کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با اشاره به تفکیک قوا و عملکرد مجلس شورای ملی آغاز میشود و بیان میکند که مجلس از وظایف خود تخطی نکرده و حتی در نظارت بر اجرای قانون تسامح نیز داشته است. سپس به موضوع انجمنها میپردازد و تأکید میکند که انجمنهای فتنهانگیز باید برچیده شوند. در ادامه، به وجود انجمنهای سری و مخرب اساس مشروطیت و سلطنت محمدعلی شاه اشاره میکند و لزوم مقابله با آنها را مطرح میسازد. در پایان، به صورت مشخص، اجتماع فراهمآورده توسط آقاسید علی یزدی را به عنوان مصداق یک انجمن مخرب و فتنهانگیز معرفی میکند و بر لزوم رفع آن تأکید میورزد.
متن کامل گزارش
همه دول تصدیق دارند که قوهّ مقتنه از قوهٌ مجریه باید جدا باشد و هریک به کار خود رسیدگی نماید. مجلس ما هم از وضع خود تخلف نکرده ولی اغلب در این مدتی که افتتاح شده مشغول دفاع بوده است و به هیچوجه مجلس از وظیفهٌ خود تجاوز نکرده بلکه برحسب نظارتی کـه در اجرای قانون دارد یک اندازه هم تسامح کرده است.
فرمایش دیگر در خصوص انجمنهای است. صحیح است انجمنی که مولّد فتنه باشد البته باید رفع کرد اما باید ببینیم کدام یک از این انجمنها از حد خود خارج شدهاند. یلی بعضی از انجمنها هست که سری است و مخرب اسلامی مشروطیت است و در حقیقت مخرب سلطنت محمدعلی شاه است. البته این گونه انجمنها را باید رفع کرد. فرمایش ملوكانه هم این بود که «من خودم حافظ اساس مشروطیت هستم، پس خواهش میکنم آن انجمن نباشد» که تا قیام قائم، این سلطنت در خانواده اعلیحضرت پاینده بماند.
اگر کسی خیال خاصی بکند باید از این خیالات بگذرد. پس این نوع انجمنها را با تمام قوا باید رفع کرد. حال ببینیم صلاح میدانید که اسلامی آن انجمنها برده شود یا نه؟ (همه گفتند: یلی) ولی من باز صلاح نمیدانم اسم ببرم، چند روزی باشد [که] من میگویم. آن اجتماعی که آقاسیید علی یزدی! فراهم میآورد او مخرب اسلامی و باعث فتنه مملكت است. دیگر حرف از اینها گذشته است. آنچه گفتنی است باید گفتنه شود."
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: حکومت, مجلس شورای ملی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)