بسم الله الرحمن الرحیم از نجف به طهران، توسط یمین‌الملک (کنسول ایران در بغداد) اگر چه تلگرافی که حامل بودید[۱] دستخط مشروطیت و الزام به قانون اساسی را بدون زیاد و نقصان متضمّن بود، در بعضی بلاد هم طبع و نشر شده، و لکن خَیرُ المَقال ما صَدَّقَهُ الفِعال[۲]، گذشته از این که مکرر نقض عهود، ابواب اطمینان ملت را به کلی مسدود نموده است، علاوه بر آن ابقاء مفسدین طهران و اردوی تبریز کماکان و عدم اخراج قشون روس و انگلیس از بلاد و حدود، و عدم تفویض ذخائر و توپخانه و قوای حربیه و مالیه و تلگراف و سایر قوای مملکت به وزراء مسئول، و سد ابواب مخابرات تلگرافی بر ملت، الی غیر ذلک که شفاهاً ذکر شده، نقض عملی این تلگراف است. و لهذا لازم است شرح مذاکرات شفاهیه را به ابلاغ خالصانه معروض دارید. اگر بعد از این همه خرابی‌های مملکت و اتلاف نفوس و اموال ملت مظلومه، حقیقت اغراض مفسدین مملکت ویرانه‌ساز مکشوف، و حصول اتحاد و اصلاح مفاسد را جداً درصدد و از روی صدق و صفا به قوانین مشروطیت التزام دارند، لازم است به اصلاح مفاسد مذکوره مبادرت و از امروز بنای عمل را بر عدم تخطی از قانون اساسی گذارند، و عجالتاً از اشخاصی که محل اطمینان و منتخب ملت باشند - از وکلاء دوره سابقه که حاضرند و عده دیگر از امناء ملت - مجلس ملی را موقتاً برای استحکام اساس و حفظ قانون و مسئولیت وزراء و غیرذلک فعلاً تشکیل دهند تا انتخابات جدید انجام و مبعوثان[۳] ملت با اطمینان و ایمنی حاضر شوند، و موجبات دلگرمی ملت را به عدم تجدد نقض عهود از هر جهت کاملا فراهم فرمایند تا از مراکز ملیه مایه بشارت اِنجاح مأمول[۴] به این خدام شرع انور برسد، و در لوازم اصلاح و اتحاد، به تکالیف لازمه قیام نماییم. و الا با این حالت حالیه انتخابات و توجه مبعوثان ملت به مرکز و معاودت مهاجرین به وطن چطور ممکن، و تکلیف شرعی این خدام شرع انور، ترتیب اثر به این تلگراف چگونه مقتضی تواند بود؟ مَن جَرَّبَ المُجَرَّبَ حَلَّت بهِ النَّدامَه[۵]. من الاحقر: محمدکاظم الخراسان، من الاحقر الجانی: عبدالله المازندرانی **پاورقی‌ها:** [۱] اشاره به تلگرام محمدعلی شاه است که متن آن، چنین است: "توسط جنرال قنسولگری ایران، بغداد؛ جنابان مستطابان مقتدی الانامان حجج‌الاسلام آقای آخوند ملا محمدکاظم و آقای آخوند ملا عبدالله دامت برکاتهما. چون به اقتضای حب وطن که همیشه مفطور و مجبول ذات همایون بوده است، تشیید اساس مشروطیت را برای اصلاح احوال مملکت لازم دانستیم، لهذا افتتاح پارلمان و اجرای قوانین مقدسه اساسی را به موجب صدور دستخط امر و مقرر فرمودیم. و اینک محض استحضار خاطر محترم جنابان مستطابان عالی موافقت خود را به تأیید این اساس اسلامی، عین دستخط را ذیلا درج می‌نماییم و منتظریم که از طرف جنابان مستطابان عالی به عموم مسلمین تلگراف شود که این عطایای ملوکانه را مغتنم شمرده به مراحم مخصوص ما امیدوار باشند. محمدعلی شاه قاجار". [۲] خیر ... الفعال: بهترین سخن، آن سخنی است که عملکرد انسان، آن را تصدیق کند (از سخنان امیرالمؤمنین، علیه السلام). سفینه‌البحار، ج ۷، ص ۳۸۳. [۳] نمایندگان [۴] انجاح مأمول: برآورده شدن آرزو [۵] من ... الندامه: کسی که آزموده را می‌آزماید، پشیمانی برایش روا است. * اخبار نجف، ج ۱، ص ۱۱۱-۱۱۲؛ اسنادی درباره هجوم انگلیس و روس به ایران...، ص ۶۴؛ تاریخ بیداری ایرانیان (بخش دوم)، ص ۴۴۹، ۴۵۰؛ سیاست‌نامه خراسانی، ص ۲۳۶، ۲۳۷.