عدل را به سه قسم تقسیم می‌کنیم: عدل اکبر، عدل اوسط، و عدل اصغر. مراد از عدل اکبر، قوانین مشروطیت است که عین شریعت الهیه است؛ و عدل اوسط، اداره سلطنت است که در تحت قوانین مشروطیت باشد. عدل اصغر، طلا و نقره است که به واسطه آن مساوات در معاملات حاصل می‌شود. وَ اُنزَلنَا مَعَهُمُ الکِتَابَ وَ المِیزَانَ لِیقُومَ النَّاسَ بالقِسطی وَ أنزَلنَا الحَدِیدَ فِیهِ بَأسٌ شَدِیدٌ وَ مَنَافِعٌ لِلنَّاس [۱] اشاره به همین مطلب است. عدالت‌خواه حقیقی و مشروطه‌طلب واقعی باید دانا به قواعد مشروطیت و عالِم به نوامیس حریت باشد، خصوص در وقتی که حفظ شرافت سی کرور ملت ایران به دست او باشد. مقصود از این مقدمات این بود: ای ملت ایران! می‌دانید که این دورافتاده وطن هیچ فکری نداشت مگر آن که استقلال و سعادت وطن را طالب بود؟ در صورتی که صدمات و زحمات از برای او فراهم گشت و تمام صدمات را به جان خریدم و کلمه حق را گفتم؟ امروز با وجود دوری از وطن مقدس می‌گویم که از خواب غفلت بیدار شوید، چشم‌ها باز کنید، و در انتخابات کوشش نمایید، اغراض را کنار بگذارید، درست در میان خادم و خائن نظر فرمایید، سعادت خویش را به دست هر کس ندهید، مجلس مقدس ملی را که کعبه آمال سی کرور پریشان‌حال و دگرگون احوال است بازیچه بیخردان ننمایید. اگر در انتخابات نکوشید و دانایان عالِم را به جای بیدینان جاهل نگمارید، دیری نخواهد گذشت که ایران ویران، و اخلافمان [۲] مادام‌الدهر در اِسر [۳] و ذلت ابدی خواهند ماند. هر چه زودتر حضرت ناصرالملک به طرف ایران حرکت فرمایند بهتر است. امید است بعضی از کارآموزندگان را همراه خویش ببرند از قبیل جناب ممتازالدوله و جناب دبیرالملک و ... با تصویب حضرات آیات‌الله خراسانی و مازندرانی دامت ظلهما علی رؤس المسلمین؛ زیرا بعضی دستگاه‌ها امروزه را نقشه‌ای تازه مشاهده می‌کنند. لا یُلدَغُ المُؤمِنُ مِن حُجر مَرَّتین [۴]. دور افتاده وطن، فدایی حریت: الحاج شیخ بهاءالدین بهاءالواعظین **پاورقی‌ها:** [۱] حدید، ۲۵: همراه آنان، کتاب (الهی) و ترازو را فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند و آهن را فرو فرستادیم که در آن نیرویی شدید و سودهایی برای مردم است. [۲] اخلاف: جانشینان، نسل‌های بعد [۳] اسارت [۴] مؤمن از یک سوراخ، دو بار گزیده نمی‌شود. از فرمایشات پیامبر اکرم (ص). * [روزنامه] حبل‌المتین، س ۱۷، ش ۲، مورخ ۲۳ جمادی‌الثانی ۱۳۲۷ ق، ص ۱۴.