کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این نامه با اشاره به مجاهدتهای علما و ملت در استقرار مشروطیت، هدف اصلی این تلاشها را حفظ دین، احیای وطن اسلامی، آبادی مملکت و ترقی ملت میداند. سپس به انحرافات موجود در اداره کشور پس از مشروطه، از جمله تشکیل ادارات فاسد، صرف بیرویه مالیه در مصارف غیرضروری، عدم اجرای عفو عمومی و هتک نوامیس دینی اشاره میکند. در ادامه، بر اسلامی بودن ایران و لزوم حفظ بیضه اسلامیه تأکید کرده و خواستار اصلاح مفاسد موجود، الغای تحمیلات خارج از تحمل ملت، قطع ایادی مفسدین، تشکیل قوای نظامی منظم، تشکیل مجلس سنا و تعیین مدعیالعموم قانونی برای نظارت بر مطبوعات میشود. در پایان، درخواست میشود که قانون معارف پس از تأیید هیئت مجتهدین ناظر، برای نویسندگان ارسال شود تا نظرات خود را در این زمینه ارائه دهند.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
طهران، توسط مستطاب جناب اشرف آقای ناصرالملک دام تأییده، مقام اقدس نیابت سلطنت عظمی دامت شوکته العالیه و وزارتین جلیلتین داخله و جنگ و ریاست مجلس محترم ملی ایدهم الله تعالی بنصره الله.
بدیهی است زحمات و مجاهدات علما و امرا و سرداران عظام ملی و مجاهدین دین پرست وطنخواه طبقات ملت ایران در استقرار اساس قویم مشروطیت، و این همه بذل نفوس و اموال در تحصیل این سرمایه سعادت برای حفظ دین و احیاء وطن اسلامی و آبادی مملکت و ترقی ملت و اجرای احکام و قوانین مذهب و سد ابواب حیف و میل در مالیه و صرف آن در قوای نظامیه و سایر مصالح مملکتی و قطع مواد تعدی و تحمیل چند نفر نفسپرست خودخواه خودرأی بود، نه از برای آن که به جای اشخاص آن اداره استبدادیه که هرچه بود باز لفظ دین و مذهب بر زبان داشت، یک اداره استبدادیه دیگری از مواد فاسده مملکت به اسم مشروطیت یا طرفداری کارکنان و نحو ذلک همدست شوند، و همدیگر را در جمبع ادارات داخل، و به جای تشکیل قوای حربیه نظامیه - که اهم تکالیف فوریه و مایه نجات مملکت از مهالک و قطع تشبئات اجانب است - به تکثیر ادارات مضره و توسیع دوایر مفسده و صرف مالیه مملکت در این مصارف پردازند، و معاش های خطیره از مال ملت مظلومه درباره یکدیگر برقرار سازند و در عوض اجرای تمدن اسلامی که به اتفاق تمام عقلای عالم، وسیله منحصر حفظ این مملکت و جامع وحید این ملت است، علناً به ضدیت مذهب و اعدام جامعه ملیت همت گمارند و در هتک نوامیس دینیه و اشاعه منکرات اسلامیه از بذل مجهود [۲] فروگذاری نکنند، و به جای بذل جهد در اجراء عفو عمومی و تسویه فیمابین افراد ملت و سایر موجبات تألیف قلوب و اتحاد کلمه، و حتی تخفیف در بعض عوارض - چنانچه فعلاً در ممالک عثمانی مشهود است - شعب کثیره مالیاتهای غیرقابل تحمل از سفیدی نمک تا سیاهی ذغال برای مصارف ادارات مضره، در مقابل همین حسن خدمتی که در اعدام جامعه ملیت همین مستخدمین، خصوصاً عدلیه سریعاً مشغولند، تحمیل و طبقات ملت را به ضدیت با اساس مشروطیت بالطبیعه وادارد، مواد هیجان عمومی و انقلاب مملکت را از هر جهت کاملا فراهم کند، و از اجراء عفو عمومی و فک [۳] محبوسین سیاسی که در هیچ دوره استبدادیه چنین حبس دلبخواهانه بی مستندی مشهود نبود، محض غرض شخصی یا به داعی [۱] ابقاء دودستگی و عدم اتحاد کلمه ملیّه. حتی با حکم بتّی [۲] داعیان هم ممانعت ورزند و حتی از انتشار احکام صادره از این خادمان شرع انور درباره جریدتین شرق و ایران نو و غیره هم به پارتی بازی، جلوگیری کنند، و محض عدم خروج قشون اجانب از مملکت که قریب به فعلیت بود، این انقلابات [۳] متعاقبه را برپا و هر روز فساد جدیدی احداث نمایند.
بحمد الله تعالی، ایران مملکتی است اسلامی و قاطبه امرا و سرداران عظام ملی و مجاهدین غیور و فدائیان اسلام و قاطبه ملت با اتحاد عنصر غالب بر دیانت حقه اسلامیه ثابت و راسخ و ابتغاء [۴] مشروطیت و آزادی این مملکت جز بر اساس قویم مذهبی، که ابدالدهر خلل ناپذیر است. غیرممکن و لزوم حفظ بیضه اسلامیه و صیانت وطن اسلامی همان تکلیفی را که در هدم اساس استبداد ملعون سابق مقتضی بود، در هدم این اداره استبدادیه مرکبه از مواد فاسده مملکت و دشمنان دین و وطن هم به طریق اولی مقتضی؛ و عشاق آزادی باریس قبل از آن که تکلیف الهی عز اسمه درباره آنها طور دیگر اقتضا کند به سمت معشوق خود رهسپار، و خود و ملتی را آسوده، و این مملکت ویرانه را به غمخوارانش واگذارند، تا به جبر شکستگی [۶] و تدارک خرابی و سد نغورش [۷] پردازند و بعون الله تعالی و حسن تأییده اولیاء آمور احیا فرمایند.
کان [۸] ایران و مبعوثان [۹] دینپرست ایدهم الله تعالی، هم مرعوبیت از هیاهوی آن دسته دشمنان دین و وطن را به کلی کنار گذارده، به اتفاق و اتحاد کلمه حقه عموم آقایان علماء اعلام و امراء و سرداران عظام و مجاهدین باغیرت و حمیت وطنخواه و قاطبه ملت ایران، مستظهر و مجدانه بدون هیچ پروا در مقام شستشوی و اصلاح این مفاسد برآمده، تمام این ترتیبات مفسده و ادارهسازیها و معاشهای دشمنپرور را القاء تحمیلات خارج [۱۰] از حد تحمل ملت را اسقاط، و ایادی إفسادیه اعادی دین و وطن را از مداخله در امور مملکت و ملت به کلی مقطوع، و هر کس از فسادش کاملاً ایمنی حاصل نباشد، وجوباً به سمت معشوقش گسیل داشته، و قوانین مملکتی را با حضور هیئت مجتهدین عظام نظار، که سابقاً به مجلس محترم ملی معرفی شدند، مطابق قانون اساسی عاجلاً مرتب و از منکرات اسلامیه و منافات مذهب به کمال شدت و سختی جلوگیری، فرموده، ادارات مملکتی به اقل ضرورت اکتفا و مستخدمین در کلیه ادارات خصوصاً عدلیه را از مردمان باقناعت و دیانت و صحیح المسلک والعقیده انتخاب، و مصارف همه را به اقل آنچه ممکن شود برقرار فرموده، معظم مالیه مأخوذه از ملت را در ترتیب قوای نظامیه و تشکیل قشون منظم که اهم واجبات فوریه و وسیله منحصره حفظ دین و استقلال مملکت است مصروف، و مجلس سنا را که قانوناً لازم است و حاسم [۱] اکثر مواد فساد، و تعویقش تاکنون ظاهراً به مبادی اِفساد منتهی باشد به اسرع مایکون تشکیل، و مدعی العموم قانونی هم از رجال با علمیت و دیانت و امانت و بیغرض عارف به شرعیات و سیاسیات برای نظر در مطبوعات قبل از طبع - چنانچه فعلا در ممالک عثمانی مرسوم است - مقرر، و اصل طبع را بدون امضاء آن هیئت مسدود فرموده، قانون معارف را هم بعد از تمامیت و امضاءِ هیئت مجتهدین عظام نظار، برای خود داعیان ارسال فرمایند تا انظار، خودمان را هم در این باب که مفتاح سعادت دین و دنیای ملت در آینده است مدخلیت دهیم، ان شاء الله تعالی، ولا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم، و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.
**پاورقیها:**
[۱] انگیزه
[۲] کذا فی الاصل
[۳] آشوبها
[۴] خواستن
[۵] اساس
[۶] بستن استخوان شکسته
[۷] جمع نغر: مرزها
[۸] گویا
[۹] نمایندگان
[۱۰] در اصل: خارجه
[۱۱] قطعکننده
اطلاعات تکمیلی
محل وقوع: نجف (استان )
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ناصر الملک, صادق مستشارالدوله
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)

