تا پیش از قیام امام خمینی، مردم همواره فکر می‌کردند رهبران دینی افرادی هستند که از مسائل سیاسی دنیا بی‌اطلاع بوده و خود را در مدارس و مساجد حبس و تنها به وعظ و سخنرانی در مورد مسائل معنوی می‌پردازند؛ یا افرادی هستند که برای رهبران سیاسی دعا می‌کنند و هنگامی که مردم دچار مشکل شده و نیاز به دعا دارند به آنها رجوع می‌کنند. در چنین شرایطی قیام عالِمی دینی در ایران، نه تنها در تمام کشورها بلکه در تک‌تک خانه‌ها در جهان نفوذ کرده و تأثیر شگرفی بر جای نهاد. رهبر انقلاب اسلامی ایران، در عین دینداری، به مسائل سیاسی زمان خود آگاه بود و در مورد ایجاد تغییر و اصلاح، سخن می‌گفت. رهبری امام (ره)، نوع نگرش مردم ایران را تا حد زیادی تغییر داد، به گونه‌ای که مردم به دنبال راهنمایی بودند که نه تنها آنها را در زمینه مذهبی راهنمایی کند، بلکه در امور سیاسی نیز رهبری نماید. انقلاب اسلامی با شعار مبارزه با ظلم، تأثیر شگرفی بر مسلمانان، پیروان سایر ادیان و حتی کسانی که پیرو هیچ دین و مذهبی نبوده‌اند، گذارده است. مردم ستمدیده در تمام دنیا، انقلاب اسلامی را سرمشق خود قرار دادند، زیرا که انقلاب اسلامی نشان داد که قدرت در دست مردم است. انقلاب اسلامی باعث شد مردم در کشورهایی نظیر لبنان، عراق، نیکاراگوئه، هائیتی و فیلیپین بیدار شده و به این مسئله پی بردند که قدرت در دست مردم است و مبارزه و انقلاب، حتی بدون سلاح، با بسیج و اتحاد مردم امکان‌پذیر است. بیداری افکار مردم جهان-اعم از مسلمانان و غیرمسلمانان-برخاسته از صدور تفکر انقلاب اسلامی به دیگر مناطق جهان است که به طور مستقیم یا غیرمستقیم، از انقلاب اسلامی ایران تأثیر پذیرفتند. بیداری اسلامی در آینده به نیجریه نیز راه خواهد یافت. ترسی فزاینده، در میان کشورهای غربی به وجود آمده است مبنی بر آن که اگر نیجریه به عنوان یک قدرت منطقه‌ای اجازه یابد اسلام را مبنای علم و حاکم بر کشور خود قرار دهد، قاره افریقا، تحت تأثیر مضاعف قرار خواهد گرفت و این امر دلیل تلاش غرب، برای بی‌ثبات‌سازی نیجریه با «بوکوحرام» است. **پاورقی‌ها:** [۱] نقش بنیادین شیخ ابراهیم یعقوب زکزاکی در شکل‌گیری و توسعه نهضت تشیع در نیجریه، ص ۱۰۰، ۱۰۲، ۱۰۹، ۱۱۷.