تهران، خدمت جناب مستطاب اجلّ اشرف آقای ناصرالملک دام تأییده و اقباله پس از تبریک قدوم میمنت‌لزوم و اداءِ شکر نعمت وجود محترم، ابلاغ تلگراف ذیل و اقدامات اسلام‌پرستانه وطن‌پرورانه را امیدواریم. مجلس محترم شورای ملی شید الله تعالی ارکانه، البته امنای محترم ملت، علاوه بر دیانت و حُسن عقیدت اسلامیه در عالم وطن‌خواهی، این معنی را کما ینبغی [۱] متذکرند که همچنان که مشروطیت و آزادی سایر دول و ملل عالم بر مذاهب رسمیه آن ممالک مبتنی، و لهذا از خلل مصون است، همین طور آزادی ایران هم در صورتی که به تأییدات الهیه عز اسمه، و حسن مراقبت مبعوثان ملت و هیأت معظمه مجتهدین عظام نظار، ایدهم الله تعالی، براساس قویم مذهب رسمی مملکت که ابدالدهر خلل‌ناپذیر است استوار شود، البته از هر خلل مصون و پایدار و بالطبیعه به اتفاق کلمه ملّیه و مانع مواد اختلاف، و موجب یأس اجانب، و حصول نتیجه مطلوبه از این همه مجاهدات و بذل نفوس و اموال تواند بود. حال که بحمد الله تعالی که اصل شجره خبیثه استبداد و مادّه المواد فساد مملکت منقطع و از این جهت فراقت حاصل است، مراقبت کامله در عدم تخلف از فصل دویم متمّم قانون اساسی اهم وظایف مبعوثان [۲] عظام، و رفع شَوائِب [۳] اوهام عاجلاً لازم. مخصوصاً در بعضی جراید معتبره مملکت به جای آن که قوانین موضوعه برای منع از ارتکاب منکرات اسلامیه را اشاعه و این اساس سعادت [۱] را استوار نمایند، افتتاح قمارخانه‌ها و بیع و شرا [۴] و مالیات بستن بر مُسکرات [۵] و نحو ذلک را اعلان، و از معاندین مشروطیت بی‌اندازه تقویت شده؛ لهذا لازم است به دفع این مفاسد مبادرت و از اندک عایده این قبیل شنایع اغماض، و قوانین ممنوعیت آنها و اجرای حدود الهیه، عز اسمه بر مرتکب را در تمام مملکت سریعاً منتشر فرمایند و در تهذیب کلیه جراید و مطبوعات از مواد مخالفه با شریعت و موجبات نفرت و صرف قلوب هم لازم است اولیای دولت و ملت مزید مراقبت مبذول و این اعظم ابواب فساد و اِفساد را کاملاً مسدود فرمایند. هنوز، ملت فلکزده از تبعات مقاله مجوسیه [۶] مندرجه در شماره ششم حبل‌المتین [۷] یومیه آسوده نشده که در جریده مطبوعه انجمن تبریز داستان بی‌حجاب بیرون آمدن زنان را - که بالاترین اتهامات مجعوله برای صرف قلوب از این اساس سعادت بود - عنوان نموده، و برای تصدیق آن مفتریات چه خوب سند به دست می‌دهد! بدیهی است ضرر اینگونه دشمنان دوست‌نمایی که به واسطه کمال بی‌دینی یا به تحریک اعادی [۲] به موجبات صرف قلوب همت گماشته‌اند، از اداره استبداد سابقه به مراتب اعظم و دفعشان اهم و اندک تسامح در این باب چون خیانتی است عظیم، لهذا هیچ مترقّب [۳] نخواهید بود. ان شاء الله تعالی در خصوص اداره معارف و تهذیب مدارس و مکاتب و اصول تدریسات از منافیات اسلامیه، و گماشتن معلمین مذهبی برای تعلیم اصول و فروع لازمه مذهبیه، وصول بشارت ترتیبات صحیحه این امر که مقدمه استغناء [۴] از اجانب، و مفتاح [۵] سعادت دین و دنیای مسلمین، و متوقفّعلیه حکم به وجوب اهتمام در تعلّم علوم لازمه محتاجٌالیها بر تمام مسلمین است، عاجلاً مترصد و امیدواریم. ان شاء الله تعالی. در خصوص ترتیب قانون عدلیه، مراقبت کامله لازم است که بعون الله تعالی، از روی واقع و حقیقت، مظهر عدل و ماحی [۶]، ظلم و بر طبق شریعت مقدّسه تأسیس شود. مقام قضاوت شرعیه که منصب الهی عزّ اسمه است، مطابق اصول مذهب مقدس جعفری، عَلی مُشُیدِهِ اَفضَلُ الصَّلوهِ وَ السَّلام [۷]، کاملاً محفوظ، و نفوذ مُطاعیت [۸] احکام صادره از احکام شرع انور کما هو حقّه مَرعی [۹] و موجبات حفظ اتحاد کلمه آقایان عظام، علمای اعلام و قاطبه ملت را کما ینبغی رعایت خواهد فرمود. ان شاء الله تعالی. محمدکاظم الخراسانی **پاورقی‌ها:** [۱] چنان که شایسته است. [۲] نمایندگان [۳] جمع شائبه: شک‌ها و شبهه‌ها، آفت‌ها و آسیب‌ها [۴] بیع و شراء: خرید و فروش [۵] مشروبات [۶] طرفدار مذهب و آیین زرتشتی. منبع دیگر: منحوسه [۷] روزنامه حبل‌المتین (چاپ تهران)، شماره ۶۶ رجب ۱۳۲۷ ق، پس از اعدام حاج شیخ فضل‌الله نوری مقاله‌ای تحت عنوان "إِذا فَسَدَ العالِم فَسَدَ العالم" منتشر کرد. نویسنده مقاله، نورالدین فرزند سید اسدالله خرقانی بود. وی ضمن ستایش از نظام پادشاهی باستانی ایران، علیه مسلمانان صدر اسلام، دست به تهمت‌پراکنی زد و اعراب مسلمان را "سوسمار خوار" و "بی‌لیاقت" خوانده و علیه ملا قربانعلی زنجانی، از متجهدان پارسا و مخالف مشروطه، سخنانی سخیف بر قلم جاری ساخته بود. پس از تلگراف آیت‌الله خراسانی و جمعی از روحانیون، مقاله فوق در هیأت مدیره مجلس و شکایات رسمی به مقامات قانونی، روزنامه حبل‌المتین تهران برای همیشه توقیف، و مدیر آن سید حسن کاشانی برای مدت دو سال محبوس گردید. (مأخذ: پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه). برای اطلاع از متن مقاله، نیز ر.ک. به: تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، فصل نود و هفتم، ص ۱۵۵-۱۵۸. [۱] منظور از اساس سعادت، نظام مشروطیت است. [۲] جمع الجمع عدو: دشمنان [۳] منتظر و نگران [۴] بی‌نیازی [۵] کلید [۶] محوکننده [۷] بر بنیانگذارش برترین سلام و درود باد. [۸] پیروی [۹] رعایت شده * تهران و تبریز دو کانون پرالتهاب مشروطیت، فصلنامه تاریخ معاصر ایران، س ۳، ش ۱۰ (تابستان ۱۳۷۸)، ص ۲۳۰؛ سیاست‌نامه خراسانی، ص ۲۵۳-۲۵۵؛ مشروطه از آغاز تا سرانجام، ص ۷۱۱.