عرض می‌شود: بی‌ترتیبی اوضاع بنادر البته مسموع شده؛ از آن جمله در ماده انتخاب اعضای انجمن ولایتی که خود داعی هم عضویت دارم و انتخاب وکلای طهران، نظار هر دو انتخاب مدعی‌اند دسیسه شده، ولی چون قدرت نافذه با مردم ضدیت دارد، در اینجا حرفشان اثری ندارد. شکایت به طهران هم کرده جواب مساعد ندیده‌اند. غرض، یکی از منتخبین میرزا حسین نام، دلیل[۲] قنسل[۳] بالیوزخانه آلمان است. اول برای عضویت انجمن ایالتی منتخب شد به پول دادن و مایه گذاشتن و بعد به جهت وکالت طهران مکرر شکایت کرده‌اند. پُست غیر منتظم، شاید اکثر عرایض نمی‌رسد. تلغرافی هم مطلب غیر معلوم، لابد جواب غیر مساعد. همه اعیان و اشراف بلد شامل تعرفه گرفتن و رأی دادن نشدند و حاصل، آن که از برکت عدالت، اشراف خارج، رجّاله بلد به دستور قوه نافذه، دو نفر رجاله رذل به جهت طهران منتخب کرده‌اند به اصطلاح خودشان: یکی پیشکار حکومت، و یکی خُفیه‌نویس[۵] آلمان. به به عجب پارلمانی! دعاگو تصدیقات خودم را ابدأ عرض نمی‌کنم، فقط [نظر] اعضاءِ دارالشورای کبری را جلب می‌کنم به تصدیق ادارات دیگر از قبیل گمرک که واقعاً بی‌طرف است. از آنجا تصدیق بشود که بوشهر چه هنگامه [است]. آشکارا پول داده می‌شود که فلان را بنویسید! مشروطه می‌خواهد مالیات به خانه و زن و بچه شما ببندد! اگر فلانی وکیل بشود موقوف می‌شود! بنادر از همه جهت توجه خاص لازم دارد. و السلام. الاحقر: اسدالله الموسوی الخارقانی **پاورقی‌ها:** [۱] منظور، میرزا صادق خان مستشارالدوله، نماینده تبریز در دومین دوره مجلس شورای ملی است. [۲] راهنما [۳] کنسول [۴] سفارتخانه [۵] گزارش‌نویس مخفی، مأمور مخفی [۶] خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق؛ مجموعه دوم: اسناد مشروطه، ۱۳۲۵-۱۳۲۰، ص ۲۷۷، ۲۷۸.