کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این بیانیه با یادآوری نقش علمای شیعه در حمایت از مشروطیت و مقابله با مفسدین آغاز میشود. سپس به مشکلات ناشی از بینظمیها و سوءاستفادهها در دوران پس از استقرار مشروطه اشاره میکند و بر لزوم همراهی مردم با مجلس شورای ملی برای رفع نواقص و حفظ استقلال کشور تأکید دارد. در ادامه، بیانیه به اهمیت تقویت بنیه مالی و نظامی کشور برای مقابله با تهدیدات خارجی میپردازد و توضیح میدهد که شکایات علما از تحمیلات مالی، به دلیل سوءاستفادهها بوده، نه اصل لزوم تأمین مالی دولت. در پایان، با مقایسه وضعیت مسلمانان در کشورهای تحت سلطه کفار و تأکید بر حفظ اساس مذهبی و قوانین الهی در ایران، از مردم میخواهد که با جدیت در تأمین مالی دولت مشارکت کنند تا کشور به اقتدار و پیشرفت دست یابد.
متن کامل گزارش
قاطبه برادران ایمانی و اخلاء[۱] روحانی وَقَیهُم اللهُ کَیدَ اَعدائِهم[۲] را اعلان میشود:
از اول زمان بیداری، ملت ایران و درخواست نمودن مشروطیت، دولت علیّه را حضرات آیاتالله دامت برکاتهم، بر حسب آنچه در ذِمّه[۳] داشتند از نگهبانی و حراست آیین احمدی، خودداری نکرده و هرچه مقتضای وقت بوده، از بیان احکام الهی عزّ اسمه و مواعظ بلیغه و تنبّه غافلین و ارشاد جاهلین و تهدید اشرار و توبیخ مفسدین و اِعانت[۴] مجاهدین و ارائه طریق به کارکنان ملت و سفارشات به اولیاءِ دولت، به عمل آوردند؛ در حالتی که هیچ نقطه از معمورههای کره، خالی از اوراق تلگرافی و احکام کتبی و دعات مبعوثه[۵] آنها نبوده، باز هم مفسدین در مقام القاءِ شبهات عوامفریب برآمده، همان احکام مُطاعِه[۶] مصرحه[۷] به لزوم مشروطیت دولت علیّه ایران و اطاعت عامه مردم از مجلس شورای ملی - شید الله ارکانه - را جور دیگر ارائه میکردند و افتراهای رنگارنگ به آیات باهِره[۸] حق جلّ و عَلا بستند و هر روز اسباب دردسر فراهم و مردمان فقیر را دچار مخاطرات عدیده میکردند؛ تا آن که بحمد الله به مقتضای وَ مَکَروا وَ مَکَر الله وَ اللَهُ خَیرُ الماکِرینَ[۹]، تلبیسات[۱۰] آنها ثمری نکرد و عامه مردم احقاق حقوق مشروعه خود [را] کردند و کعبه آمال ملت - دارالشوری ملی - در نهایت قدرت و فعالیت برپا شد و اشرار و قُطاعالطریق[۱۱] از جنوب و شمال سرکوبی شدند و بهانه اجانب قطع گردید، ولیکن چون اول هر کاری خالی از عیوب و اشکالات نیست - سِیّماً اداره شدن یک دولتی که سالهای سال به طرز استبداد و فَعالمایَشایی[۱۲] تربیت شده و عامه ملت، در بحر جهالت غوطهورند و فقر و فلاکت، آنها را مبهوت کرده و دشمنان جنوب و شمال با نهایت قدرت، دامهای مکاید[۱۳] خود را در اطراف گستردهاند - اسباب عدم انتظام امور را به نحو آتَم و آکمل[۱] فراهم کردهاند، و لذا هر روز شکایات عدیده از اطراف بُلدان[۲] از بیانتظامی ادارات و تعدی بقیهالسیف[۳] مستبدین سابق و تحمیلات غیرمترقبه به حضور باهرالنور[۴] حضرات آیاتالله دامت برکاتهم رسید، آن وجودات مقدسه هم برحسب وظیفه خود، تلگراف به توسط حضرت اجل اشرف ناصرالملک به اولیای امور فرمودند. چون عین آن تلگراف طبع شده و منتشر گشته، باز بنا بر وتیره[۵] سابق، چنین مذکور میشود که از گوشه و کنار، آشوبطلبان مفسد[۶] تلگراف را که به جهت تَشیید[۷] مبانی مشروطیت شده، بر مردمان سادهلوح جور دیگر ارائه میکنند و هنوز هم مأیوس از اِفساد نشدهاند و آن خیالات خام از سر آنها بیرون نرفته، و لذا این خادمان شرع احمدی، عموم برادران خود را آگاه مینماییم که بر حسب عین همین تلگراف و سایر احکام مُطاعه کتبی و تلگرافی رؤسای روحانی دین حنیف اسلام بر عامه مسلمانان واجب و لازم است که نهایت جدّ و اطاعت و همراهی از مجلس شورای ملی شید الله ارکانه داشته باشند و رفع نواقص خویش را از آن مقام منیع درخواست کنند و هیچگونه خودسری که موجب بهانه اجانب و به باد رفتن استقلال سلطنت شیعه است ننمایند، و ملتفت مکاید مفسدین بیدین که هیچ غرضی جز به باد دادن دین ودولت ندارند بوده باشند که مبادا مردمان سطحی، نظر را اِغوا کنند و تجدید مطلعی نمایند؛ کما این که عامه ایرانی نژادان غیور باید ملاحظه نمایند که امروزه استقلال این سلطنت و حفظ آن از تعدیات همجواران طَمّاع، منوط و متوقف بر تشکیل افواج نظامی مرتب و تهیه استعدادات[۸] مقتضی این عصر میباشد و آن ممکن نشود مگر با ازدیاد قوه مالیه، رونق نگیرد مگر به تحمل عموم تبعه ایران تحمیلاتی را که وکلاءِ ملت صلاحدید نمایند؛ و الا اگر اقتصار[۹] بر مالیات سابق شود، همان آش است و همان کاسه. سرباز باید هیزمشکنی کند و توپچی قصابی کند و مأمورین ادارات داخله و خارجه به دزدی و تقلبات، امورات خود را بگذرانند.
و مرام حضرات آیاتالله دامت برکاتهم در این دستخط مبارک تلگرافی که شکایات از تحمیلات فوقالطاقه[۱۰] فرمودهاند، آن است که عامه مردم عرضهداشت به حضور مبارک آنها نمودهاند که تحمیلات زیاد میشود و در بین - کما فی السابق - راهزنان دولت و ملت حیف و میل[۱] میکنند و هیچ به کار اصلاح مملکت صرف نمینمایند و لذا توبیخ فرمودند؛ و الا اگر معلوم شود که تمام این وجوه مأخوذه، صرف حفظ بیضه[۲] اسلام و استقلال سلطنت شیعه میشود، هیچ اشکالی در وجوب دادن آن وجوه نیست، بلکه اگر حفظ این سلطنت توقف بر اَضعاف مضاعف[۳] این تحمیلات داشته باشد، بلارَیب[۴] وجوب التزام به آن را بر عامه مردم اعلام خواهند فرمود و تخلف از اداءِ آن را از موبقات[۵] کبیره خواهند شمرد؛ چنانچه در دستخطهای مبارکه کراراً مرقوم فرمودهاند و مُعانده[۶] با این اساس مقدس را محاربه با امام زمان قرار دادهاند.
چه خوش است که مردمان باهوش، ملاحظه برادران اسلامی خود را که در قفقازیه و هند و غیرهما هستند، بفرمایند که در تحت فشار سلاطین کفر متحمل چه تحمیلات فوقالطاقه میشوند بدون آن که از احدی از آنها ناله و فغانی بر آید، بلکه همگی متشکر و دل خود را خوش کردهاند که در عروق و اعصاب آن ممالک، قوای برقیه جاری است و کارخانجات بخاری در کار است. اگرچه امور مذهبی نسیّاً مَنسیّاً[۷] شده و شعایر[۸] دینی بالمَرّه[۹] از میان رفته. پس، در صورتی که سلطنت شیعه با غایت مراقبت، بر حفظ اساس مذهبی و نهایت رعایت بر اجرای قوانین الهی توقف بر نصف آن تحمیلات داشته باشد، بدیهی است که چقدر تشکر دارد و عامه مسلمانان با منتها درجه امتنان باید در ادای آن حاضر باشند و تَسابق[۱۰] بر یکدیگر بجویند که ان شاء الله به همراهی مسلمانان غیور، این دولت ابد مدت روز به روز بر شوکت و اقتدار خود بیفزاید ودر ترویج صنایع و علوم و تربیت عموم تبعه کوشش و اجتهاد نماید تا آن که به اندک زمانی قضایای ترقیات محیرالعقول[۱۱] ژاپون را از صفحات تاریخ ترقی عالم نسخ نموده، ذکر جمیل خویش را شمع محفل سیاسیون عالم قرار دهند. غره شهر رجب.
**پاورقیها:**
[۱] جمع خلیل: دوستان
[۲] خداوند آنها را از شر دشمنانشان در امان بدارد!
[۳] عهده
[۴] یاری
[۵] دعات مبعوثه: مبلغان انتخاب شده
[۶] اطاعت شده
[۷] آشکار
[۸] منظور، مراجع تقلید مشروطهخواه نجف اشرف است.
[۹] ال عمران، ۵۴: و نیرنگ زدند و خدا هم کیفر نیرنگشان را داد.
[۱۰] عوامفریبیها
[۱۱] راهزنان
[۱۲] فعال مایشاء: خودکامگی
[۱۳] جمع مکیده: مکرها، خدعهها
[۱] اتم و اکمل: تمامتر و کاملتر
[۲] جمع بلد: شهرها
[۳] بازمانده، به جا مانده
[۴] انور
[۵] روش
[۶] در اصل: مفسدان
[۷] استوار کردن
[۸] نیرو و تجهیزات
[۹] اکتفا کردن
[۱۰] بیش از حد تحمل
[۱] گرفته شده
[۲] اساس
[۳] اضعاف مضاعف: چند برابر
[۴] بدون شک
[۵] گناهان
[۶] ستیزه، دشمنی
[۷] نسیاً منسیا: کاملاً فراموش شده
[۸] در اصل: شعار
[۹] به یکباره، به طور کلی
[۱۰] بر یکدیگر پیشی گرفتن
[۱۱] شگفتانگیز، تعجبآور
اطلاعات تکمیلی
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)