کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه به مجلس شورای ملی، با استناد به اصل دوم متمم قانون اساسی، بیست نفر از مجتهدین عادل و آگاه به مقتضیات زمان را برای نظارت بر عدم مغایرت قوانین مصوب با احکام شرعی معرفی می‌کند. در ابتدا به اهمیت این اصل به عنوان روح سیاست اسلامی و حافظ سعادت کشور اشاره شده و سپس توضیح داده می‌شود که به دلیل دشواری حضور برخی از این علما در تهران، به معرفی اسامی اکتفا شده است. در ادامه، اسامی علمای معرفی شده از شهرهای مختلف از جمله نجف، مشهد، تهران، اصفهان، تبریز، شیراز، یزد، قم، همدان، سلطان‌آباد و گلپایگان ذکر می‌شود. در پایان، وظیفه اصلی ناظران منتخب، تطبیق قوانین سیاسی با احکام شرعی دانسته شده و تأکید می‌شود که امور مالیه و قوانین قضایی از حیطه وظایف این هیئت خارج است و وظیفه مجلس در این موارد، تنها تعیین کیفیت ارجاع و اجرای احکام شرعی است.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم مجلس محترم شورای ملی شیدالله ارکانه چون به موجب فصل دوم از متمم قانون اساسی، رسماً مقرر است که برای مراقبت در عدم مخالفت قوانین موضوعه با احکام شرعیه، بیست نفر از مجتهدین عدول عارف به مقتضیات عصر، به مجلس محترم معرفی شود و پنج نفر یا بیشتر به اکثریت آرا یا قرعه از ایشان انتخاب نموده، به عضویت مجلس بشناسند و امضاء و رد هیئت معظمه منتخبه را در این باب مطاع و متّبع دانسته، هرچه را که اکثر از این هیئت محترمه، مخالف شریعت مطهره شمارند، به کلی الغاء نموده، و سمت قانونیت ندهند و به موقع اجراء نگذارند؛ لهذا به موجب همین نص شریف که به منزله روح سیاست اسلامیه و حافظ استقامت این اساس سعادت است، مدتی است در مقام فحص و سئوال از امهات بلاد برآمدیم و با آن که بحمد الله عدد کثیر موصوفین به اوصاف مذکوره - که چشم اسلام به وجود مبارکشان روشن است - به معرفت خودمان یا شهادت شهودِ معتبره احراز شد، لکن چون بقاءِ جمله [ای از آنها] در مراکز خودشان اهم و لازم، و حرکت جمله دیگر به تهران زحمتی است فوق العاده، بلکه خیلی از آقایان عظام حاضرین تهران هم که جامع اوصاف و پشتیبان ملت و مایه قوام این اساس سعادتند، مراقبت حضور همه روزه مجلس زحمتی است فوق حد تحمل ایشان، لهذا به معرفی آقایان مفصّله الاسامی - با اعتذار از اِسقاط[۱] عناوین و القاب و عدم رعایت تقدیم و تأخیر[۲] - اکتفا می‌شود: از نجف اشرف، زاده الله تعالی شرفاً و عزاً: آقای حاجی سید مصطفی کاشانی، آقای آقا شیخ اسمعیل محلاتی، آقای آمیرزا محمدحسین نائینی، آقای آقا سید ابوالحسن اصفهانی، آقای آقا شیخ مهدی مازندرانی، آقای آقا ضیاءالدین عراقی، آقای آقا شیخ عبدالله گلپایگانی. از مشهد مقدس علی مشرفها الصلوه و السلام: آقای حاجی سید اسدالله قزوینی تنکابنی. از خود تهران: آقای حجه‌الاسلام [سید عبدالله] بهبهانی، آقای حاجی امام‌جمعه خوئی، آقای میرزا سید محمد آقازاده بهبهانی. از اصفهان: آقای حاجی آقا نورالله ثقه‌الاسلام، آقا سید حسن مدرس قمشه‌ای. از تبریز: آقای حاجی میرزا ابوالحسن انجزی (انگزی). از شیراز: آقای آقا سید علی کازرونی. از یزد: آقای حاجی میر سید علی حایری. از بلد طیبه قم، علی الثاویه بها سلام الله: آقای جاجی میرزا زین‌العابدین. از همدان: آقای حاجی شیخ محمدباقر. از سلطان آباد[۳] عراق: آقای آقا نورالدین. از گلپایگان: آقای آخوند زین‌العابدین، ادام الله تعالی تائیداتهم و تسدیداتهم. آقایان عظام که معرفی شده‌اند، اتّصاف جمله[ای] از ایشان به معرفت کامله خودمان معلوم، و نسبت به بعضی هم به شهادت شهود، ثابت است. وظیفه مقامیه آقایان عظام نظار که به عضویت منتخب می‌شوند، رعایت تطبیق قوانبن راجعه به سیاسات مملکتی است کائناً ما کان[۴] بر احکام خاصه و عامه شرعیه، اما تسویه و تعدیل امور مالیه و تطبیق دخل و خرج مملکت مطلقاً خارج از این عنوان است، چنان که قوانین راجعه به مواد قضائیه و فصل خصومات و قصاص و حدود و غیر ذلک از آنچه صدور حکم در آنها وظیفه خاصه حکام شرع انور است، و از برای هیئت معظمه دولت جز ارجاع به مجتهدین عدول نافذی الحکومه و اجراء حکم صادر کائنا ما کان مداخله و تصرفی نیست. البته وضع اینگونه قوانین و دستورالعمل حکام شرع انور هم از وظایف مجلس محترم ملی خارج و در شریعت مطهره مبیّن و معلوم و وظیفه مجلس محترم در این امور فقط تعیین کیفیت ارجاع و اجراء و تشخیص مصداق مجتهد نافذالحکومه است. بعون الله تعالی مصادیق واقعیه معین شوند، ان شاء الله تعالی. آقایان علماءٍ عظام که فعلاً در مجلس محترم سمت عضویت دارند، اگرچه اتصاف جمله[ای] از ایشان به اوصاف شرعیه معتبره در هیئت معظمه نظار معلوم است، لکن چون وظیفه رسمیه این هیئت معظمه فقط رعایت انطباق قوانین سیاسیه مملکت بر شرعیات است، لهذا از معرفی ایشان در این موقع عجالتاً اغماض شد، ولکن البته انظار شریفه ایشان هم معین[۵] هیئت معظمه نظار خواهد بود ان شاء الله تعالی. ادام الله تعالی تأییدکم و تسدیدکم، و السّلام علیکم جمیعاً و رحمه الله و برکاته. الاحقر: عبدالله المازندرانی، الاحقر الجانی: محمدکاظم الخراسانی **پاورقی‌ها:** [۱] حذف کردن [۲] تقدیم و تأخیر: جلو و عقب انداختن [۳] نام قبلی اراک [۴] کائنا ماکان: هر چه می‌خواهد باشد. [۵] کمک، یار، یاور

اطلاعات تکمیلی

محل وقوع: نجف (استان )
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: مجلس شورای ملی

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)