پیشنهاد افزودن مادهای به متمم قانون اساسی به منظور حفظ شان اسلامیت قوانین
متن با اشاره به تأسیس مجلس شورای ملی با عنایت امام زمان، شاه و علمای اسلام، بر لزوم عدم مغایرت مصوبات مجلس با قواعد مقدس اسلام تأکید میکند. سپس پیشنهاد میشود که در هر دوره، انجمنی متشکل از مجتهدین و فقها تشکیل شود تا قوانین مصوب مجلس را پیش از تصویب نهایی بررسی کنند. در صورت مغایرت با احکام شرعی، آن مصوبه فاقد اعتبار قانونی خواهد بود و نظر این انجمن علمی لازمالاجرا و غیرقابل تغییر است.
ایجاد هرج و مرج توسط انجمنهای سیاسی
متن با اشاره به فداکاریها برای تشکیل مجلس آغاز میشود و سپس به انتقاد از تعدد انجمنهای سیاسی و دخالت آنها در امور کشور میپردازد. در ادامه، به مسئله تقلب در انتخابات وکلا و عدم رسیدگی به اعتبارنامههای آنها اشاره شده و این موارد را از عوامل اصلی فساد و هرج و مرج در مملکت معرفی میکند. در پایان، با ذکر مثالی از انجمن نانوایان، بر لزوم اصلاح وضعیت انجمنها برای جلوگیری از بینظمی تأکید میشود.
تقاضای موافقت و مساعدت شاه با مجلس شورا
متن با دعا برای پادشاه آغاز میشود و نویسنده خود را مکلف به تقویت دولت و ملت و حفظ حدود سلطنت میداند. در ادامه، با تأکید بر خلوص نیت، از پادشاه درخواست میشود که با سیاست نیکو و رأفت به مردم، هرج و مرج و تفرقه را از بین ببرد. سپس، با اشاره به تسلط کفر (دولتهای اروپایی) و خطر نابودی اسلام، از پادشاه خواسته میشود که حفظ اسلام و مسلمین را مهمترین امر بداند و با مجلس شورا، که جامع این اهداف است، نهایت همکاری و موافقت را داشته باشد تا مردم در آسایش و امنیت زندگی کنند و به دعاگویی صمیمی برای پادشاه بپردازند.
تقاضای موافقت و مساعدت شاه با مجلس شورا
متن با اشاره به مکاتبات قبلی و با تأکید بر نیت خیرخواهانه نویسندگان برای تقویت دولت و ملت و بهبود وضعیت رعیت آغاز میشود. در ادامه، به پیامدهای منفی عدم تأیید نظامنامه توسط شاه، از جمله تعطیلی امور، تضییع حقوق و سلب امنیت اشاره شده است. در پایان، از شاه درخواست میشود که با تأیید نظامنامه، رفاه حال مردم و آبادانی کشور را در اولویت قرار دهد تا از تقویت بیگانگان و تضعیف داخلی جلوگیری شود.
تظابق قوانین مجلس با احکام شرع
این بیانیه با اشاره به اهداف اولیه نهضت مشروطه که رفع ظلم و حفظ شریعت اسلامی بود، بر این نکته تأکید میکند که قوانین مصوب مجلس شورای ملی تنها در امور عرفیه وضع میشوند و همواره عدم مخالفت با قواعد شرعیه در آنها رعایت میگردد. متن هرگونه احتمال تعرض به احکام شرعی را رد کرده و آن را ظلمی بزرگ به شریعت میداند. در پایان، از مسلمانان خواسته شده است که قدر این نعمت الهی را بدانند و از اوهام و شبهات دوری کنند.
تأیید مجلس شورای ملی و مصوبات آن
درخواستی از ملا قربانعلی زنجانی برای تأیید تشکیل مجلسی در مسجد شاهی زنجان به منظور رفع ظلم و حفظ نفوس مسلمین و همچنین تأیید مجلس شورای ملی و احکام دولت مرکزی مطرح شده است. در پاسخ، ملا قربانعلی زنجانی ضمن تأیید صحت مطالب و اطلاع خود از این اقدامات، بر تبعیت همگان از شریعت و اطاعت از هر آنچه از دولت و ملت در تهران میرسد، تأکید میکند.
حمایت از مجلس شورا
این تلگراف با ابراز خرسندی از تشکیل مجلس شورا آغاز میشود که آن را متکفل انتظام امور مسلمین، اعتلای کلمه حق اسلام، قطع نفوذ بیگانگان، تقویت دین و دولت، اجرای احکام شرعی و رفع ظلم میداند. در ادامه، با اشاره به تطبیق نظامنامه مجلس با قوانین شرعی و افزودن فصل ابدی، هرگونه مخالفت با آن را بیمورد تلقی میکند. در پایان، بر وجوب اهتمام عموم مسلمین به مجلس و دوری از شبهات مخالفان تأکید شده و از مسلمانان خواسته میشود که از دفع مخالفانی که تنها به دنبال اغراض شخصی و ایجاد فتنه هستند، غفلت نورزند.
تقاضای انجام خواستهای انجمنهای تهران
متن با ابراز نگرانی از تحصن طولانیمدت نمایندگان انجمنهای ملی در مجلس و هیجان عمومی در تهران آغاز میشود. در ادامه، نویسندگان به حضور خود در دارالشورای کبری برای ساماندهی این وضعیت اشاره میکنند و خواستار توجه فوری و کامل اعلیحضرت شهریاری به مقاصد ملت میشوند. در پایان، با تأکید بر احتمال سرایت این هیجان به سایر ولایات، بر لزوم تسریع در توجهات ملوکانه برای آرامش خاطر ملت تأکید شده است.
تکذیب مخالفت خود با مجلس شورای ملی
نامهای از سوی فردی ناشناس به سیداسماعیل صدر ارسال شده و از او خواسته شده تا شایعات مبنی بر مخالفتش با مجلس شورای ملی و مشروطیت را تکذیب کند. در پاسخ، سیداسماعیل صدر با تعجب و انکار شدید، این نسبت را دروغ میخواند. او بیان میکند که هرگز خود را لایق دخالت در امور کلی ندانسته و در مسائل مهمی که نتایج خوبی داشتهاند، مداخله نکرده است. صدر تأکید میکند که مجلسی که هدفش اقامه معروف، از بین بردن منکر، یاری مظلومان و اصلاح حال ملت و دولت است، چگونه میتواند حرام باشد و مورد انکار قرار گیرد. او ابراز امیدواری میکند که به جای این نسبت دروغ، حداقل دلیل مخالفت را ترس از عدم موفقیت اهداف و نقض غرض به دلیل اختلاف نظر برخی رؤسا عنوان میکردند.
بیان خدمات سیاسی، اجتماعی و رفاهی انجمن ایالتی اصفهان
این متن با اشاره به قصد سفر به عتبات عالیات، به تشریح هجده مرحله از اقدامات و خدمات انجمن ملی اصفهان در راستای مشروطیت میپردازد. این اقدامات شامل برگزاری انتخابات، جلوگیری از مستبدین، ایجاد امنیت، تنظیم آب رودخانه، تشکیل انجمن بلدیه، ترویج صنایع داخلی، رسیدگی به امور نظامی، ایجاد وحدت در برابر تعدیات عثمانی، توسعه معارف و مدارس، تشکیل قشون مردمی و پرداخت مالیات میشود. در پایان، متن به اتهامات روزنامهها مبنی بر مخالفت انجمن اصفهان با مجلس مقدس اشاره کرده و بر لزوم انجام وظیفه صحیح و عدم توجه به مخالفین تأکید میکند.
فتنه انگیزی سیاسی انجمنهای کشور
متن با اشاره به تفکیک قوا و عملکرد مجلس شورای ملی آغاز میشود و بیان میکند که مجلس از وظایف خود تخطی نکرده و حتی در نظارت بر اجرای قانون تسامح نیز داشته است. سپس به موضوع انجمنها میپردازد و تأکید میکند که انجمنهای فتنهانگیز باید برچیده شوند. در ادامه، به وجود انجمنهای سری و مخرب اساس مشروطیت و سلطنت محمدعلی شاه اشاره میکند و لزوم مقابله با آنها را مطرح میسازد. در پایان، به صورت مشخص، اجتماع فراهمآورده توسط آقاسید علی یزدی را به عنوان مصداق یک انجمن مخرب و فتنهانگیز معرفی میکند و بر لزوم رفع آن تأکید میورزد.
اعلام حمایت از مجلس شورا
این بیانیه با حضور علمای اعلام و حجج اسلام در روز پنجشنبه ۴ ذیالقعده ۱۳۲۵ قمری آغاز میشود. هدف اصلی آن، اعلام تعهد و التزام جمعی علما به اعتلای اسلام، احیای سنتهای شریعت، ابطال بدعتها و یاری مظلومان است. تأکید بر حمایت همهجانبه از مجلس شورای ملی و انجمن ملی اصفهان، بدون در نظر گرفتن ملاحظات شخصی و اغراض نفسانی، از نکات محوری این بیانیه است. در پایان، بر لزوم اتحاد و یکپارچگی در این مسیر و امید به نصرت الهی و توجهات امام عصر (عج) تأکید شده است.
اعلام حمایت از مجلس شورا
متن با اعلامیهای خطاب به عموم مردم ایران آغاز میشود. در ادامه، با تأکید بر حفظ جان، مال و آبروی مسلمانان و تقویت دین اسلام، مخالفت با مجلس شورای ملی را به منزله محاربه با امام زمان (عج) معرفی میکند. در پایان، این اعلامیه با امضای جمعی از علما به اتمام میرسد.
حمایت کامل از مجلس شورا
متن با اعلام حضور عمومی مردم کرمان در تلگرافخانه آغاز میشود. در ادامه، نویسندگان به صراحت اعلام میکنند که هر کس با قسم و فریب، با ملت مخالفت کند، از دین اسلام خارج و دشمن جان، مال، عرض و ناموس مردم است و او را شایسته سلطنت نمیدانند. در پایان، بر آمادگی کامل برای فداکاری جانی و مالی در راه حمایت از مجلس مقدس و انتظار برای اقدامات جدی تأکید میشود.
بروز اختلاف و بحران میان مجلس و دولت
این بیانیه با خطاب قرار دادن علمای اعلام، اعیان و تجار ایران، به وضعیت بحرانی کشور اشاره میکند. در این متن، از اقدام مفسدین به مخالفت و تلاش دولت برای نقض عهد سخن به میان آمده است، در حالی که مجلس در وضعیت پایداری قرار دارد. تأکید میشود که حجج اسلام و وکلای ملت در مجلس مشغول مذاکره با دولت هستند و برای حفظ حقوق ملت تلاش میکنند. در پایان، عموم ملت ایران به حفظ امنیت، آسایش عمومی و ثبات قدم توصیه میشوند.
همراهی با مجلس شورا و علمای مشروطهخواه
این تلگراف به مجلس شورای ملی ارسال شده و در آن، علما، تجار و اهالی اصفهان آمادگی کامل خود را برای همراهی با مجلس و اجرای اوامر آن اعلام میکنند. همچنین، بر تأمین امنیت و ثبات قدم در پیشبرد اهداف مجلس تأکید شده است.
لزوم دگرگونی اساسی در شالوده مجلس شورا
متن با خطاب به علما و حجج اسلام آغاز میشود و وضعیت فعلی مجلس شورا را به دلیل تبعیت از اصول غربی و پذیرش مذاهب باطله و افراد غیرمذهبی، متزلزلکننده اساس دین و دنیا میداند. در ادامه، به تلاشهای بینتیجه برای تشکیل مجلس محاکمه و تطبیق شرع مطهر اشاره میکند و بیان میدارد که هیئت علما، طلاب و مؤمنین برای وفای به عهد الهی و حفظ شرع شریف آماده فداکاری هستند. سپس، مخاطبان را به مشارکت در این تکلیف الهی فرا میخواند و به آشفتگیها، قتلها، ظلمها و ناامنیهای فزاینده در ایران اشاره میکند. در پایان، با استناد به آیات قرآن، از مخاطبان میخواهد که برای نصرت دین خدا و بنا نهادن مجلس بر شالودهای صحیح با اعضای خداشناس و دیندار همت گمارند تا آسایش مردم فراهم شده و بتوانند پاسخگوی خداوند باشند.
تایید و حمایت مجلس شورا و رد همکاری با مخالفان
این متن با اشاره به دریافت تلگرافی، موضع علمای اصفهان را در حمایت قاطع از مشروطه و مجلس شورا اعلام میکند. در ادامه، به تلگرافی از مخالفان مشروطه پاسخ داده میشود که در آن، وضعیت پیش از مشروطه را فاقد اثر از اسلام و دین و پر از ظلم و اجحاف توصیف کرده و مجلس را تنها راه احیای اسلام، رفع مفاسد و نجات از بیگانگان میداند. در پایان، از مخاطبان خواسته میشود که در همراهی با مجلس کوتاهی نکنند تا دین، ناموس و مال مسلمین از بین نرود.
دعوت از علمای نیشابور جهت مخالفت با عملکرد غیر اسلامی مجلس شورا
این نامه با اشاره به وضعیت نامطلوب مجلس شورا و تبعیت آن از اصول غربی، به ظهور مذاهب باطله و تسلط فرقههای ضاله اشاره میکند که اساس دین و دنیا را متزلزل ساخته است. نویسندگان بیان میکنند که تلاشهایشان برای تشکیل مجلس محاکمه و تطبیق قوانین با شرع مطهر بینتیجه مانده و مجلس از تأمین آسایش مردم و امنیت کشور سر باز زده است. در ادامه، هیئت علما، طلاب و مؤمنین را آماده فداکاری برای حفظ شرع شریف و وفای به عهد الهی معرفی میکند و از مخاطبان میخواهد که به مسئولیت الهی خود در قبال این وضعیت آشفته و ناامنی فزاینده در کشور عمل کنند. در پایان، از مخاطبان درخواست میشود که برای نصرت دین خدا و بنا نهادن مجلس بر شالوده شرعی و انتخاب افراد دیندار و خداشناس همت گمارند تا آسایش مردم فراهم شده و بتوانند در روز قیامت پاسخگوی خداوند باشند.
ارشاد نمایندگان مجلس شورای ملی به انجام وظایف دینی و ملی
متن با ستایش از مجلس شورای ملی و اشاره به پایان دوران استبداد و ویرانیها آغاز میشود. سپس، مجلس را کلید سربلندی دین و دولت، قوت و شوکت و بینیازی از بیگانگان و آبادی مملکت معرفی میکند. در ادامه، به اهمیت این نهاد در نگاه جهانیان و نقش آن در نجات کشور از مهالک اشاره شده و هشدار میدهد که اگر اغراض شخصی بر مصالح عمومی غلبه کند، کشور دچار ذلت و خواری خواهد شد. در پایان، بر لزوم اجرای صحیح قوانین دین مبین، ساماندهی امور دولت، مسدود کردن راههای استبداد و تعدیات خائنان، و فراهم آوردن مقدمات استغنای از بیگانگان از طریق تدابیر حکیمانه و جلب مشارکت توانگران تأکید میکند.
تأیید مجلس شورا و لزوم همراهی با آن
این استفتاء با پرسشی درباره مجلس شورای ملی و شعب آن در شهرها آغاز میشود و از مراجع میخواهد که نظر خود را در این باره بیان کنند. در پاسخ، ابتدا بر لزوم پیروی از مجلسی که هدف آن رفع ظلم، تقویت دولت و ملت، حفظ اسلام و امر به معروف و نهی از منکر است، تأکید میشود و هرگونه تشکیک در آن کذب و افترا خوانده میشود. سپس، با اشاره به سؤالات مکرر از شهرهای مختلف، موافقت با مجلس را لازم و مخالفت با آن را حرام اعلام میکند، زیرا بنای مجلس بر امر به معروف و نهی از منکر و جلوگیری از ظلم حکام است. در پایان، انعقاد مجلس شورای ملی را دارای فواید و آثاری از جمله نهی از منکر میداند که عقلاً و شرعاً نیکوست و همراهی و اعانت با آن را لازم و اقدام برای نابودی آن را جایز نمیشمارد.
انتقاد از بینظمی و بیعملی مجلس شورا
متن با اشاره به انتخاب نمایندگان توسط مردم و لزوم نتیجهگیری از کارها آغاز میشود. سپس به عدم کارایی و بیعملی مجلس شورا اشاره میکند و از عقلای قوم میخواهد راهکاری برای فعالیت مؤثر ارائه دهند. در ادامه، پیشنهاد میشود که نمایندگان در یک روز مشخص، از صبح تا عصر به گفتگو و تصمیمگیری درباره امور بپردازند تا به نتیجهای برسند. در پایان، اصلاح مملکت مشروطه را به ترتیب منوط به اصلاح وزارتخانهها، مجلس، کمیسیونها و در نهایت کمیسیون رئیسه مجلس میداند و بر لزوم اصلاح این کمیسیون تأکید میکند.
توجه مجلس شورا به احکام اسلامی و فتاوای مراجع و علمای نجف
این نامه با ابراز نگرانی از نفاق ایجاد شده در آذربایجان آغاز میشود و به نقش طلاب نجف در حمایت از مشروطیت و مقابله با استبداد اشاره میکند. در ادامه، هیئت طلاب نجف از انجمن ایالتی تبریز میخواهد که با استفاده از علما و وعاظ، احکام صادره از حجج اسلام را به اطلاع عموم برسانند تا مردم فریب افراد جاهطلب و خودپرست را نخورند. نامه به نقد حکومت استبدادی که نه با اسلام و نه با قوانین سایر ملل سازگار است، میپردازد و بر لزوم اجرای قوانین شریعت اسلامی تأکید میکند. در پایان، از وکلای ملت خواسته میشود تا با اتحاد و اخوت، مفسدین را قلع و قمع کرده و موجب خشنودی حجج اسلام و امام عصر شوند.
غیر شرعی بودن قوانین مالیاتی مجلس شورا
متنی با طرح پرسش از وضعیت نابسامان جامعه و شیوع فساد و ستم آغاز میشود و از مرجع تقلید میپرسد که آیا در چنین شرایطی، مراجعه به مجلس شورای ملی برای حل و فصل دعاوی و ظلمها حلال است یا حرام. در پاسخ، ملاقربانعلی زنجانی بیان میکند که از احکام و نیت مجلسیان بیخبر است، اما آنچه از طریق مردم و روزنامهها به او رسیده، حاکی از سختگیری مجلس در مالیات و گمرک است که آن را غیرشرعی میداند. او در ادامه به مشروعیت احکام صادره از سوی مجلس در مورد حقوق مردم میپردازد و تأکید میکند که صدور حکم تنها از عهده مجتهدین و قضات شرع برمیآید و نقش سایر اعضای مجلس در این زمینه صرفاً تأیید و اجرای حکم شرعی است. در پایان، او موضع خود را نسبت به مجلس، نه موافقت و نه مخالفت، بلکه توقف و انتظار برای آشکار شدن واقعیت امور اعلام میکند.
تأیید مجلس شورای ملی و ابراز اطمینان از موافقت محمدعلی شاه قاجار با آن
نامهای از علمای تبریز به مراجع نجف، از ادامه استبداد و کارشکنی خائنین در اجرای مشروطیت گلایه میکند و از مراجع میخواهد برای رفع این وضعیت چارهاندیشی کنند. در پاسخ، مراجع نجف ضمن ابراز نگرانی، تأکید میکنند که اقدامات خائنین بدون اطلاع شاه است و تأسیس مجلس ملی برای رفع ظلم، ترویج احکام شرعیه و حفظ اسلام واجب است. آنان ابراز امیدواری میکنند که شاه با توجه به این ملاحظات، با مجلس موافقت کرده و استبداد خائنین را برطرف خواهد کرد.
شرایط و وظایف نمایندگان مجلس شورا و رئیس دولت اسلامی
این متن با تأکید بر ضرورت اتحاد ملت و دولت و انطباق مشروطیت با مشروعیت آغاز میشود. در ادامه، به نقد و رد شعارهایی میپردازد که مشروطیت را با دین در تضاد میدانند و این رویکرد را عامل تفرقه و فساد معرفی میکند. سپس، شروط صحت و کمال مجلس ملی اسلامی را در پنج فصل تشریح میکند. فصل اول به تعداد اعضای مجلس و کفایت آنها در امور حسبیه میپردازد. فصل دوم، شروط کیفی اعضای مجلس را در کمال عقل، رشد، بلوغ، علم و قدرت خلاصه میکند. فصل سوم، وظایف شرعی و حقوق وضعی نمایندگان را در حفظ محاسن صورت و سیرت و دوری از اشرار و کفار بیان میکند. در این فصل، بر لزوم فقیه عادل و جامعالشرایط بودن شخص اول مجلس تأکید شده و وظیفه همگانی در امور حسبیه و واجبات کفایی تبیین میشود. فصل چهارم، ولایت کلیه حاکم شرع عادل را در اجرای حدود شرعیه و تعیین امور مجلس، از جمله عزل و نصب و تغییر و تبدیل، حق مطلق او میداند و هرگونه مخالفت با آن را حرام و موجب فسق میشمارد. فصل پنجم، اختیار بیتالمال مسلمین را تحت ولایت حاکم شرع دانسته و مصارف آن را در جهت مصالح عمومی مسلمین، از جمله ساختن پلها، مساجد، مدارس و تجهیزات دفاعی، واجب میشمارد. در پایان، تفاوت میان دولت مشروطه مشروع و استبداد قهری را به تفاوت کفر و اسلام تشبیه کرده و تأکید میکند که احیای نام مشروطیت، حتی بدون تحقق کامل اهداف آن، تأثیرات مثبتی در قلوب مردم داشته و اجرای کامل احکام شریعت میتواند به تسخیر ممالک و گسترش اسلام منجر شود.
تأیید مشروطیت و مجلس شورای ملی
سوالی درباره مشروعیت مجلس شورای ملی، وجوب متابعت از آن، و حکم مخالفت با آن مطرح شده است. در پاسخ، بر اهمیت و رجحان مجلس شورای ملی به عنوان نهادی برای تقویت ملت، رفع ظلم و نهی از منکر تأکید شده و هرگونه مناقشه در آن را ناشی از فساد و اغراض نفسانی دانسته است. همچنین، همراهی با مجلس را لازم و مخالفت با آن را در حکم مخالفت با امام عصر (عج) معرفی میکند.
تکذیب خبر تحریم مجلس شورای ملی
این متن با اشاره به مکاتبات بغداد، به انتشار تلگرافی جعلی از سوی نویسنده مبنی بر تحریم مجلس شورای ملی ایران اشاره میکند. نویسنده ضمن تأکید بر اینکه تشکیل مجلس به صلاح عموم است، این خبر را تکذیب کرده و اعلام میدارد که این تلگراف از زبان او جعل شده و قرار بوده توسط سفارت روسیه مخابره شود. در پایان، از سفارت روسیه خواسته میشود که جعلی بودن این تلگراف را اعلام کرده و جاعل آن را تحت پیگرد قرار دهند.
تأیید مجلس شورای ملی، وجوب آموزش نظامی، تأسیس مدارس جدید و بانک ملی
این سند با طرح سؤالی درباره مشروعیت مجلس شورای ملی و وجوب تبعیت از آن آغاز میشود. همچنین در مورد مخالفت با مجلس و نسبت دادن مفاسد به آن، و نیز صدور احکامی در خصوص آموزش نظامی، تأسیس مدارس جدید و بانک ملی پرسش شده است. در پاسخ، محمدکاظم خراسانی بر لزوم موافقت و تأیید مجلس ملی تأکید میکند و آن را موجب حفظ اسلام و رفع ظلم میداند. او مفاسد نسبت داده شده به مجلس را افترا و مغلطه مستبدین میخواند و احکام مربوط به آموزش نظامی، تأسیس مدارس و بانک ملی را صحیح و صادر شده از خود تأیید میکند. عبدالله مازندرانی نیز بر لزوم تأیید مجلس تأکید کرده و نسبت دادن مفاسد به آن را ناشی از فساد عقیده مخالفان میداند. حاج میرزاحسین خلیلی نیز با تأیید مطالب فوق، بر عدم توجه به تشکیک مشککین تأکید میکند.
اعلام حمایت از مجلس شورای ملی
متن با ابیاتی حماسی آغاز میشود و به بیداری ملت و هوشیاری آنها در حفظ حقوق خود اشاره دارد. سپس به نقش مردم اصفهان در آغاز این حرکت و سرمشق شدن برای دیگران میپردازد. در ادامه، با اشاره به وقایع ارومیه و سلماس، بر لزوم اتحاد و مطالبه حقوق از امنای ملت تاکید میکند و حرکت غیورانه و تحصن عاقلانه را عامل انصراف مغرضین میداند. در پایان، اتحادیه طلاب اصفهان از برادران ملتخواه خود میخواهد تا رسیدن به مقاصد، از عزم خود باز نایستند و آمادگی کامل خود را برای حفظ و حراست از مجلس شورای ملی و حمایت از انجمنهای ولایتی اعلام میکند و از ثقةالاسلام و اعضای انجمن میخواهد که در تحقق اهداف متحصنین کوتاهی نکنند.
اظهار نگرانی شدید از اقدامات احتمالی محمدعلی شاه قاجار بر ضد مجلس
این نامه با اشاره به دستخط پیشین شاه مبنی بر حمایت از مشروطیت و تأکید بر نقش آن در آسایش و ترقی کشور آغاز میشود. سپس به تلاشهای ملت برای حفظ مشروطه و تحمل سختیها اشاره میکند. در ادامه، با ابراز نگرانی از دستخط تلگرافی اخیر و اخبار نگرانکننده از مرکز، این اقدامات را ناشی از دسیسههای مغرضین دانسته و هشدار میدهد که این رویکرد میتواند به نقض عهد شاه و انقراض دولت منجر شود. در پایان، از شاه میخواهد که در صورت نارضایتی از برخی حرکات، به دارالشورای کبری و عدلیه رجوع کند و از ایجاد تشتت و هیجان در میان ملت پرهیز نماید.
جبران صدمات وارده به مجلس و جلب اعتماد عموم و طرد افراد مفسد و فتنهگر توسط محمدعلی شاه
درخواست تشکیل مجدد مجلس شورا از محمدعلی شاه قاجار و تهدید وی به حرکت به سمت ایران
هوشیاری در انتخاب وکلای صالح
متن با اشاره به قدرت ملی و حمایت مردم خراسان از مشروطیت و حجج اسلام آغاز میشود و بر لزوم هوشیاری در انتخاب وکلا تاکید میکند. در ادامه، به بدبختیهای ناشی از سهلانگاری وکلای سابق اشاره شده و از وکلا خواسته میشود که در محضر علما قسم یاد کنند که حقوق ملت را ضایع نکنند. همچنین، از مردم خواسته میشود که مراقب اعمال وکلا باشند و در صورت مشاهده خیانت، آنها را عزل و مجازات کنند. در پایان، متن به ضرورت تشکیل انجمن ایالتی و حمایت مالی از مجاهدین ملی اشاره کرده و مردم را به هوشیاری و استفاده از فرصت برای حفظ حقوق مشروعه خود در برابر ظلم و استبداد فرا میخواند.
لزوم افتتاح مجلس شورا
در پاسخ به استفتائی درباره مشروطیت و لزوم تشکیل مجلس شورای ملی، بر ضرورت افتتاح مجلس شورای ملی برای اجرای قوانین اسلام، نظم مملکت، حفاظت از مرزها، تعیین حقوق و حفظ جان و مال و آبروی مسلمانان تأکید شده است. این امر از مهمترین امور دانسته شده و به سابقه شورا در صدر اسلام اشاره شده است. همچنین بیان شده که هیچ فرد آگاه و بیغرضی با این موضوع مخالفت نخواهد کرد.
وجوب کمک مردم به مجاهدان مشروطهخواه و تلاش آنها جهت افتتاح مجلس و اجرای قانون اساسی
این فتوا با سلام به علما، امرا، تجار و نظامیان شهرهای مازندران آغاز میشود. در ادامه، با اشاره به وضعیت دشوار شیعیان در دست ظالمان و غاصبان، بر لزوم همت و غیرت دینی تأکید میکند. سپس، حکم الهی را مبنی بر وجوب یاری رساندن به ملت، افتتاح مجلس شورای ملی و اجرای قانون اساسی برای همه افراد ملت اعلام میکند و کمک به دولت وقت را حرام و در حکم یاری یزید بن معاویه میداند. در پایان، با دعای خیر و توکل به خداوند، به اتمام میرسد.
درخواست برگزاری انتخابات و تشکیل مجدد مجلس شورا
متن با تقدیم عرایض به شاه آغاز میشود و به مظلومیت ملت ایران در راه اعاده حق مشروع خود و اجرای قانون اساسی اشاره میکند. سپس به دستخط شاهنشاهی که وانمود میکند دولت ایران مشروطه نبوده و به تازگی مشروطیت اعطا شده، اعتراض میکند و یادآور میشود که ایران به یادگار شاه پیشین به مشروطیت معرفی شده و ملت با خون خود قانون اساسی را تحصیل کرده است. در ادامه، بر تطبیق مواد قانون اساسی با موازین شرع تأکید شده و تغییر آن را خلاف مسلمانی میداند. در پایان، با اشاره به اینکه تمام دنیا اجرای مشروطیت و افتتاح مجلس را راه حل مشکلات ایران میدانند، از شاه درخواست میشود که با فرمانی ملوکانه، دستور انتخابات بر طبق قانون اساسی و تشکیل مجلس را صادر کند.
خودداری از دادن مالیات به دولت تا زمان افتتاح مجلس شورا توسط محمدعلی شاه
سلطان ایران در دستخطی، نشر عدل و رفع ظلم را موجب آبادی کشور و آسایش مردم دانسته و اصول مشروطیت را به ایرانیان اعطا کرده است. تا زمانی که مشروطه به طور کامل و با نظامنامه و انتخابات شورا محقق شود، مردم کرمان نباید مالیات خود را به عمال ظالم و خائن بدهند، زیرا این کار موجب هرج و مرج در امور مشروطه خواهد شد. همچنین، بر افراد لازم است که فوراً از شرارت، سرقت، فساد و بینظمی جلوگیری کرده و راهها را برای عبور کاروانها امن سازند.
مقصر بودن مشروطهخواهان و طرفداران دربار و دولت در ایجاد نزاع طرفین و انتخاب نمایندگان شایسته و آگاه در مجلس آینده
فرمان جدید محمدعلی شاه مایه امیدواری ملت است، اما این فرمان تنها حقوق اولیه ملت را بازگردانده است. باید بررسی شود که چگونه این حقوق از ملت سلب شد و چه راهکاری برای جلوگیری از تکرار آن لازم است. بخشی از قصور متوجه ملت است که وکلای نالایق را انتخاب کردند که نه حقوق ملت و نه حقوق دولت را میشناختند و باعث سقوط کشور به وضعیت فعلی شدند. با وجود خدمات معدود وکلای با دانش، اکثریت نالایق بودند. اکنون که موکلین و داوطلبان وکالت به اهمیت جایگاه خود پی بردهاند، وظیفه انجمنهای ولایتی و ایالتی است که وکلای کاردان، وطنخواه و آگاه به حقوق ملی را انتخاب کنند. وظیفه وکلا نیز این است که با دقت مراقب امور باشند تا از تکرار بدبختیهای گذشته جلوگیری شود. وکالت در این دوره بسیار مهمتر از دوره اول است و باید شالوده را با انتخاب وکلای صحیح و با دانش در انجمنهای ایالتی و ولایتی محکم کرد. این انجمنها باید مراقب اقدامات دولتیان باشند و هرگونه تخلف را سد کنند. همچنین باید افراد لایق را برای وکالت به ملت معرفی کنند تا حقوق ملی حفظ شود.
شروط پذیرش التزام محمدعلی شاه به افتتاح مجدد مجلس شورا
این نامه با اشاره به تلگرام محمدعلی شاه مبنی بر پذیرش مشروطیت و قانون اساسی آغاز میشود، اما بلافاصله به عدم اطمینان از صداقت شاه به دلیل نقض مکرر عهود و ادامه حضور مفسدین و قوای خارجی اشاره میکند. در ادامه، شروطی برای پذیرش التزام شاه به مشروطیت مطرح میشود که شامل اصلاح مفاسد، عدم تخطی از قانون اساسی، تشکیل موقت مجلس ملی از وکلای سابق و امنای ملت، و فراهم آوردن موجبات دلگرمی ملت برای جلوگیری از نقض مجدد عهود است. در پایان، تأکید میشود که در صورت عدم تحقق این شروط، امکان برگزاری انتخابات و بازگشت مهاجرین به وطن وجود ندارد و تکلیف شرعی علما نیز در قبال تلگرام شاه مشخص نخواهد بود.
انصراف از نمایندگی مجلس شورای ملی
متن با اشاره به سابقه نگارنده در ترویج مشروطیت و انتخاب شدن او به عنوان نماینده مجلس ملی و سپس انجمن ایالتی تبریز آغاز میشود. در ادامه، نگارنده با توجه به تجربیات خود و سفری به خارج از کشور، به این نتیجه میرسد که نمایندگی مجلس شورای ملی نیازمند تخصص در امور اقتصادی و سیاسی ملت و آگاهی از سیاستهای خارجی و عوامل ترقی و تنزل ملل است و ارتباطی به فقه ندارد. سپس به اشتباه مردم در انتخاب وکیل بر اساس ظاهر و شغل اشاره میکند و اعلام میدارد که اگر دوباره انتخاب شود، این سمت را نخواهد پذیرفت؛ زیرا خود را فاقد تخصص لازم در این زمینه میداند و وجدانش اجازه نمیدهد حقوق ملت را فدای افتخار شخصی کند. در پایان، بر لزوم انتخاب افراد متخصص و آگاه به سیاست و نیازهای ملت برای حل مشکلات کشور تأکید میکند.
درخواست از دولتهای اروپایی به ندادن قرضه به دولت ایران تا انعقاد مجدد مجلس شورا
این بیانیه با خطاب قرار دادن متمدنین جهان، از دولتهای اروپایی درخواست میکند تا پیش از تصویب مجلس شورای ملی ایران، از اعطای هرگونه وام جدید به دولت ایران خودداری کنند. تأکید میشود که ملت ایران هیچ قرضی را بدون تأیید پارلمان، که بر اساس قانون اساسی مجدداً برقرار شده، به رسمیت نخواهد شناخت. در پایان، به شدت به مداخله خارجی در امور داخلی ایران، به ویژه پس از ورود قوای روس، اعتراض میشود.
انتخاب نمایندگان آگاه و دیندار در دوره دوم مجلس شورا
متن با تقسیم عدل به سه قسم (اکبر، اوسط، اصغر) آغاز میشود که عدل اکبر را قوانین مشروطیت و شریعت الهی، عدل اوسط را اداره سلطنت تحت قوانین مشروطیت، و عدل اصغر را طلا و نقره برای مساوات در معاملات معرفی میکند. در ادامه، با استناد به آیهای از قرآن، بر اهمیت عدالتخواهی و مشروطهطلبی واقعی تأکید میشود که مستلزم آگاهی از قواعد مشروطیت و نوامیس حریت است. سپس، با خطاب به ملت ایران، بر لزوم بیداری از غفلت و کوشش در انتخابات تأکید شده و از مردم خواسته میشود که در انتخاب نمایندگان، خادم را از خائن تشخیص دهند و مجلس ملی را بازیچه دست بیخردان نکنند. هشدار داده میشود که عدم انتخاب افراد دانا و عالم، به ویرانی ایران و ذلت ابدی نسلهای آینده منجر خواهد شد. در پایان، بر لزوم حرکت سریع ناصرالملک به ایران و همراهی برخی کارآموزان با تأیید آیاتالله خراسانی و مازندرانی تأکید شده و به توطئههای جدید اشاره میشود.
موارد پیشنهادی جهت مصالحه با دولت
متن با خطاب به ارفعالدوله آغاز میشود و هدف اصلی مقاومت ملت را احقاق حقوق غصبشده، گشایش مجلس و اجرای قانون اساسی و رفع ظلم بیان میکند. در پایان، تأکید میشود که در صورت تحقق این اهداف و رسیدن ملت به آرزوهای خود، صلح به طور طبیعی برقرار خواهد شد.
مداخله ندادن سید عبدالله بهبهانی در امور سیاسی
پس از پیروزی مشروطهخواهان و ورود سرداران فاتح، برخی از مردم خواستار بازگشت سید عبدالله بهبهانی از نجف به تهران هستند. در مقابل، گروهی از مشروطهخواهان غربیمآب معتقدند که بهبهانی نباید در امور سیاسی دخالت کند، زیرا نابسامانیهای گذشته ناشی از عدم رعایت قانون بوده است. این گروه تأکید دارند که در دوره دوم مجلس، اجازه دخالت بهبهانی در امور داده نخواهد شد.
پیام تبریک به مناسبت انتصاب جدید مجلس عالی
این پیام با تبریک فتوحات اسلامی و تقدیم دعاهای خالصانه آغاز میشود. سپس، اقدام صورت گرفته (انتخابات جدید) را که موجب احیای اسلام و سعادت ایران و مسلمانان است، ستایش میکند و تبریکات مجدد خود را به وزیر جنگ تقدیم میدارد. در پایان، برای برپایی بساط عدالت توسط او دعا میکند.
وظایف اصلی مجلس شورای ملی در دوره دوم
متن با اشاره به عدم پیشرفت دوره اول مشروطیت به دلیل عدم اجرای قوانین داخلی مجلس، به اهمیت نظم و انضباط در پارلمان میپردازد. سپس، وظایف اصلی مجلس دوم را در راستای جلوگیری از هرج و مرج دوره قبل، شامل تعیین جایگاه وکلا، برنامه روزانه مجلس، جایگاه تماشاگران و وقایعنگاران، و نحوه انتشار نطقها و لوایح، تشریح میکند. همچنین، بر لزوم حضور نمایندگان آیاتالله برای نظارت شرعی و عدم دخالت سایر علما در امور شرعی مجلس تأکید دارد. در ادامه، به ضرورت تشکیل مجلس سنا و پرهیز وکلا از افراط و تفریط اشاره کرده و با انتقاد از عملکرد برخی وکلای دوره اول که به دنبال منافع شخصی بودند، آنان را عامل به توپ بستن مجلس و بیاعتباری مشروطیت در نگاه خارجیها معرفی میکند. در پایان، به وظیفه مجلس در تعلیم و تربیت شاه جوان، شامل آموزشهای دینی، جغرافیای ایران، فنون سیاسی و دیپلماسی، و سفرهای داخلی و خارجی برای آشنایی با پیشرفتهای تمدن، میپردازد و بر لزوم دوری شاه از مشاوران بداندیش تأکید میکند.
ارائه رهنمود برای اداره امور کشور تا پیش از انتخابات و افتتاح مجدد مجلس شورا
این تلگراف با اشاره به آزادی مخابره تلگرافی به عنوان اولین گام مشروطیت، به ضرورت تشکیل موقت مجلس ملی برای اداره امور کشور تا زمان برگزاری انتخابات و افتتاح مجدد مجلس شورا میپردازد. در این راستا، بر لزوم حفظ قانون اساسی، مسئولیت وزرا و ترتیب صحیح انتخابات تأکید شده است. همچنین، فراهم آوردن موجبات آزادی و ایمنی در انتخابات، توجه نمایندگان به مرکز و بازگشت مهاجرین به وطن، و مذاکره با سایر مراکز ملی برای آزادی مخابره از جمله خواستههای مطرح شده است. در پایان، خروج از تحصن منوط به اطمینان کامل از حصول اهداف و استحکام اساس مشروطیت دانسته شده است.
هشدار نسبت به انتخاب نمایندگان فرصتطلب و فاسدالعقیده برای مجلس شورا
متن با تأکید بر اهمیت دقت در انتخاب نمایندگان مجلس و اعضای انجمنهای ایالتی آغاز میشود. نویسنده هشدار میدهد که افراد طالب ظلم و استبداد یا فاسدالعقیده نباید وارد این نهادها شوند تا موجب انحراف و نفرت اهل اسلام نگردند. در ادامه، بر لزوم نظارت بر وزارت معارف و روزنامهها تأکید شده تا از هتک حرمت افراد و انتشار مطالب نادرست جلوگیری شود. همچنین، انتخاب معلمین صحیحالاعتقاد برای آموزش صنایع و علوم مختلف (مانند جغرافیا و هندسه) با حفظ ایمان و اسلام، برای جلوگیری از تزلزل اعتقادی کودکان و دانشآموزان، ضروری دانسته شده است. در پایان، نویسنده با اشاره به دشواری وضعیت ایران و غلبه اغراض شخصی، برای عاقبت به خیری دعا میکند.
نتایج ویرانگر دودستگی نمایندگان مجلس شورا و رعایت سیاست اعتدال
متن با اشاره به انتخاب وکلای مجلس و تشکیل قریبالوقوع آن آغاز میشود و بر اهمیت حفظ مشروطیت و استقلال کشور تأکید میکند. سپس به آسیبپذیری ملت ایران در برابر شیادان داخلی و خارجی به دلیل عدم آگاهی و اخلاق اشاره میکند و دودستگی وکلای مجلس اول را عامل اصلی خرابیها و قدرت گرفتن محمدعلی شاه میداند. در ادامه، با رد تقلید کورکورانه از پارلمانهای اروپایی، بر لزوم اتحاد و اعتدال در میان وکلا تأکید میکند و اختلاف و تشکیل احزاب مختلف را مضرترین عامل برای ایران میداند. در پایان، به ملت و قوه مجریه هشدار میدهد که دشمنان داخلی و خارجی همچنان در کمین هستند و تنها راه نجات کشور، اتحاد و پرهیز از تفرقه است.
لزوم تشکیل سریعتر مجلس شورای ملی
این نامه با اشاره به مشکلات کنونی کشور، تشکیل فوری مجلس شورای ملی را تنها راه حل میداند و تأخیر در آن را موجب بروز مشکلات لاینحل معرفی میکند. در ادامه، از مخاطبان خواسته شده است که با سرعت وکلای منتخب را اعزام کرده و در انتخاب سایر وکلا نیز نهایت دقت را به کار گیرند تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود. در پایان، بر لزوم تسریع و اهتمام در این امر تأکید شده است.
تبیین و تشریح مشروطیت و لزوم انتخاب افراد متدین، میهندوست و خدمتگزار به نمایندگی مجلس
با توجه به سوءاستفاده برخی افراد از عنوان مشروطهخواهی برای مقاصد فاسد و ایجاد تشویش در اذهان مسلمین، تعریفی از مشروطیت و آزادی ارائه میشود. مشروطیت به معنای محدود بودن ادارات سلطنتی و دولتی به قوانین موضوعه بر طبق مذهب رسمی کشور است و آزادی ملت نیز به معنای عدم مقهوریت در برابر تحکمات خودسرانه سلطنت و احقاق حقوق ملیه است. با توجه به اینکه مذهب رسمی ایران اسلام و طریقه اثنی عشریه است، مشروطیت ایران به معنای عدم تجاوز دولت و ملت از قوانین شرعی، حفظ نوامیس ملی و شرعی، اشاعه عدالت، محو ظلم و صیانت از اسلام است. نمایندگان ملت نیز باید افرادی امین، با درایت و بدون خیانت به دین و دولت باشند. تأکید میشود که اساس مسلمانی بر این مبنا استوار است و قانون اساسی نیز بر عدم مخالفت قوانین با احکام شرعی تصریح دارد. در پایان، امیدواری به انتخاب نمایندگان صالح و وفادار به اسلام و ملت ابراز شده و هشدار داده میشود که هیچ مفسدی نباید بتواند با نقض قانون اساسی و احکام جعفری، استبدادی جدید و زشتتر از گذشته برپا کند. اسلامپرستان و سرداران ملت نیز مراقب خواهند بود تا چنین استبدادی را نپذیرند.
تسریع در تشکیل مجدد مجلس شورا و سامان بخشیدن به امور و ایستادگی قاطع مجلس و دولت در برابر زیادهخواهیهای روسیه و انگلستان
متن با اشاره به اغتشاشات و ناامنیهای داخلی، ریشه این مشکلات را در عدم اتحاد و ضعف وزارتخانهها میداند. سپس به نقش همسایگان خارجی و مستبدین داخلی در دامن زدن به این ناآرامیها اشاره میکند. در ادامه، بر لزوم افتتاح سریع مجلس ملی و اتحاد وکلا و کابینه برای رفع انقلابات تأکید میشود. نویسنده همچنین به توطئههای خارجی و داخلی برای تضعیف حکومت جدید و سوءاستفاده از وضعیت موجود اشاره کرده و خطر بازگشت استبداد را گوشزد میکند. در پایان، با تأکید بر اهمیت اتحاد رجال دولت و ملت و انتخاب افراد شایسته برای مسئولیتها، از عواقب وخیم عدم رفع سریع اغتشاشات و لزوم عبرتگیری از تاریخ سخن میگوید.
وجوب شرکت در انتخابات دوره دوم مجلس شورای ملی
این فتوا با تأکید بر وجوب اهتمام به امر مشروطه آغاز میشود و هرگونه اخلال در آن را به منزله پیوستن به لشکر یزید بن معاویه میداند. در ادامه، با لحنی اضطراری، بر لزوم تسریع در فرستادن منتخبین تأکید شده و تأخیر در این امر را موجب خونریزی و غارت اموال معرفی میکند. در پایان، با سلام بر هدایتیافتگان، به اتمام میرسد.
تهنیت افتتاح دومین دوره مجلس شورای ملی
این شعر با دعوت به شادی و طرب به مناسبت بازگشایی مجلس شورای ملی آغاز میشود و این رویداد را به مثابه پایان غم و اندوه و آغاز دورانی پر از شور و نشاط توصیف میکند. در ادامه، شاعر از مردم میخواهد که برای بهبود وضعیت مجلس و محبوبیت آن در چشم همگان دعا کنند و دشمنان را ناامید سازند. سپس، با اشاره به تازگی و شهرت مجلس، از ضرورت تدوین قوانین اساسی و استقبال از مشروطه سخن میگوید. در بخش دیگری، به شکنندگی وضعیت مشروطه و اهمیت حضور وکلای مجلس اشاره شده و بر لزوم نوشیدن جام عدالت و آزادی تأکید میشود. در پایان، شعر به پیروزی نیروهای مشروطهخواه به فرماندهی سپهدار تنکابنی اشاره کرده و با ستایش از او به عنوان نگهبان وطن و طبیب ملت، برای عافیت و مصلحت مردم دعا میکند.
درخواست تعیین علما نظار در مجلس شورای ملی
این نامه با اشاره به ماده دوم متمم قانون اساسی و دستور آیات عظام، خواستار حضور پنج نفر از علمای طراز اول از میان بیست نفر منتخب در جلسات مجلس شورای ملی است. هدف از این درخواست، رعایت این ماده قانونی است که از نظر اهالی خراسان برای قلوب مسلمین بسیار حائز اهمیت است.
تقلب انجمن آذربایجان در انتخابات نمایندگان دوره دوم مجلس شورای ملی
این نامه با انتقاد از وضعیت وکلای آذربایجان در مجلس شورای ملی آغاز میشود و به تقلب و دسیسه در انتخاب آنها اشاره دارد. نویسنده به بیلیاقتی و بیعلمی منتخبان و همچنین عدم رعایت شرایط انتخاب برای برخی افراد، از جمله سید حسن تقیزاده، اشاره میکند. در ادامه، به تلاش اعضای انجمن برای تقویت جناح خود از طریق معرفی افراد غیربومی و فاقد بصیرت محلی برای نمایندگی آذربایجان میپردازد. در پایان، نویسنده به اشتباه بزرگ مسئولان تهران در تبعید محمدعلی شاه به روسیه اشاره کرده و این اقدام را خیانت و جهالت میداند.
.jpeg&w=3840&q=75)
تشکر از سرداران و عموم مردم ایران در استقرار مجدد مشروطیت، لزوم تشکیل مجلس سنا و انتخاب پنج نفر مجتهد ناظر بر مصوبات مجلس شورا از تهران، به رأی نمایندگان
تلگرافی به میرزا صادق خان مستشارالدوله، ضمن تبریک افتتاح مجلس ملی، بر لزوم شکرگزاری از خداوند برای این موهبت الهی تأکید شده است. در ادامه، از دینپرستی و وطنپروری نمایندگان ملت که سعادت و استقلال کشور را به دست آوردهاند، قدردانی میشود. همچنین، از نمایندگان خواسته شده تا خودخواهی و نفسپرستی را کنار گذاشته و برای اعتلای دین، احیای دولت و ملت، آبادانی کشور و استقلال از بیگانگان تلاش کنند. تجدید رسوم شرعیه، حفظ نوامیس الهی، رفع جهالت و تربیت ملت از وظایف اصلی شمرده شده و بر لزوم اصلاح ذاتالبین ملت، به ویژه در آذربایجان، تأکید شده است. در پایان، انتظار برای افتتاح مجلس سنا و معرفی موقت هیئت مجتهدین ناظر بر مصوبات مجلس شورای ملی، تا زمان انجام تحقیقات کامل، بیان شده است.
شکایت از نمایندگان آذربایجان در مجلس شورای ملی
نامهای به مستشارالدوله درباره دریافت مکاتبات خصوصی و نامطلوب از تهران و انجمن ایالتی تبریز که حاوی اتهامات و مطالب مغرضانه علیه نمایندگان آذربایجان در مجلس شورای ملی است. نویسنده با اشاره به فداکاریهای مردم آذربایجان در راه مشروطیت، این اتهامات را ناشی از اغراض شخصی و موجب تنزل جایگاه ملی میداند. در پایان، از مستشارالدوله درخواست میشود تا در مورد این مکاتبات و رفتار نمایندگان آذربایجان به انجمن ولایتی اطلاعرسانی کند و به شایعات جراید اسلامبول نیز پاسخ دهد تا حیثیت وکلای آذربایجان حفظ شود.
تذکر و توجه دادن نمایندگان مجلس به وظایف سنگین نمایندگی
این نامه با ستایش از پیروزی مشروطیت و پایان یافتن دوران ظلم و ستم آغاز میشود. سپس، با اشاره به فداکاریهای مردم و مراجع تقلید، تشکیل مجلس شورای ملی را نتیجه این تلاشها و بازگشت حقوق ملت میداند. در ادامه، ضمن تبریک به نمایندگان مجلس، مسئولیت سنگین آنان در قبال خونهای ریخته شده و اموال غارت شده را یادآور میشود و از آنان میخواهد که با تدبیر خود، مشکلات کشور را حل کرده و وطن اسلامی را از خطرات نجات دهند. در پایان، هیئت علمیه نجف اشرف خواستار رسیدگی به اعمال مستبدانه یمینالملک، کارپرداز بغداد، و نجات ایرانیان مقیم عراق از ظلم او میشود.
انتخاب پنج نفر از مجتهدین ذیصلاح جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورا به صورت موقت
این نامه به مجلس شورای ملی، یادآور تلگراف قبلی است که در آن پیشنهاد شده بود برای نظارت بر عدم مغایرت قوانین با شریعت، تعدادی از مجتهدین عظام به عضویت مجلس انتخاب شوند. در این نامه، درخواست میشود که فعلاً پنج نفر از مجتهدین مورد قبول عامه به صورت موقت برای این وظیفه مهم انتخاب شوند تا پس از بررسیهای کاملتر، بیست نفر معرفی گردند. در پایان، ابراز امیدواری شده است که مجلس هرچه سریعتر این انتخاب را انجام دهد.
درخواست از حوزههای علمیه به منظور معرفی بیست نفر از مجتهدین واجد شرایط جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورا
درخواستی از حوزههای علمیه تهران برای معرفی بیست نفر از مجتهدین عادل و آگاه به مقتضیات زمان، جهت نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی و جلوگیری از مغایرت آنها با شرع، مطرح شده است. این درخواست بر اساس فصل دوم متمم قانون اساسی است که بر لزوم حضور مجتهدین برای تأیید شرعی قوانین تأکید دارد. از حوزهها خواسته شده است افرادی را معرفی کنند که علاوه بر اوصاف مذکور، بیغرضی و مقبولیت عمومی داشته باشند تا در انجام وظیفه شرعی خود بصیرت کامل حاصل شود. این درخواست به سایر شهرهای مهم نیز ارسال شده و انتظار پاسخ از همه آنها میرود.
تقلب در انتخاب نمایندگان بنادر در دومین دوره مجلس شورای ملی
متن با اشاره به بینظمیهای موجود در بنادر، به ویژه در انتخابات اعضای انجمن ولایتی و وکلای تهران، آغاز میشود. در ادامه، به دسیسههای صورتگرفته در این انتخابات اشاره شده و از عدم رسیدگی به شکایات مردم در تهران گلایه میشود. سپس، به انتخاب فردی به نام میرزا حسین، که دلیل قنسل بالیوزخانه آلمان است، اشاره شده و نحوه انتخاب او با پول و نفوذ مورد انتقاد قرار میگیرد. در پایان، از اعضای دارالشورای کبری خواسته میشود تا با استناد به گزارشهای بیطرفانه اداراتی مانند گمرک، به وضعیت بوشهر و تقلبهای انتخاباتی رسیدگی کنند و به شایعاتی که مشروطه را به افزایش مالیات و ضرر مردم متهم میکند، پاسخ دهند.
اعتراض به قانون انتخابات
این نامه به مجلس شورای ملی، به قانون انتخابات اعتراض میکند. در ابتدا، به این نکته اشاره میشود که قانون انتخابات در زمان عدم حمایت دولت از مشروطیت و صرفاً برای آرام کردن مردم تدوین شده و دقت کافی در آن صورت نگرفته است. سپس، با اشاره به اینکه اصفهان و توابع آن با جمعیتی حدود هشتصد هزار نفر، باید هشت نماینده داشته باشند، اما تنها سه نماینده به آنها اختصاص داده شده، این وضعیت را غبن فاحش و ناعادلانه میخواند. در ادامه، با مقایسه اصفهان با یزد و کردستان که جمعیت کمتری دارند اما تعداد نمایندگان مشابهی به آنها اختصاص یافته، بر این نابرابری تأکید میشود. همچنین، به محرومیت بلوکهایی مانند فریدن از حق انتخاب نماینده، با وجود اهمیت و جمعیت زیادشان، اشاره میکند. در پایان، از مجلس درخواست میشود که پیش از قانونی شدن نهایی قانون انتخابات، آن را اصلاح کند تا حقوق اهالی اصفهان به طور کامل تأمین شود.
فساد و انحراف مجاهد نمایان مشروطهخواه
این بیانیه با ستایش از مجاهدتهای خالصانه مجاهدین در راه اجرای احکام الهی و حفظ استقلال ایران آغاز میشود و بر لزوم پاسداشت مقام و فداکاریهای آنان تأکید میکند. سپس به ورود افراد سودجو و فاسد به صفوف مجاهدین اشاره دارد که با هدف تخریب و تضییع حقوق، به نام مجاهد فعالیت میکنند. این وضعیت را با تجربه قبلی ورود اعوان شیطان به صفوف روحانیت و صدور اخطاریههایی از سوی آیات عظام برای طرد مفسدین مقایسه میکند. در پایان، از مجاهدین میخواهد که با پیروی از همین شیوه، مفسدین را طرد و مجازات قانونی کنند و اجازه ندهند که در این شرایط حساس کشور، فساد باعث از بین رفتن استقلال و حیات مملکت شود و از آنان میخواهد که برای اعاده آسایش و امنیت کشور تلاش کنند.
اظهار گلایه از بیتوجهی مجلس به آرای مردم کاشان
این نامه با گلایه از بیتوجهی مجلس به آرای مردم کاشان آغاز میشود. نویسندگان به نمایندگان مجلس اعتراض میکنند که چرا با وجود گزارشهایی مبنی بر بطلان انتخاب دو وکیل کاشان، شیبانی را میپذیرند و غفاری را نمیپذیرند، و خواستار توضیح علت این تفکیک هستند. آنها هشدار میدهند که پذیرش شیبانی باعث جسارت برخی وکلای سابق و ناظران شده و منجر به تشکیل غیرقانونی انجمن نظار و انتخاب افراد نالایق خواهد شد. در پایان، از مجلس میخواهند که اگر مشروطه حقیقت دارد، مأموری برای نظارت بر انتخابات قانونی بفرستد، در غیر این صورت صراحتاً اعلام کند که کاشان حق انتخاب ندارد و مجلس خود وکیل را انتخاب کند.
معرفی بیست نفر از علما و مجتهدین طراز اول به مجلس شورا (به موجب اصل دوم متمم قانون اساسی)
این نامه به مجلس شورای ملی، با استناد به اصل دوم متمم قانون اساسی، بیست نفر از مجتهدین عادل و آگاه به مقتضیات زمان را برای نظارت بر عدم مغایرت قوانین مصوب با احکام شرعی معرفی میکند. در ابتدا به اهمیت این اصل به عنوان روح سیاست اسلامی و حافظ سعادت کشور اشاره شده و سپس توضیح داده میشود که به دلیل دشواری حضور برخی از این علما در تهران، به معرفی اسامی اکتفا شده است. در ادامه، اسامی علمای معرفی شده از شهرهای مختلف از جمله نجف، مشهد، تهران، اصفهان، تبریز، شیراز، یزد، قم، همدان، سلطانآباد و گلپایگان ذکر میشود. در پایان، وظیفه اصلی ناظران منتخب، تطبیق قوانین سیاسی با احکام شرعی دانسته شده و تأکید میشود که امور مالیه و قوانین قضایی از حیطه وظایف این هیئت خارج است و وظیفه مجلس در این موارد، تنها تعیین کیفیت ارجاع و اجرای احکام شرعی است.
معرفی یکی از مجتهدان طراز بیرجند به مجلس شورا
متن با سلام و درود به مجلس شورای ملی آغاز میشود. در ادامه، با اشاره به ارسال لیست بیست نفر از مجتهدین در هفته گذشته، تأکید میشود که این تعداد محدودیت قطعی نیست. سپس، شیخ محمدهادی مجتهد قائینی به عنوان یکی از شخصیتهای برجسته و جامع شرایط لازم برای وظایف مهم معرفی میشود و حضور ایشان در بیرجند به گنجی در خرابه تشبیه میگردد. در پایان، ابراز امیدواری میشود که با انتخاب ایشان و افزایش تعداد منتخبین بر پنج نفر، موجب اطمینان خاطر شود.
ابراز تشکر از انتخاب سید حسن مدرس به عنوان عالم طراز
این نامه با تقدیر از انتخاب پنج نفر از علما، به ویژه سید حسن مدرس، به عنوان نمایندگان مجلس شورای ملی آغاز میشود. نویسنده این انتخاب را مایه قوام اسلام و استحکام مشروطیت دانسته و به عموم مسلمانان و امنای ملت تبریک میگوید. در ادامه، با ابراز تأسف از محرومیت مردم اصفهان از حضور این علما، تأکید میشود که هیئت علمیه اصفهان با توجه به اهمیت موقعیت و تکلیف شرعی، با مساعدتهای مادی و معنوی، زمینه حرکت سید حسن مدرس را فراهم خواهد کرد تا ایشان به زودی برای ادای وظایف ملی و اسلامی خود در مجلس حاضر شوند.
عذر خواهی از قبول مجتهد طراز و عدم امکان حضور در مجلس شورا
متن با ابراز خرسندی از دریافت تلگراف رئیس مجلس آغاز میشود. سپس به استمزاج حاجی شیخ تقی و ثقهالاسلام یزدی در خصوص موضوعی اشاره میکند که پاسخ آن قبلاً داده شده است. در ادامه، نگارنده با فروتنی و اظهار عجز، از اینکه از میان معرفیشدگان برای سمتی انتخاب شده، عذرخواهی میکند و دلیل آن را موانع بیشمار و عدم توفیق خود میداند، اما تأکید میکند که از هیچ خدمتی دریغ نخواهد کرد.
ارعاب نمایندگان مجلس شورا
متن با طرح یک پرسش حقوقی از قانوندانان آغاز میشود که مجازات تهدید به قتل اعضای مجلس شورای ملی به دلیل رأی مخالف با میل تهدیدکننده چیست. در ادامه، از حقوقدانان و آزادیخواهان درخواست میشود که پاسخی قطعی و ممهور به مهر عدلیه ارائه دهند، با اشاره به اینکه پرسشهای دیگری نیز در راه است. متن با امضای «حاج شیخ علی خراسانی» و عبارت «پیشکش آزاده به تبرستان» به پایان میرسد.
تشکر از انتخاب خود به عنوان عالم طراز و عذر خواهی از عدم امکان حضور فوری در مجلس شورا
متن با ابراز امتنان از مجلس شورای ملی به دلیل انتخاب نگارنده برای نظارت بر قانون آغاز میشود. سپس، نگارنده ضمن اشاره به نذری که داشته و سفرش به اصفهان، تأکید میکند که وظیفه اصلی خود را خدمت به ملت میداند و قصد دارد حججالاسلام عتبات عالیات را از وضعیت کشور مطلع سازد. در پایان، نگارنده اعلام میکند که پس از سه ماه به این خدمت مشرف خواهد شد و از تأخیر پیشآمده عذرخواهی میکند و آمادگی خود را برای دریافت اطلاعات لازم در عراق اعلام میدارد.
مصلحت نبودن بازگشت تقی زاده به کشور و حضور او در مجلس شورا
نامه با ابراز همدردی با مخاطب آغاز میشود و سپس به موضوع تمدید مرخصی تقیزاده میپردازد. نویسنده پس از مشورت با رفقا و تأمل شخصی، بازگشت تقیزاده به مجلس را به دلیل وجود مخالفان و شرایط نامساعد سیاسی کشور، به صلاح نمیداند. او به هیاهوی مخالفان در مجلس و فعالیتهای گروههایی که در مسجد جامع اجتماع کرده و خواستههایی مانند حقوق، تشکیل سنا و اجرای احکام مراجع نجف را مطرح میکنند، اشاره میکند. نویسنده این نگرانی را با حاجی میرزا زینالعابدین و ذکاءالملک (محمدعلی فروغی) نیز در میان گذاشته و آنها نیز با این نظر موافق بودهاند. در پایان، نویسنده وضعیت آشفته تهران و تزلزل وزرا را گزارش میدهد و از مخاطب میخواهد که هر طور صلاح میداند، اقدام کند.
اعلام انصراف از عضویت در هیأت مجتهدین ناظر بر مصوبات قانون اساسی
متن با ستایش از مجلس شورای ملی آغاز میشود. سپس، نویسنده ضمن ابراز تشکر از انتخاب خود به عنوان عضو هیئت مجتهدین ناظر بر مصوبات قانون اساسی و بیان آرزوی خدمت به دین و ملت، به دلیل وجود موانع متعدد، از پذیرش این مسئولیت انصراف میدهد. در پایان، نویسنده با عذرخواهی، استعفای خود را به مجلس تقدیم کرده و ابراز امیدواری میکند که مورد پذیرش قرار گیرد.