وجوب فراگیری آموزش های نظامی و لزوم تصویب قوانین مربوط به آن در مجلس
سوالی درباره لزوم حفظ نظام مملکت و دفع فساد مفسدین از طریق ایجاد قوه دفاعیه و استعدادات جنگی مطرح شده است. در این سوال، به نقش وجوه نقدیه و مشارکت مردم در امور سیاسی برای تأمین این وجوه اشاره میشود. همچنین، وضعیت نابسامان کشور به دلیل استبداد، هرج و مرج مالی و تسلط اجانب بیان شده و آمادگی ملت برای جاننثاری و حفظ مملکت اسلامی در صورت آگاهی از حکم شرعی تأکید میشود. در پاسخ، حفظ اسلام و پاسبانی از ممالک اسلامی تکلیف عمومی مردم دانسته شده و بر وجوب تعلیم و تعلم آداب جنگی جدید برای جوانان مسلمان تأکید میشود. همچنین، از مجلس شورای ملی خواسته شده تا هرچه سریعتر قانون مشق نظامی را تصویب کند. در ادامه، بر لزوم هر آنچه موجب قوت ملت و شوکت دولت و حفظ حدود و ثغور است، تأکید شده و پاسخ آخوند خراسانی در مورد وجوب قیام به وظایف حفظ استقلال دولت اسلامی تأیید میشود.
لزوم رفع اختلافات، تحکیم همبستگی ملی، فراگیری آموزش های نظامی و وضع قوانین مربوط به آن در مجلس
این بیانیه با اشاره به ضعف بیسابقه ممالک اسلامی و غلبه اجانب، نسبت به تکرار سرنوشت آندلس در ایران هشدار میدهد. سپس، رؤسای عشایر و ایلات و پاسبانان حدود را به رفع اختلافات، اتحاد و همبستگی برای دفاع در برابر بیگانگان فرامیخواند. در ادامه، بر لزوم آموزش نظامی به شیوه جدید و درخواست قانون نظام از مجلس شورای ملی تأکید میکند. همچنین، اجرای اوامر و قوانین سیاسی مجلس را فریضه شرعی دانسته و مخالفت با آن را در حکم دشمنی با امام زمان (عج) قلمداد میکند تا استقلال کشور حفظ شود؛ در غیر این صورت، قلمرو اسلام تحت سلطه اجانب قرار خواهد گرفت.
نیاز به قدرت برای تثبیت استقلال کشور
متن با مقایسه وضعیت کنونی ملت با دو سال گذشته آغاز میشود و بر اهمیت استقلال به عنوان بهترین نعمت برای هر قوم تأکید میکند. سپس بیان میشود که استقلال تنها با قدرت نظامی محقق میشود و نه با التماس و درخواست. در ادامه، لزوم تدوین نظامنامهای برای قشون ملی توسط وزارت جنگ و ارائه آن به مجلس برای تصویب و اجرا مطرح میگردد. در پایان، بر واجب بودن طلب و حفظ استقلال دین و مملکت برای همگان تأکید میشود.
لزوم حفظ همبستگی و فراگیری فنون نظامی
متن با اشاره به تلاشهای دو سال گذشته علما برای اصلاح وضعیت مسلمانان و مقابله با تسلط کفار و اجانب آغاز میشود. در ادامه، به تأسیس مجلس شورای ملی و تبدیل سلطنت مطلقه به مشروطه اشاره شده و از زحمات وکلای ملت در این راستا قدردانی میشود. سپس، به فعالیت مفسدین و خائنین دین و دولت برای تخریب اساس مشروطیت و ایجاد نفاق در داخل و توسل به عوامل خارجی پرداخته و بر وجوب حفظ مشروطیت برای عموم مسلمانان تأکید میشود. در بخش بعدی، بر لزوم اتحاد و اخوت حقیقیه بین مسلمانان برای مقابله با توطئههای داخلی و خارجی تأکید شده و از خطبا، اهل منبر و صاحبان جراید خواسته میشود که از بدگویی پرهیز کرده و همگان را به اتحاد دعوت کنند. در پایان، بر اهمیت تعلیم و تعلم فنون جنگی و علوم حربی در عصر حاضر برای دفاع از کشور، حفظ امنیت و نظم، و مقابله با طمع اجانب تأکید شده و از جوانان ایرانی خواسته میشود که با غیرت اسلامی و ملی در این راه اهتمام ورزند.
تأیید مجلس شورای ملی، وجوب آموزش نظامی، تأسیس مدارس جدید و بانک ملی
این سند با طرح سؤالی درباره مشروعیت مجلس شورای ملی و وجوب تبعیت از آن آغاز میشود. همچنین در مورد مخالفت با مجلس و نسبت دادن مفاسد به آن، و نیز صدور احکامی در خصوص آموزش نظامی، تأسیس مدارس جدید و بانک ملی پرسش شده است. در پاسخ، محمدکاظم خراسانی بر لزوم موافقت و تأیید مجلس ملی تأکید میکند و آن را موجب حفظ اسلام و رفع ظلم میداند. او مفاسد نسبت داده شده به مجلس را افترا و مغلطه مستبدین میخواند و احکام مربوط به آموزش نظامی، تأسیس مدارس و بانک ملی را صحیح و صادر شده از خود تأیید میکند. عبدالله مازندرانی نیز بر لزوم تأیید مجلس تأکید کرده و نسبت دادن مفاسد به آن را ناشی از فساد عقیده مخالفان میداند. حاج میرزاحسین خلیلی نیز با تأیید مطالب فوق، بر عدم توجه به تشکیک مشککین تأکید میکند.
لزوم آموزش نظامی برای عموم و تمرکز گروههای مسلح انقلابی تحت نظر وزارت جنگ
این فتوا با سلام به مجاهدین و اردوهای ملی آغاز میشود و بر اهمیت آمادگی دفاعی و آموزش نظامی نوین به عنوان یک فریضه اسلامی تأکید میکند. در ادامه، با اشاره به اتحاد قوای مملکت و دولت و ملت، استقلال گروههای مجاهدین و اردوهای ملی را عامل بینظمی و تفرقه دانسته و بر لزوم قرار گرفتن تمامی این گروهها تحت نظارت وزارت جنگ و ریاست صاحبمنصبان نظامی تأکید میکند. در پایان، تشکیل اداره مستقل بدون هماهنگی با وزارت جنگ را دشمنی با دین و وطن قلمداد کرده و از آن نهی میکند.
وجوب فراگیری علوم و فنون جدید و زبانهای خارجی و تشکیل نیروهای دفاعی مقتدر
سؤالکننده با اشاره به پیشرفت مسلمانان در گذشته و سپس انحطاط و عقبماندگی کنونی، علت اصلی این وضعیت را تفرقه و جهالت میداند. سپس چهار پرسش مطرح میکند: آیا علوم غیرشرعی (به جز سحر و کهانت) مخالف دین هستند؟ آیا تحصیل علوم و صنایع جدید برای حفظ ممالک اسلامی و دیانت واجب است؟ آیا یادگیری زبانهای خارجی ذاتاً حرام است؟ و آیا یادگیری زبانهای خارجی به دلیل توقف علوم و صنایع جدید بر آن، واجب مقدمی است؟ در پاسخ، علمای شیعه تأیید میکنند که کوتاهی مسلمانان در اتحاد و وظایف سیاسی و عدم بهکارگیری علوم و صنایع، منجر به وضعیت ذلتبار کنونی شده است. در ادامه، به چهار سؤال پاسخ میدهند: تعلیم صنایع و علوم جدید برای حفظ اسلام و تقویت قوای دفاعی از اهم واجبات است. تعلیم علوم و فنون (به جز آنچه شرعاً حرام شده) و همچنین یادگیری زبانهای خارجی و حتی ترجمه آنها، واجب است. اما به دلیل وجود عقاید فاسده در تعلیمات و کتب غیرمسلمانان، پیشنهاد میشود اداره معارفی با حضور افراد عالم و متدین تشکیل شود تا بر مدارس و کتب نظارت کند و معلمانی برای اصول و فروع دینی در مدارس تعیین شوند تا ضمن حفظ دیانت، از فساد عقیده جلوگیری شود. این امر به عهده مجلس ملی و وزارت معارف است.
لزوم آموزش نظامی همگانی و ایجاد ارتش جدید مرکب از ایلات و عشایر و طوایف و ارجاع خدمات دولتی به افراد ذیصلاح
متن با استناد به آیه «أُفَوِّضُ اَمری إِلَی الله» آغاز میشود و به تحلیل وضعیت سیاسی ایران در مواجهه با احتمالات وخیم داخلی و خارجی میپردازد. نویسنده معتقد است که دولت ایران برای مقابله با این تهدیدات، نیازمند یک نیروی قوی و منسجم است که دستیابی به آن در شرایط فعلی مالی و سیاسی، زمانبر خواهد بود. دو تهدید اصلی شامل ملوکالطوایفی بر اساس تقسیمات جغرافیایی معاهده دولتین و احتمال تغییر سلطنت از خاندانی به خاندان دیگر، به دلیل نفوذ روزافزون یک طایفه در امور لشکری و کشوری، مطرح میشود. نویسنده تأکید میکند که این احتمالات، استقلال ایران را نابود خواهد کرد و رؤسای کنونی کشور فاقد حس وطنخواهی کافی برای چشمپوشی از منافع شخصی و مقابله با سازشهای سیاسی خارجی هستند. در ادامه، راهکارهایی برای دفع این احتمالات ارائه میشود: برای دفع احتمال اول، اجرای قوانین مشق اجباری و اصلاح افراد ملت، تشکیل قشون امروزی از ایلات و عشایر با رعایت توازن قوا و نظارت بر ارتباطات رؤسا با اجانب پیشنهاد میشود. برای دفع احتمال دوم، جلوگیری از نفوذ بیش از حد یک طایفه در امور لشکری و کشوری و واگذاری خدمات دولتی بر اساس علم، لیاقت و قابلیت، نه بر اساس طایفهگرایی، توصیه میشود. این امر مستلزم جذب مستشاران عالم و بیغرض و حفظ موازنه رقابتی بین طوایف است تا از خیالات دور و دراز جلوگیری شود.
تشویق عموم مسلمانان به همراهی با مجلس شورا و لزوم اقتدار مالی و نظامی کشور
این بیانیه با یادآوری نقش علمای شیعه در حمایت از مشروطیت و مقابله با مفسدین آغاز میشود. سپس به مشکلات ناشی از بینظمیها و سوءاستفادهها در دوران پس از استقرار مشروطه اشاره میکند و بر لزوم همراهی مردم با مجلس شورای ملی برای رفع نواقص و حفظ استقلال کشور تأکید دارد. در ادامه، بیانیه به اهمیت تقویت بنیه مالی و نظامی کشور برای مقابله با تهدیدات خارجی میپردازد و توضیح میدهد که شکایات علما از تحمیلات مالی، به دلیل سوءاستفادهها بوده، نه اصل لزوم تأمین مالی دولت. در پایان، با مقایسه وضعیت مسلمانان در کشورهای تحت سلطه کفار و تأکید بر حفظ اساس مذهبی و قوانین الهی در ایران، از مردم میخواهد که با جدیت در تأمین مالی دولت مشارکت کنند تا کشور به اقتدار و پیشرفت دست یابد.
درخواست اجرای سریع پیشنهادات ملا محمدکاظم خراسانی
درخواستی برای اجرای فوری دستورات و پیشنهادات آیتالله ملا محمدکاظم خراسانی در زمینه اصلاح ادارات، به ویژه عدلیه، کاهش هزینهها، تقویت قوای اسلامی و نظامی و افزایش ثروت دولت ارائه شده است. تأکید میشود که تأخیر در این اقدامات، اساس حکومت را متزلزل کرده و امنیت و آسایش را از بین میبرد. این درخواست به نمایندگان خراسان در مجلس و سایر نهادهای دولتی و رسانهای ارسال شده است.
هشدار نسبت به حضور قشون بیگانه در ایران و پیامدهای فاسد آن و لزوم فراگیری آموزشهای نظامی برای عموم
این نامه با سلام به علمای اعلام آغاز میشود و به وظیفه آنان در حفظ اسلام و صیانت مذهب اشاره میکند. سپس به تلاش دولتهای مسیحی برای نابودی استقلال اسلامی و مفاسد ناشی از حضور قشون بیگانه در ایران میپردازد که منجر به فساد اخلاق، از بین رفتن غیرت اسلامی و ضعف عقاید شده است. در ادامه، نویسنده از ضعف ایمان و جهالت مسلمانان ابراز تأسف کرده و از آنان میخواهد که از سرنوشت مسلمانان سایر ممالک عبرت بگیرند. در پایان، وظیفه علما را در سد این رخنه عظیم بر اسلام، تذکر به مردم درباره منع دوستی با کفار و لزوم اتحاد در دفاع از اسلام، و همچنین تحریم کالاهای روسی و فراگیری آموزشهای نظامی برای عموم مسلمانان بیان میکند.
لزوم انجام اصلاحات نظامی در قشون خراسان
این نامه با تأکید بر اهمیت استقلال کشور و آسایش ملت، به نقش قشون در حفظ امنیت و اداره امور سرحدات اشاره میکند. سپس، با برجسته کردن اهمیت استراتژیک خراسان و کمبود قشون و ذخایر نظامی در این منطقه، راهکار اصلاحی را در اختصاص بخشی از مالیات به امور نظامی پیشنهاد میدهد. در پایان، از عدم توجه به درخواستهای مکرر برای رفع اغتشاشات داخلی و جلوگیری از اشرار گلایه شده و بیان میشود که تاکنون جز وعده و مسامحه، نتیجهای حاصل نشده است.