اعلام غیرقانونی بودن کارکنان دولتی بوشهر و تأمین امنیت و حراست از حقوق و اموال اتباع انگلیسی شهر توسط مشروطه خواهان
متن با ابراز احترام به کنسولگری دولت بریتانیا آغاز میشود و به اطلاع میرساند که مردم بوشهر، با حمایت علما و مجاهدین، حکومت استبدادی را برکنار کرده و حکومت قانونی مشروطه را مستقر ساختهاند. در ادامه، بر تعهد مشروطهخواهان به حفظ جان، مال و آبروی اتباع دولتهای دوست، از جمله بریتانیا، و تأمین امنیت کنسولگریها و تجارتخانهها تأکید میشود. در پایان، اعلام میگردد که مأموران حکومت استبدادی از سمت خود معزول شدهاند و نویسنده به طور موقت مسئول رسیدگی به امور و اظهارات کنسولگری خواهد بود و بر روابط دوستانه تأکید میکند.
گزارش اقدامات انقلابی مشروطهخواهان بوشهری
گزارشی از پیروزی مشروطهخواهان در بوشهر ارائه شده است. در این گزارش، به تصرف دوایر استبدادی، تسلیم مأموران استبداد، برقراری امنیت و تشکیل حکومت قانونی ملی اشاره شده است. همچنین، از توقیف دریابیگی که از تهران برای حکومت بوشهر حرکت کرده بود، خبر داده شده و در پایان، دعای خیر برای مخاطبان ذکر شده است.
تشکر از مبارزه ضداستبدادی علمای بوشهر و تأکید بر حفظ جان اتباع خارجه و داخله آن نواحی
این فتوا با تقدیر از تلاشهای علمای بوشهر و ملت فارس در ریشهکن کردن ظلم و استبداد آغاز میشود. در ادامه، بر وجوب حفظ امنیت عمومی و عدم تعرض به اتباع داخلی و خارجی، اعم از مسلمان، یهودی و دیگران، تأکید شده است. در پایان، از سید عبدالحسین لاری خواسته شده است که پس از ابلاغ سلام، مراقبت کاملی در همه امور داشته باشد.
نگرانی از بینظمی در بوشهر از سوی مشروطهخواهان و تأکید بر امنیت و آسایش عموم به ویژه اتباع خارجه
این نامه با ابراز نگرانی از بینظمی و چپاول در بوشهر توسط سواران تنگستانی آغاز میشود که موجب رنجش انگلیسیها شده است. در ادامه، با یادآوری هدف اصلی مشروطهخواهان مبنی بر حفظ امنیت و آسایش عمومی، به ویژه اتباع خارجی، از مخاطب درخواست میشود که انجمن ایالتی را به گونهای سامان دهد که نظم و امنیت کامل در شهر و اطراف آن برقرار شود و رضایت خاطر بیگانگان حاصل گردد. در پایان، از مخاطب خواسته میشود که نتیجه اقدامات را تلگراف کند.
تاکید بر پرداخت به موقع مطالبات مالی انگلیسیهای مقیم بوشهر
این نامه با اشاره به نقض توافق قبلی با کنسول انگلیس در بوشهر، بر لزوم پرداخت به موقع اقساط طلب انگلیسیها از عایدات گمرکات تأکید میکند. با ذکر نمونه مراقبت سایر نقاط سرحدی ایران در این زمینه، از انجمن ولایتی بوشهر خواسته میشود که از ثبت سابق دفتر گمرکات مطلع شده و قبض مصدق از بانک شاهی و کنسول انگلیس دریافت کنند. در پایان، هشدار داده میشود که تخلف از این امر موجب شکست امور و زحمت عمومی خواهد شد و در صورت وجود اشکال، درخواست اطلاعرسانی تلگرافی میشود.
تأکید بر حفظ امنیت اتباع خارجی مقیم بوشهر و تضمین برداشت مطالبات آنها
این تلگراف به انجمن سعادت اسلامبول، بر لزوم حفظ امنیت راهها، دریانوردان، پست و به ویژه اتباع خارجی مقیم بوشهر تأکید میکند. همچنین، پرداخت اقساط مربوط به محاسبات انگلیسیها که در دفتر گمرکات بنادر ثبت شده، مورد توجه قرار گرفته است. در پایان، از انجمن خواسته شده تا به آقای سید مرتضی اهرمی در بوشهر تلگراف کرده و از مراجع عتبات عالیات نیز بخواهند که در این خصوص تلگراف ارسال کنند.
زمینه چینی برخی مشروطه خواهان تندرو برای ورود نیروهای انگلیسی به بوشهر
این مکاتبه با انجمن ولایتی بوشهر، بر وجوب استقلال مشروطیت و پرهیز از خودخواهی تأکید میکند و آن را عامل کشتار مردم میداند. در ادامه، به حبلالمتین گزارش داده میشود که پس از فتح، تجار مستبد با تحریک مجاهدین، باعث غارت چند دکان شدهاند. انگلیسیها با دستاویز قرار دادن این غارت، گمرک را تصرف کرده و متصدی نظم شدهاند. همچنین، امیرپنجه با حمایت تجار مستبد که موافق اصلاحات انگلیسیها هستند، به این وضعیت دامن میزند و منتظر دریابیگی هستند. در پایان، از مخاطب خواسته میشود که به هر طریق ممکن برای مقابله با این وضعیت اقدام کند.
خبر اعزام دریابیگی به حکومت بوشهر و تعیین شرح وظایف او و انجمن ایالتی بوشهر و همکاری آنها با یکدیگر جهت برقراری امنیت در آنجا و رفع تهدید از نیروهای انگلیسی و اخراج آنان از بوشهر
این نامه با سلام به انجمن ولایتی، علما، امرا، خوانین و تجار بوشهر آغاز میشود. در ادامه، به اعزام دریابیگی به عنوان حاکم منتخب ملی اشاره شده و وظایف او و انجمن ولایتی بوشهر در برقراری امنیت عمومی و اخراج نیروهای انگلیسی از منطقه تشریح میشود. تأکید شده که برقراری امنیت کامل، حفظ استقلال مملکت و دین و دنیای مسلمین را تضمین میکند و مخالفت با آن به منزله محاربه با امام زمان و منافی با مسلمانی است. در پایان، از عموم مسلمین خواسته شده تا با تلاش برای حفظ امنیت و عدم تعرض به جان و مال افراد، از بهانهجویی اجانب جلوگیری کرده و ملت ایران را سربلند سازند.
خبر اعزام دریابیگی به حکومت بوشهر و درخواست همکاری با او، درصورت همراهی با مشروطه خواهان
این نامه با معرفی میرزا احمدخان دریابیگی به عنوان حاکم بوشهر آغاز میشود. در ادامه، بر لزوم همراهی او با مشروطهخواهان و ملت تأکید شده و تصریح میکند که در صورت همکاری، مردم بوشهر و توابع باید او را به رسمیت بشناسند. همچنین، دستور داده شده که ادارهجات تحت تصرف ملت باشد و مازاد درآمد گمرکات و سایر دوائر به مجاهدین تبریز و دیگر نقاط اختصاص یابد. در پایان، هشدار داده شده که اگر دریابیگی از مسیر مشروطیت منحرف شود، مردم نباید او را به عنوان حاکم به رسمیت بشناسند و این موضوع به خوانین و رؤسای منطقه نیز ابلاغ شده است.
درخواست از آخوند محمدکاظم خراسانی جهت عزل دریابیگی از حکومت بوشهر
نامهای به آخوند خراسانی ارسال شده که در آن نویسنده به اقدامات دریابیگی، حاکم بوشهر، اعتراض میکند. نویسنده ابتدا به سابقه مکاتبات خود اشاره کرده و سپس به تشریح اقدامات دریابیگی میپردازد. او توضیح میدهد که دریابیگی با فریبکاری و با استفاده از برخی مفسدین که خود را مجاهد جا زده بودند، به غارت چند دکان در بوشهر دست زده و سپس با متهم کردن مجاهدین به ناامنی، خود را حاکم بنادر کرده است. نویسنده همچنین به ورود نیروهای انگلیسی به گمرک بوشهر به بهانه ناامنی و غارت اشاره میکند و تأکید دارد که این اقدام با تحریک دریابیگی و بدون مجوز قانونی صورت گرفته است. در ادامه، نویسنده به رد اتهامات دریابیگی علیه خود میپردازد و با ارائه شواهد و گواهی جراید، فساد و استبداد او را آشکار میسازد. در پایان، از آخوند خراسانی درخواست میشود که به وضعیت بنادر جنوبی رسیدگی کرده و ملت را از ظلم دریابیگی نجات دهد و اموال غارت شده نویسنده را بازگرداند.
شکایت از فتنه و فساد میرزا احمدخان دریابیگی (حاکم بنادر جنوب)
سید اسدالله خرقانی در نامهای به تهران، به تشریح اقدامات میرزا احمدخان دریابیگی، حاکم بنادر جنوب، میپردازد. او ابتدا به چگونگی ورود دریابیگی به بوشهر و نقش خود در تسهیل این امر اشاره میکند. سپس، به انتقاد از اقدامات وحشیانه دریابیگی در برخورد با سید اهرمی و غارت خانهاش میپردازد. خرقانی از همراهی با اعمال فاسد دریابیگی خودداری کرده و به مخالفت با لشکرکشی او به تنگستان اشاره میکند که با گزارشهای دروغین به تهران و صرف هزینههای گزاف همراه بوده است. در ادامه، به تحریک اهل سنت عباسی و لنگه علیه سید عبدالحسین لاری توسط دریابیگی و خاندان قوامالملک شیرازی اشاره میکند و این اقدامات را به منظور ایجاد فتنه و کسب منافع مالی میداند. در پایان، خرقانی خواستار عدم پذیرش هزینههای دریابیگی بدون تصویب انجمنها و حضور بازرسان مالی و عدلیه میشود و بر فداکاری خود برای ملت ایران تأکید میکند.
شکایت از فتنهانگیزی و تفرقهافکنی میرزا احمدخان دریابیگی (حاکم بنادر جنوب)
این نامه با اشاره به انتخاب وکلای انجمن ایالتی در بنادر جنوب، به تشریح اقدامات میرزا احمدخان دریابیگی، حاکم بنادر، برای اخلال در روند مشروطیت میپردازد. حاکم با تحریک اشرار و ایجاد تفرقه میان تجار و علما، مانع از تشکیل انجمنهای ولایتی و اعزام وکلای بلوکات به تهران شده است. همچنین، با بهانهجویی و سوق اردو به مناطق مختلف، به غارت اموال مردم و کسب منافع شخصی میپردازد. در پایان، بر لزوم عدم پذیرش هزینههای این اردوها توسط وزارت مالیه و تحقیق در مورد این اقدامات تأکید میشود.
لزوم توجه دولت به جنوب کشور و مجازات عوامل ستمگر ضدملی
متن با تأکید بر لزوم برخورد قاطع با مسببین اغتشاش و اختلال در کشور آغاز میشود و این افراد را دشمن ایران و ایرانیان معرفی میکند. در ادامه، به اهمیت توجه دولت مرکزی به امور بنادر جنوبی کشور و لزوم برقراری نظم و ترتیب در این مناطق اشاره دارد. نویسنده با انتقاد از عدم تحقق اصلاحات و حتی انتخاب وکیل برای دارالشوری در جنوب، به وجود افراد فرصتطلب و متقلب در جامعه اشاره میکند که به سرعت تغییر موضع میدهند. در پایان، با تهدید مفسدین به مجازات و افشای اعمالشان، تأکید میشود که دوران کنونی با گذشته متفاوت است و هر کس قصد اخلال داشته باشد، با عواقب سختی روبرو خواهد شد.
تهدید حاکم بوشهر به اعاده حیثیت و اموال به یغما برده سید مرتضی اهرمی
این نامه با اشاره به زحمات و خدمات سید مرتضی اهرمی به ملت، به تخریب خانه و غارت اموال او توسط حاکم بوشهر اعتراض میکند. در ادامه، بر لزوم جبران خسارت، تعمیر خانه و بازگرداندن اموال غارتشده به صورت عین یا قیمت تأکید شده و هشدار داده میشود که در صورت عدم اقدام سریع، اقدامات دیگری صورت خواهد گرفت که نتایج ناگواری برای حاکم و دیگران به دنبال خواهد داشت.
درخواست مراجعت سید مرتضی اهرمی از تبعیدگاه به بوشهر
این نامه با سلام و تحیات آغاز میشود و به اطلاع مخاطب میرساند که عدم حضور سید مرتضی اهرمی در بوشهر برای اهالی بوشهر، لنگه و بنادر بسیار ناگوار و دشوار است. در ادامه، به این نکته اشاره میشود که مردم از حمایت و فرمانبرداری از حجج اسلامیه دریغ نمیکنند، اما اکنون پناه و ملجأیی ندارند و گرفتار اغراض مغرضین شدهاند. در پایان، با تأکید بر فوریت بازگشت سید مرتضی اهرمی به بوشهر، از مخاطب درخواست میشود که با سرعت تمام اجازه بازگشت ایشان را صادر کند تا مردم از برکت وجود او بهرهمند شوند.
اظهار نگرانی از وضع نابسامان بوشهر و درخواست علمای طراز اول برای نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی
نامه با ابراز نگرانی از وضعیت نابسامان بنادر فارس، به ویژه بوشهر، آغاز میشود. در ادامه، به جهالت اهالی و سوءاستفاده دریابیگی از موقعیت خود اشاره شده و وضعیت بوشهر به گونهای توصیف میشود که گویی از ایران خارج و جزو مستعمرات انگلستان است. در پایان، برای بهبود اوضاع، درخواست اعزام حاکمی باکفایت و وطنخواه، احضار مأموران فاسد عراق و رسمیت بخشیدن به انجمن نظار (احتمالاً منظور علمای ناظر بر مصوبات مجلس) مطرح میشود.
وادار کردن حاکم بوشهر (دریابیگی) به جبران خسارات وارده به سید مرتضی اهرمی و اعاده حیثیت وی
نامهای به حاکم بوشهر (دریابیگی) نوشته شده است که در آن به او یادآوری میشود که مسئولیت جبران خسارات وارده به سید مرتضی اهرمی و اعاده حیثیت او بر عهده اوست. در این نامه تأکید شده که هدف، صرفاً جوابپردازی و راضی کردن ظاهری نیست، بلکه باید خانه سید مرتضی اهرمی تعمیر و اموال غارت شده او بازگردانده شود و شرف و استقلال او اعاده گردد. در پایان نامه، به حاکم بوشهر هشدار داده میشود که اگر به این تکلیف شرعی و قانونی عمل نکند، ممکن است فرد دیگری برای حل این مسئله اقدام کند.
شرح صدمات و ستم های وارده بر خود از سوی مستبدین
این نامه با اشاره به خدمات ملی نویسنده در دوره استبداد صغیر و نقش او در برچیدن هیئت استبدادی بوشهر و تشکیل مجلس، به ستمهای وارده از سوی دریابیگی، حاکم بوشهر، میپردازد. نویسنده شرح میدهد که چگونه خانهاش با توپ ویران و اموالش غارت شده و خود او به مدت یک ماه زندانی گشته است. با وجود وساطت مراجع نجف، به ویژه آخوند خراسانی، و تلگرافهای متعدد به سپهدار اعظم و وزارت داخله برای جبران خسارات، دریابیگی از اجرای احکام سرپیچی کرده و تنها به صورتسازی و پاسخهای دروغین اکتفا نموده است. نامه با گلایه از عدم رسیدگی به دادخواهی او و اشاره به رونوشت خطابه آخوند خراسانی به دریابیگی، به پایان میرسد و از خداوند طلب یاری میکند.
تعمیر خانه و بازگرداندن اموال غارت شده سید مرتضی اهرمی
نامه با اشاره به اطلاع مخاطبان از وضعیت خانهخرابی و غارت اموال سید مرتضی اهرمی و توقف ایشان در نجف به امید رسیدگی، ادامه مییابد. با توجه به استقرار قوه مجریه در ایالت فارس، درخواست میشود که دستور اکید تلگرافی برای احقاق حقوق و جبران خسارات وارده بر سید مرتضی اهرمی صادر شود تا ایشان بتوانند به سلامت به وظایف شرعی و دعاگویی خود بازگردند.
درخواست حفظ شئون سید مرتضی اهرمی و تعمیر خانه او پس از بازگشت به بوشهر
نامه با خطاب به حجتالاسلام آقا میرزا محسن آغاز میشود و به نارضایتی آیتالله از اقدام دریابیگی در مورد سید مرتضی اهرمی اشاره میکند. در ادامه، درخواست میشود که وزارت داخله تلگرافی محبتآمیز برای بازگرداندن محترمانه اهرمی به بوشهر ارسال کند و همچنین تلگرافی به حکومت بوشهر برای تعمیر خانه او فرستاده شود. در پایان، بر عدم توجیه ادامه توقیف اهرمی در عربستان تأکید میشود.
