به گزارشی از همدان اشاره میکند که در آن، یک طلبکار به نام آقا مهدی (پسر آقا موسی) که برای استیفای سهم خود به عدلیه مراجعه کرده، نه تنها به حق خود نرسیده، بلکه حبس و جریمه شده است. نویسنده این اتفاق را بسیار عجیب و مایه یأس میداند و از آقا محمدباقر همدانی میخواهد که بر کلیه اقدامات و صحت عمل ادارات، به ویژه عدلیه، نظارت و مراقبت کند تا امور به درستی انجام شود و از تخلف و تخطی از حق جلوگیری به عمل آید و بدخواهان فرصت سوءاستفاده نیابند. در پایان، بر لزوم تحقیق و مداقه در این قضیه خاص و مجازات مرتکبین و استرداد آنچه به ناحق گرفته شده، تأکید میشود تا از تکرار چنین خلافکاریهایی جلوگیری شود.
جلوگیری از اقدامات خودسرانه مجاهدان مشروطه خواه
نامه با دعای خیر برای مخاطب و آرزوی موفقیت در رهایی ملت از شر اشرار آغاز میشود. در ادامه، به اطلاع میرساند که برخی افراد سودجو با پوشش مجاهد، به تعدی و چپاول رعیت مشغول شدهاند که این امر به آبروی مخاطب لطمه میزند. از مخاطب خواسته شده است که به هر نحو ممکن از این اقدامات جلوگیری کرده و مجاهدان واقعی را از افراد فرصتطلب متمایز سازد تا مردم در آسایش و رفاه باشند. در پایان، مجدداً بر لزوم جلوگیری از آزار و اذیت مجاهدین صوری تأکید شده است.
محکوم کردن عناصر وابسته به روسیه و درخواست اتحاد همه افراد و طبقات آذربایجان به منظور قلع و قمع آنها
نامه با ستایش از تلاشهای مخاطب در تقویت مشروطیت و نظم کشور آغاز میشود. سپس به وضعیت خطرناک کشور اشاره میکند که دشمنان خارجی برای جلوگیری از موفقیت ملت ایران، با تحریک افراد وطنفروش و وابسته به روسیه، به ایجاد ناآرامیهای داخلی دامن میزنند. در ادامه، از مخاطب و سایر بزرگان آذربایجان خواسته میشود که با اتحاد و برادری، این افراد را دشمن دین و وطن دانسته و قلع و قمع آنها را فریضهای اسلامی و ملی، همسنگ جهاد در رکاب امام زمان (عج) تلقی کنند. نامه با امید به ناامید کردن دشمنان خارجی و سربلندی اسلام و ملت ایران و دعای خیر برای مخاطب به پایان میرسد.
پاداش دنیوی و اخروی کمک کنندگان مالی به دولت
سوالی درباره حکم شرعی کمک مالی به دولت ایران مطرح شده است. در این سوال، با اشاره به نیاز دولت به منابع مالی برای دفاع از مرزها، تنظیم امور کشوری و لشکری و اصلاح امور داخلی، و همچنین خطرات عظیم ناشی از استقراض از دولتهای خارجی، پرسیده شده که آیا کمک مالی داوطلبانه مردم به دولت، علاوه بر نیکنامی و حفظ شرف و وطنخواهی، اجر اخروی نیز خواهد داشت یا خیر. در پاسخ، کمک به دولت برای حفظ ملت و دولت از خطرات عظیم، جهاد با مال تلقی شده و وعده ثواب و اجر مجاهدین داده شده است.
لزوم اتحاد و برادری میان همه فرق و طوائف مسلمان
این نامه با اشاره به فتنه بزرگ بخارا که منجر به کشتار، هتک حرمت و تلفات مالی شده و زمینه مداخله بیگانگان را فراهم آورده، آن را برای دین اسلام مضر و موجب تفرقه مسلمانان میداند. در ادامه، به تلگراف ارسالی به علمای بخارا برای دعوت به صلح، اصلاح و عقد اخوت اشاره میکند و از مشیخه اسلامبول میخواهد که قضات و مفتیان را به اتحاد و برادری ملزم سازند تا دست بیگانگان از دسیسهچینی کوتاه شود.
آمادگی حوزه علمیه نجف اشرف جهت کمک مالی به دولت
این متن به اطلاع مجلس شورای ملی میرساند که هیأت علمیه نجف اشرف، با وجود نیاز و فقر، با کمال میل و رغبت آماده کمک مالی به دولت است. در پایان، برای اصلاح امور مسلمین و توفیق آنان دعا شده است.
حکم به فساد مسلک سیاسی ضداسلامی، فرقهبازی و دستنشاندگی سید حسن تقیزاده
این نامه با تشکر از مخاطب به دلیل اسلامپرستی و وطنپروری آغاز میشود. سپس به نقد شدید سید حسن تقیزاده میپردازد و او را مصداق ناامیدی و مایه مصیبت معرفی میکند. مسلک تقیزاده را ضد دین اسلام و سلامت مملکت دانسته و او را به ترویج بیدینی و الغای قیود اسلامی متهم میکند، با این استدلال که این رویکرد ایران را به سرنوشت پاریس در میان ملل مسیحی دچار خواهد کرد. نامه هشدار میدهد که ادامه این مسلک خبیث، علاوه بر مفاسد دینی، به انقلاب عمومی، مخالفت علما و مسلمین با مشروطیت و استیلای بیگانگان منجر خواهد شد. در پایان، با اشاره به بینتیجه بودن نصیحتها، حکم قطعی بر ممنوعیت تقیزاده از هرگونه مداخله و افساد در مملکت صادر شده و مسئولیت اجرای آن به مخاطب و هیئتهای دولتی واگذار میشود.
کمکهای مالی هیئت علمیه نجف به دولت از طریق فروش کتب درسی
متنی از قصر به تهران و توسط حجتالاسلام آقا میرزا محسن به مجلس شورای ملی ارسال شده است. در این متن، هیئت علمیه نجف اشرف، با وجود فقر و نیاز شدید، با شور و رغبت اقدام به جمعآوری کمکهای مالی از طریق فروش کتاب و ثروت برای دولت میکند. در پایان، دعایی برای اصلاح امور مسلمانان و توفیق در خدمتگزاری به آنها ذکر شده است.
کمک مالی هیئت علمیه نجف به دولت از طریق فروش کتب درسی و لوازم شخصی
این نامه با اشاره به فقر و غربت طلاب نجف و گرانی بیسابقه اجناس، به مشکلات معیشتی آنان میپردازد. سپس به اقدام طلاب نجف در فروش کتب و لوازم شخصی خود برای کمک به دولت و صیانت از اسلام و مملکت اشاره میکند. در ادامه، از تجار و ثروتمندان میخواهد که با الگوبرداری از طلاب، حداقل یکدهم اموال خود را برای حفظ دین و کشور فدا کنند و بر لزوم دقت اولیای امور در مصرف صحیح این کمکها تأکید میکند. در پایان، از مدیر جریده مجلس درخواست میشود که این موضوع را در روزنامه منتشر کرده و مسلمانان را به کمک مالی ترغیب کند.
عدم پذیرش استعفای فاتحان تهران و دولتمردان ارشد کشور
این نامه خطاب به نایبالسلطنه نوشته شده است. در آن، استعفای سپهدار اعظم، سردار اسعد و سردار منصور غیرقابل قبول دانسته شده و دلیل آن تزلزل مملکت عنوان شده است. در ادامه، قیام این افراد به وظایف حفظ مملکت از نظر شرعی لازم شمرده شده و ابراز امیدواری شده است که نتیجه مطلوب و آسایش خاطر به زودی حاصل شود.
پرداخت کمک مالی به دولت ایران جهت رفع احتیاجات کشور
متن با اشاره به اهمیت استقلال ایران و صیانت از حوزه اسلام در برابر بیگانگان آغاز میشود. سپس بر لزوم مشارکت همه مسلمانان در رفع نیازهای دولت و تکمیل نواقص کشور تأکید میکند. در ادامه، نویسندگان که در نجف اشرف اقامت دارند، با وجود تنگدستی، مبلغی را به مجلس شورای ملی تقدیم کردهاند تا به عنوان کمک ملت به دولت محسوب شود. در پایان، اسامی و مبالغ اهدایی هر یک از علما ذکر شده است.
ارائه کمک مالی هیأت علمیه نجف به دولت
متن با اشاره به وظیفه ذاتی ملت در یاری رساندن به امور کشور آغاز میشود. سپس به نقش هیئت علمیه در جمعآوری کمکهای مالی برای رفع نواقص ملی اشاره میکند و از ایثار آنان در این زمینه قدردانی مینماید. در پایان، سه برات تجارتی به مبلغ یکصد و بیست و هفت تومان و هفت هزار و پنج شاهی به عنوان کمک مالی تقدیم شده و وصول آن مورد انتظار است. متن با دعای خیر برای استمرار عدالتخواهی به پایان میرسد.
درخواست انصراف از مهاجرت ناصرالملک
نامه با ابراز نگرانی شدید از تصمیم ناصرالملک برای مهاجرت در شرایط حساس کنونی کشور آغاز میشود. در ادامه، از او خواسته شده است که از این تصمیم منصرف شده و به وظیفه خود در نجات مملکت قیام کند. در پایان، امیدواری داده شده که با یاری خداوند، دستهای مفسد حزب فساد و انقلاب قطع خواهد شد.
درخواست از صولتالدوله قشقایی جهت ایجاد امنیت در لارستان
متن با دعایی برای عزت و صحت مخاطب آغاز میشود. سپس به شکایت اهالی لار از ناامنی راهها و مناطق اطراف اشاره میکند و وضعیت مغشوش فارس را با وجود تلاشها برای مشروطیت و حضور مخاطب، غیرقابل قبول میداند. در ادامه، از مخاطب میخواهد که با همت و حمیت به داد مردم بیچاره لارستان برسد و امنیت راهها و مناطق را تأمین کند تا نیکنامی دنیا و آخرت را برای خود به ارمغان آورد. در پایان، ابراز امیدواری میکند که خبر امنیت و رضایت اهالی به زودی برسد و برای مخاطب دعای خیر میکند.
درخواست ایجاد مصالحه و اتحاد میان مسلمانان بخارا
نامهای به شیخالاسلام بخارا در مورد فتنه و درگیریهای داخلی میان مسلمانان بخارا که منجر به کشته شدن افراد، تلف شدن اموال و مداخله بیگانگان شده است. در این نامه، با اشاره به درخواست علمای بخارا از نویسنده برای میانجیگری، از شیخالاسلام خواسته شده است تا با قضات و مفتیان بخارا تماس گرفته و آنها را به اتحاد و برادری متعهد سازد تا از مداخله بیگانگان جلوگیری شود.
حکم معصیت کبیره برای پناهندگی و تابعیت دولتهای غیرمسلمان
اظهار نگرانی نسبت به بیتوجهی مجلس به رواج منکرات در جامعه
نامه با خطاب به رئیسالوزرا آغاز میشود و به نگرانی عمیق از عدم اجرای قانون منع منکرات اسلامی و گسترش روزافزون آنها میپردازد. در ادامه، این وضعیت را ناشی از نفوذ افراد لامذهب و مزدوران بیگانه در میان مسئولین دانسته و از بیتوجهی به حفظ دین و مملکت اسلامی انتقاد میکند. در پایان، بر لزوم توجه جدی و فوری به ریشهکن کردن فساد قبل از وقوع یک انقلاب مردمی تأکید شده و امید به موفقیت در این امر ابراز میشود.
درخواست تحقیق و اعلام پیرامون سبک شمردن آیه قصاص در برخی مطبوعات
نامهای به سید عبدالله بهبهانی و دیگر علمای اعلام، درباره گزارشهایی مبنی بر سبک شمردن حکم قصاص در شماره ۱۲۱ جریده ایران نو. در این نامه، به آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ» اشاره شده و از مخاطبان خواسته شده است که در مورد صحت این گزارش تحقیق کرده و در صورت تأیید، عین شماره مذکور را ارسال کنند تا حکم الهی به عموم مسلمانان اعلام شود.
اخلاق و آداب کشورداری و زمینههای رفاه و پیشرفت جامعه
این نامه با ابراز امیدواری از دینپرستی و وطنپروری مخاطب آغاز میشود. سپس به اهمیت وظیفه تربیت و تعلیم شاهزاده جوان توسط مخاطب اشاره میکند و آن را از مهمترین وظایف ملی میداند. در ادامه، نویسنده از مخاطب میخواهد که در تربیت شاهزاده نهایت تلاش خود را به کار گیرد تا علوم و اخلاق کریمه، حب وطن، شوق اعتلای دین و دولت، بسط عدالت، ترقی و آبادانی مملکت، ترویج صنایع وطنی و استغنا از اجانب در وجود او ریشه دواند. در پایان، نویسنده بر لزوم توجه شاهزاده به علل ترقی ملتها و تنزل دولت ایران و همچنین پوشیدن منسوجات وطنی و مراقبت از فصول دهگانه پیشین تأکید میکند.
تعمیر خانه و بازگرداندن اموال غارت شده سید مرتضی اهرمی
نامه با اشاره به اطلاع مخاطبان از وضعیت خانهخرابی و غارت اموال سید مرتضی اهرمی و توقف ایشان در نجف به امید رسیدگی، ادامه مییابد. با توجه به استقرار قوه مجریه در ایالت فارس، درخواست میشود که دستور اکید تلگرافی برای احقاق حقوق و جبران خسارات وارده بر سید مرتضی اهرمی صادر شود تا ایشان بتوانند به سلامت به وظایف شرعی و دعاگویی خود بازگردند.
پیشنهاد ساز و کارهایی به منظور حفظ دین، استقلال و پیشرفت کشور و سلامت جامعه
این نامه با اشاره به مجاهدتهای علما و ملت در استقرار مشروطیت، هدف اصلی این تلاشها را حفظ دین، احیای وطن اسلامی، آبادی مملکت و ترقی ملت میداند. سپس به انحرافات موجود در اداره کشور پس از مشروطه، از جمله تشکیل ادارات فاسد، صرف بیرویه مالیه در مصارف غیرضروری، عدم اجرای عفو عمومی و هتک نوامیس دینی اشاره میکند. در ادامه، بر اسلامی بودن ایران و لزوم حفظ بیضه اسلامیه تأکید کرده و خواستار اصلاح مفاسد موجود، الغای تحمیلات خارج از تحمل ملت، قطع ایادی مفسدین، تشکیل قوای نظامی منظم، تشکیل مجلس سنا و تعیین مدعیالعموم قانونی برای نظارت بر مطبوعات میشود. در پایان، درخواست میشود که قانون معارف پس از تأیید هیئت مجتهدین ناظر، برای نویسندگان ارسال شود تا نظرات خود را در این زمینه ارائه دهند.
عزل سید حسن تقیزاده از نمایندگی مجلس شورا به سبب فساد مسلک ضد اسلامی او
این اعلامیه با خطاب به مقامات عالیرتبه کشور، از جمله نیابت سلطنت، حجج اسلام، مجلس ملی و کابینه وزارت، آغاز میشود. در ادامه، به صراحت بیان میکند که مسلک سید حسن تقیزاده با اسلامیت مملکت و قوانین شریعت مقدسه در تضاد است و او را از عضویت در مجلس ملی و قابلیت امانتداری آن مقام، شرعاً و قانوناً منعزل میداند. سپس، بر عموم علما، اولیای امور، امنای دارالشورا، امرا و سرداران و آحاد ملت ایران واجب میشمارد که از ورود تقیزاده به مجلس و مداخله او در امور مملکت جلوگیری کرده و او را فوراً از ایران تبعید کنند. هرگونه سهلانگاری در این امر را حرام و دشمنی با صاحب شریعت تلقی میکند. در پایان، توصیه میشود که به جای او فردی دینپرست و وطنپرور انتخاب شود و ملت غیور آذربایجان و سایر انجمنها نیز از این حکم الهی مطلع گردند. این حکم توسط شیخ عبدالله مازندرانی و ملا محمدکاظم خراسانی صادر شده است.
انتقاد شدید از مسامحه دولت در برخورد قاطع با اخلالگران
این نامه با ابراز نگرانی از اخبار نگرانکنندهای که از پایتخت میرسد، به مسامحه وزرای دولت در اجرای احکام علمای نجف اشرف و عدم برخورد با مخالفین و مغرضین اشاره میکند که منجر به شهادت آیتالله سید عبدالله بهبهانی شده است. سپس، با انتقاد از وجود افراد مغرض و رشوهگیر در مجلس، به تلاش برخی وکلا برای زیر سؤال بردن ماده دوم متمم قانون اساسی میپردازد که اساس پذیرش مشروطه توسط مسلمانان و راه نجات ایران تلقی میشود. در پایان، از مجلس شورای ملی میپرسد که آیا اجرای احکام حجج اسلام را لازم میداند و در صورت مسامحه در دستگیری قاتلین آیتالله شهید، آن را سزاوار میداند یا خیر، و خواستار تلاش جدی مجلس در این زمینه است.
شکایت از ناسپاسی مشروطهخواهان در حق مراجع مشروطهخواه و فریبکاری کنسولگری روسیه در بغداد
این نامه با ابراز خرسندی از غیرت دینی مخاطب آغاز میشود. سپس به ناسپاسی مشروطهخواهان نسبت به زحمات علمای مشروطهخواه اشاره میکند و این ناسپاسی را به آنچه بر اهل کوفه از سوی سید اوصیاء رسید، تشبیه میکند. در ادامه، به اتهامات ناروایی که مشروطهخواهان به علما مبنی بر ارتباط با کنسول روس و فروش دین و وطن وارد کردهاند، پاسخ میدهد. نویسنده شرح مکاتبات خود با کنسول روس را از ابتدا تا انتها بیان میکند و توضیح میدهد که تنها یک تلگراف رسمی در زمان استبداد صغیر برای اعلام بیاعتباری معاهدات با محمدعلی میرزا ارسال شده است. همچنین، به نامهای از کنسول جدید روس اشاره میکند که برای حفظ زوار روسی به بغداد آمده و درخواست همکاری داشته است. نویسنده در پاسخ به این نامه، نفرت خود و ملت ایران را از حضور قشون روس در ایران ابراز کرده و کنسول نیز در جواب، از خروج بخشی از قشون و وعده خروج بقیه خبر داده است. نویسنده تأکید میکند که تمام ارتباطات با کنسول روس در همین حد بوده و اتهامات وارده ناشی از توطئه دشمنان دین و اسلام برای نابودی قوای روحانی است. در پایان، به مخاطب هشدار میدهد که فریب تبلیغات و کاغذپرانیهای تبعه روس را نخورد و توضیح میدهد که این اقدامات برای فریب علما و رجال عثمانی و ایران بوده است. نامه با اشاره به آیه «و یمکرون و یمکر الله و الله خیر الماکرین» و وعده پیگیری مسئله قضاوت به پایان میرسد.
تکذیب شایعات مربوط به مراجع و هشدار نسبت به تضعیف نفوذ آنها توسط مشروطهخواهان
نامه با اشاره به دریافت نامهای از مخاطب آغاز میشود که حاوی شرحی از اکاذیب و اتهامات واصله از نجف اشرف مبنی بر ارتباط بزرگان دین با کنسول روس و اسلامفروشی است. نویسنده ضمن ابراز تعجب از این شایعات، به صدمات وارده بر انبیاء و اوصیاء اشاره کرده و حملات مشروطهخواهان را به تمسخر میگیرد. در ادامه، به نامهای که در پاسخ به کنسول روس درباره نفرت ملت از حضور قشون روس در ایران نوشته شده، اشاره میکند و از مخاطب میخواهد که مندرجات جراید را تکذیب کند. نویسنده سیاست همسایگان را در نابودی قوای مادی و معنوی ایران مؤثر میداند و تنها راه نجات را در حفظ قوه روحانیت میبیند. او به دو دسته از افراد اشاره میکند: لامذهبان معاند و کسانی که ناآگاهانه تحت تأثیر دسیسهها قرار گرفتهاند و به تضعیف روحانیت دامن میزنند. نویسنده از جراید اسلامی استانبول به دلیل انتشار این اکاذیب و نسبت دادن اسلامفروشی به حافظان دین ابراز حیرت میکند. در پایان، با تأکید بر اینکه این شایعات برای گسیختن اقدامات مجاهدانه اقتصادی و اتحاد عشایر است، هشدار میدهد که تضعیف قوه روحانیت به ضرر اساس اسلامیت و استقلال ایران خواهد بود و حفظ نفوذ روحانیت برای بقای مشروطیت و استقلال ایران ضروری است.
معرفی یکی از مجتهدان طراز بیرجند به مجلس شورا
متن با سلام و درود به مجلس شورای ملی آغاز میشود. در ادامه، با اشاره به ارسال لیست بیست نفر از مجتهدین در هفته گذشته، تأکید میشود که این تعداد محدودیت قطعی نیست. سپس، شیخ محمدهادی مجتهد قائینی به عنوان یکی از شخصیتهای برجسته و جامع شرایط لازم برای وظایف مهم معرفی میشود و حضور ایشان در بیرجند به گنجی در خرابه تشبیه میگردد. در پایان، ابراز امیدواری میشود که با انتخاب ایشان و افزایش تعداد منتخبین بر پنج نفر، موجب اطمینان خاطر شود.
تحویل اسلحه توسط مردم به وزارت جنگ
حفظ کشور منوط به تحویل اسلحه به وزارت جنگ است و این اقدام واجب و فوری تلقی میشود.
درخواست حفظ شئون سید مرتضی اهرمی پس از بازگشت به بوشهر
درخواست برای جبران خسارات و توهینات وارده به سید مرتضی اهرمی بوشهری و بازگرداندن او به بوشهر. همچنین، از وزیر داخله خواسته شده است که با ارسال تلگراف به ایالت فارس و حکومت بوشهر، بر حفظ حدود و شئون سید مرتضی اهرمی تأکید کند.
انتقاد و دلگیری شدید از جعلیات و افترائات جراید و انجمنهای سری و کارکنان کنسولگریهای روسیه و انگلستان در نجف به مراجع و علمای مشروطهخواه
نامهای به مؤیدالاسلام درباره تحریم کالاهای روسی و نگرانی از بیتفاوتی مردم ایران نسبت به وظایف ملی و دینی آغاز میشود. در ادامه، به انتشار اخبار خوشایندی از "انجمن سعادت" و تلاش برای تحریم موقت کالاها بدون ضرر به مسلمانان اشاره میکند. بخش اصلی نامه به تکذیب شایعات و اکاذیب منتشر شده از نجف اشرف و اسلامبول در جراید ترکی و فارسی میپردازد. این شایعات از دو منبع اصلی نشأت میگیرند: اول، "انجمن سری" متشکل از ملحدین و معاندین اسلام که قصد تضعیف روحانیت و محو اسلامیت ایران را دارند؛ دوم، کارکنان کنسولگریهای روسیه و انگلستان در نجف که با تغییر سیاستهای دولت متبوع خود، برای جلوگیری از اقدامات علمای مشروطهخواه، به نشر اکاذیب میپردازند. نامه بر لزوم تکذیب رسمی این افتراها توسط مخاطب تأکید میکند و به عداوت این گروهها با آیتالله خراسانی و میرزا محمدحسین نائینی اشاره دارد. در پایان، به ضرورت انتشار تلگراف مورخه ۱۶ جمادیالثانی برای آگاهی ملت از مفاسد وارده بر مشروطیت و حفظ اتحاد ملی برای قطع طمع اجانب تأکید میشود.
انتقاد از اهمال و مسامحه مجلس شورا و دولت در اخراج قوای روسیه از کشور
متن با خطاب به مجلس شورای ملی آغاز میشود و به تأخیر ده ماهه در خروج قوای روس از کشور و مداخلات ظالمانه آنها اشاره دارد. نویسندگان از اینکه با وجود تعهد کابینه جدید، این مسئله همچنان به تعویق میافتد، ابراز نگرانی میکنند. در ادامه، وضعیت مشروطیت، استقلال وطن، ارکان دیانت و حقوق ملی را در خطر توصیف کرده و تأکید میکنند که انتظار بیشتر از این، با تکلیف دینی اسلامی سازگار نیست. در پایان، با طرح این پرسش که اگر حقوق بینالملل رعایت میشود، سکوت تا کی ادامه خواهد داشت، پیشنهاد میکنند که در صورت عدم رعایت این حقوق، عموم علما و مسلمین به جهاد اقتصادی از طریق تحریم کالاهای روسی اقدام کنند و منتظر نتیجه و پاسخ تلگراف در خصوص یادداشت سفارتین هستند.
تشویق به ادامه خدمت شیخ محمود باقری
متن با اشاره به شرایط خطرناک کشور و توطئههای دشمنان داخلی و خارجی علیه مشروطیت، اسلامیت و استقلال مملکت آغاز میشود. در ادامه، وجود شیخ محمدباقر بهاری را سدی محکم در برابر این مقاصد شوم و حافظ وطن اسلامی میداند. سپس، با استناد به آیه قرآن، بر لزوم استقامت و پایداری در برابر دشمنان دوستنما و عوامل اجنبی تأکید میکند. در پایان، از عموم ملت میخواهد که به اصلاحات مورد انتظار امیدوار باشند، آن را از مسئولین مطالبه کنند و مسلمانان را از دسیسههای پنهان و آشکار آگاه سازند تا دچار سادگی و غفلت نشوند.
تکذيب شایعه قبول هرگونه کمک مالی و مادی دولت به حوزه علمیه نجف اشرف
در پاسخ به پرسشی درباره دریافت کمک مالی از دولت برای حوزه علمیه نجف، دریافت هرگونه وجهی را تکذیب میکند و اعلام میدارد که در صورت دریافت نیز آن را عودت میدادند. در ادامه، به خدمات علمای نجف در راه مشروطیت و سعادت ایران اشاره میکند و تأکید مینماید که این خدمات خالصانه و بدون چشمداشت مادی بوده است. در پایان، آرزوی خود را برای تلاش مسئولین در جهت انتظام، آسایش و ترقی مملکت و صرف مالیات ملت در مصالح عمومی و تشکیل قشون نظامی بیان میکند.
درخواست از محمدمهدی کرمانشاهی جهت اظهار همدردی با مردم و انجام وظایف شرعی
این نامه با اشاره به جایگاه مخاطب در بلاد عجم، از او میخواهد که سختیها را تحمل کرده و از آسایش خود چشم بپوشد. سپس بر لزوم یاری رساندن به غارتشدگان، احقاق حقوق مظلومین و مراقبت و نگهبانی از شرع شریف تأکید میکند و از او میخواهد که در این امور هیچ کوتاهی و سهلانگاری نکند. در پایان، با استناد به شعری از شیخ بهایی، یادآور میشود که برای رسیدن به اهداف بزرگ، رنج و سختی لازم است.
احساس خطر از مشروطه خواهان تندروی وابسته به روسیه و انگلستان، به ویژه سید حسن تقیزاده
این نامه با اشاره به دریافت نامهای از مخاطب آغاز میشود و نگارنده لزوم بیان مقدماتی را برای توضیح دیدگاه خود مطرح میکند. در ابتدا، به تفاوت اهداف مشروطهخواهان اشاره میشود؛ گروهی با هدف حفظ اسلام و اجرای احکام مذهبی به مشروطه پیوستند، در حالی که گروهی دیگر با اغراض فاسد وارد این جریان شدند. پس از سقوط استبداد، این تفاوت مقاصد آشکار شد و در حالی که نگارنده و همفکرانش به دنبال استوار ساختن مشروطیت بر پایههای مذهبی بودند، گروه مقابل به دنبال اهداف خود برآمدند و به هشدارهای مبنی بر لزوم حفظ اساس مذهبی مشروطیت بیتوجهی کردند. در ادامه، به فعالیتهای انجمنهای سری اشاره میشود که بهائیان، ارامنه و مسلماننمایان غیرمقید به احکام اسلام در آن عضویت دارند. این انجمنها، آیتالله خراسانی و نگارنده را مانع پیشرفت مقاصد خود میدانند و با نشر اکاذیب و شایعات، به دنبال سلب نفوذ آنها هستند. در بخش پایانی، نگارنده به حکم صادر شده در مورد تقیزاده اشاره میکند که نه تکفیر، بلکه حکم به فساد مسلک سیاسی و منافات آن با اسلامیت مملکت بوده است. این حکم بر اساس گزارشهای موثق از اعضای مجلس و دیگر افراد ملتخواه صادر شده و تقیزاده را مسئول اصلی یا رکن عمده انجمن سری تهران میداند. نامه با اشاره به خیانتهای تقیزاده و امثال او که به گفته نگارنده، عساکر کاری روس و انگلیس هستند، به پایان میرسد و از خداوند برای رفع شر آنها دعا میکند.
هشدار نسبت به حضور قشون بیگانه در ایران و پیامدهای فاسد آن و لزوم فراگیری آموزشهای نظامی برای عموم
این نامه با سلام به علمای اعلام آغاز میشود و به وظیفه آنان در حفظ اسلام و صیانت مذهب اشاره میکند. سپس به تلاش دولتهای مسیحی برای نابودی استقلال اسلامی و مفاسد ناشی از حضور قشون بیگانه در ایران میپردازد که منجر به فساد اخلاق، از بین رفتن غیرت اسلامی و ضعف عقاید شده است. در ادامه، نویسنده از ضعف ایمان و جهالت مسلمانان ابراز تأسف کرده و از آنان میخواهد که از سرنوشت مسلمانان سایر ممالک عبرت بگیرند. در پایان، وظیفه علما را در سد این رخنه عظیم بر اسلام، تذکر به مردم درباره منع دوستی با کفار و لزوم اتحاد در دفاع از اسلام، و همچنین تحریم کالاهای روسی و فراگیری آموزشهای نظامی برای عموم مسلمانان بیان میکند.
تاکید بر عدم صلاحیت نمایندگی سید حسن تقیزاده و عدم مداخله او در امور سیاسی و تکذیب شایعه تکفیری وی
نامهای به حاجی میرزا ابوالحسن انگجی درباره حکم صادر شده در مورد سید حسن تقیزاده، با تأکید بر اینکه حکم مذکور تکفیر نبوده و صرفاً به عدم جواز مداخله او در امور مملکت و عدم لیاقت برای عضویت در مجلس ملی اشاره دارد. در ادامه، در پاسخ به استفتایی از تبرستان، شایعه تکفیر تقیزاده تکذیب شده و اعلام میشود که نسبت حکم تکفیر به او کذب است.
درخواست از دولت روسیه برای بازگرداندن نیروهای نظامی خود و تهدید به تحریم کالاهای روسی و اعلام جهاد علیه آن کشور به عموم مسلمانان
این نامه با اشاره به روابط دوستانه و تجاری ایران و روسیه، به عدم رعایت حقوق بینالمللی و مناسبات همسایگی از سوی کارگزاران دولت روسیه اعتراض میکند. در ادامه، حضور نیروهای نظامی روسیه در ایران را عامل تزلزل استقلال کشور و ایجاد مفاسد میداند و خروج آنها را تنها راه حل مشکلات معرفی میکند. سپس، بر اساس وظیفه روحانیت در حفظ استقلال ممالک اسلامی، تهدید به تحریم کالاهای روسی و در صورت لزوم، اعلام جهاد علیه روسیه را مطرح میسازد. در پایان، از دولت روسیه میخواهد که با بازگرداندن نیروهای خود، روابط دوستانه را مستحکم کرده و از تضییع حقوق ملت ایران جلوگیری کند.
لزوم اقدام جدی از سوی علما جهت اخراج قوای روسیه از کشور
این نامه با اشاره به وضعیت بحرانی ایران و خطر نابودی اسلام، از مخاطبان میخواهد که هرچه سریعتر و بدون درنگ، اقدامات لازم را برای مقابله با این وضعیت انجام دهند. تأکید بر فوریت عمل و پرهیز از مسامحه و تأنی، از نکات اصلی این پیام است.
انتقاد از سکوت و بیتفاوتی مجامع حقوق بشر غربی نسبت به تجاوز و اشتغالگری روسیه و انگلستان به ایران و تهدید به اقدام علیه متجاوزان
بیانیهای با اشاره به اصول حقوق بشر و آزادی، از سکوت مجامع بینالمللی در برابر تجاوزات روسیه و انگلستان به ایران انتقاد میکند. در ابتدا، به نقض حقوق ملت ایران توسط روسیه، از جمله انحلال مجلس ملی و اقدامات نظامی در تبریز و قزوین، اشاره شده است. سپس، همدستی انگلستان با روسیه در جنوب ایران و تلاش برای تضعیف استقلال کشور از طریق بهانهجوییهای نظامی و اقتصادی مورد نکوهش قرار گرفته است. در پایان، از ملت ایران به عنوان ملتی بیدار یاد شده و از تمام عدالتپروران جهان درخواست شده است تا برای رهایی ایران از چنگال این دو قدرت اقدام کنند.
اظهار تعجب و گلايه از دولت انگليس در همدستى با دولت روسيه در اشغال ايران بر خلاف مواضع آزادیخواهانه آنها
این نامه با ابراز احترام به دولت انگلیس آغاز میشود و به امیدواری همیشگی ملت ایران و روحانیت به عدالتخواهی و آزادیپروری این دولت اشاره میکند. سپس، از همدستی دولت انگلیس با روسیه در اشغال ایران و نقض استقلال و آزادی کشور ابراز تعجب و گلایه شده است. در ادامه، به مقاومت ملت بیدار ایران در برابر سلطه بیگانگان و آمادگی برای فداکاری در راه حفظ استقلال تأکید میشود. در پایان، از دولت انگلیس خواسته شده تا روسیه را از اقدامات ناحق خود در ایران منصرف کند و مانع از خونریزی و لکهدار شدن حیثیت انسانیت شود.
رفع اختلافات و دودستگى، ترک جنگهاى خانگى و تلاش براى حفظ استقلال کشور
این نامه با اشاره به انتخاب ناصرالملک به نیابت سلطنت، ابراز امیدواری میکند که با حضور ایشان، مفاسد موجود اصلاح شود. در ادامه، بر لزوم اتحاد علما، امرا و ملت با دولت و مجلس برای حفظ دیانت اسلامی و استقلال کشور تأکید شده است. نامه هشدار میدهد که تفرقه و اختلاف، تنها به تضعیف قوای ملی و از دست رفتن وطن اسلامی منجر خواهد شد و از مخاطبان میخواهد که با رفع دودستگیها، راه را بر بهانهجویی بیگانگان ببندند. در پایان، هیئت علمیه تهران آمادگی خود را برای هرگونه اقدام اصلاحی اعلام کرده و از مخاطبان میخواهد که با اقدامات عاجل، وضعیت را قبل از فوت فرصت اصلاح کنند، زیرا بقای مملکت در گرو اوامر حضرات آیات است.
اعزام حكام باکفایت و نیرو و تجهیزات لازم به جنوب کشور جهت مقابله با تجاوزات انگلستان
متن با اشاره به مداخلات روسیه که پیشتر باعث تضعیف استقلال کشور شده بود، به اقدامات اخیر انگلستان در جنوب ایران میپردازد. در ادامه، بر ضرورت اعزام فوری حکام لایق و وطنپرور به همراه نیرو و تجهیزات کافی به ایالات جنوبی تأکید میشود. هدف از این اقدام، جلب حمایت سران عشایر، رفع بهانه از دست انگلستان و جلوگیری از نابودی آثار اسلامی و اساس دین و از دست رفتن مملکت است. در پایان، درخواست میشود که نتیجه اقدامات به سرعت اعلام گردد.
اعزام حكام مقتدر و مهین دوست به جنوب جهت مقابله با متجاوزان انگلیسی
متن با خطاب به مجلس ملی و کابینه آغاز میشود و بر ضرورت آزادسازی جنوب ایران از نفوذ انگلیس تأکید میکند. سپس، از ارسال تلگرافی مفصل به نجف اشرف برای اعزام حکام مقتدر و وطنپرور به ولایات جنوبی خبر میدهد که آن را از مهمترین واجبات فوری میداند. در پایان، اعلام میشود که آقا میرزا مهدی به همراه هیئتی از علمای بزرگ برای ایجاد اتحاد میان امرا و ایالات جنوب با دولت و ریشهکن کردن فساد موجود، به آن منطقه اعزام خواهند شد.
ترک اختلافات سیاسی صاحبان قدرت در کشور و همکاری آنها با دولت، جهت مقابله با اشغالگران روس و انگلیس
متن با سلام و درود به عموم امرا، سرداران، رؤسای عشایر و ایلات و طبقات ملت ایران آغاز میشود. سپس به وضعیت خطرناک کشور اشاره میکند که دشمنان اسلام با بهانه قرار دادن اغتشاشات داخلی، از شمال و جنوب به دنبال نابودی استقلال ایران و اساس مسلمانی هستند. در ادامه، حمایت از حوزه مسلمین و آزاد کردن ممالک اسلامی از دستاندازیهای صلیبیان را فریضهای بر عهده تمام مسلمانان میداند. متن تأکید میکند که ادامه این اغتشاشات، علاوه بر مفاسد دینی و دنیوی، موجب تسلط کفر و از بین رفتن اسلام خواهد شد و این امر به منزله دشمنی با صاحب شریعت مطهره است. در پایان، بر تمام امرا و طبقات ملت لازم میداند که برای رهایی ممالک اسلامی از دست بیگانگان با دولت همکاری کنند و با رقابتها، نفاقهای داخلی، اغراض شخصی و جنگهای خانگی، بدنامی، لعن ابدی و نابودی اسلام را برای خود رقم نزنند.
سفارش به امرا، سرداران و رؤسای ایالت و عشایر به اتحاد و برداری و دفاع از عزت و استقلال کشور
متن با اشاره به اهمیت اخوت و اتحاد دینی در اسلام آغاز میشود و بیان میکند که تضعیف این اتحاد، مسلمانان ایران را در برابر حملات ظالمانه بیگانگان آسیبپذیر کرده است. در ادامه، بر تمام امرا، سرداران، رؤسا و خوانین عشایر و ایلات و رجال ایران واجب دانسته میشود که از سرنوشت تلخ سایر رجال اسلامی که به دلیل نفاق داخلی استقلال خود را از دست دادند، عبرت بگیرند. در پایان، از آنان خواسته میشود تا با اتحاد و غیرت دینی و وطنخواهانه، از استقلال و حقوق ملی و بشری کشور دفاع کرده و ننگ از دست دادن این موهبت را به خود روا ندارند.
انتقاد از سکوت علما در برابر رویدادهای سیاسی کشور
این نامه با خطاب به مجلس و هیئت مجتهدین عظام، به وضعیت بحرانی کشور به دلیل جنگهای داخلی و رقابتها اشاره میکند که دین اسلام را در معرض نابودی قرار داده است. در ادامه، از سکوت علما در برابر این وضعیت انتقاد شده و از آنان خواسته میشود که با اتحاد و حرکت جمعی، این آتش ویرانگر را خاموش کرده، اردوی دولت را از جنگ بازداشته و اختلافات مازندران با دولت را به هر وسیلهای که ممکن است، حل و فصل کنند. نامه با دعای خیر و پیشکش «آزاده» به پایان میرسد.
ترغیب مردم ایران به اتحاد با هم برای بیرون راندن قوای روسیه و انگلستان از کشور
این نامه با اشاره به حمله دو همسایه به استقلال ایران و تزلزل اساس دیانت اسلامیه، تقدیم پروتستنامه از سوی ملت به سفرای دولتهای معظمه را واجب میشمارد. سپس با طرح این پرسش که آیا ملتهای اسلامی دیگر برای دفاع از ایران اقدام کردهاند، از غیرتمندان ایران میپرسد که آیا با وجود نفاق و تفرقه، باز هم آلت دست دشمن شده و در محو اسلامیت و استقلال مملکت خواهند کوشید.
لزوم اتفاق نظر مراجع پیرامون مقابله با اشغال شمال و جنوب کشور از سوی روسیه و انگلستان
این نامه با اشاره به تهاجم نیروهای خارجی (انگلیس و روسیه) به ایران و تصرف گمرکات جنوب کشور، به سید محمدکاظم یزدی هشدار میدهد که تأخیر در مقابله با این بحران، که اساس اسلام را تهدید میکند، خلاف تکلیف شرعی است. نویسنده بر لزوم اتفاق نظر و اقدامات فوری برای تأمین امنیت کشور و رفع بهانههای خارجی تأکید میکند و خواستار تعیین راهکارهای عملی از سوی مخاطب برای مقابله با این وضعیت اضطراری است.
ضرورت وحدت کلمه و اتفاق نظر علما در تأمین امنیت
این تلگراف با اشاره به دریافت تلگرافهای قبلی، بر اهمیت سرعت در ایجاد وحدت کلمه میان علما برای تأمین امنیت کشور و جلوگیری از بهانهجویی بیگانگان تأکید میکند. این اقدام را از مهمترین تکالیف الهی دانسته و هرگونه سستی در آن را به منزله کوتاهی در حق اسلام تلقی میکند. در پایان، نویسنده اظهار امیدواری میکند که امری مورد توافق و نتیجهبخش برای این منظور تعیین شود.