بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین در اثر تحمل مصائب جنگ جهانی دوم، انقلابی عظیم در افکار مردم عالَم به ظهور پیوسته و پرده اوهامی که دول ستمکار به روی مقاصد پلید خود به نام انتشار تمدن و دلسوزی به حال نوع بشر برای استعمار ملل ضعیف کشیده بودند به کلی پاره شده و نفع‌طلبی و خودپرستی و ظلم و جور استعمارطلبان بر جهانیان مکشوف گردیده و ادامه تسلط آن دول جبار بر ملل مظلوم، هر نوع و زیر هر عنوان که باشد دیگر امکان‌پذیر نیست؛ چنان که در سال‌های اخیر بسیار از اقوام بشری قیام کرده‌اند و طوق بندگی را درهم شکسته، غاصبان حقوق ملت را به جای خود نشانیده‌اند. ملت مسلمان ایران نیز که به واسطه بی‌لیاقتی و خیانت زمامداران خود و حیله‌گری عمال انگلیس، جان و مال و ناموس خود را دستخوش مطامع انگلستان می‌بیند و ثمره نفوذ اجانب را که بی‌دینی و نفاق و ظلم و جور و فساد و فحشا و فقر و فاقه است می‌چیند، اینک به خود آمده، می‌خواهد ریشه فساد را که تسلط اجانب در مملکت به وجود آورده است قطع نماید. بر همه کس واضح و آشکار است که تمامی این بلیات و مصائب، مخصوصاً هرج و مرج دستگاه اداری و غارت بیت‌المال و تسلط زمامداران نالایق و مملکت‌فروش و بطور کلی تشویق خیانتکاران و حبس و تبعید و زجر وطن‌پرستان، در اثر سیاست جابر انگلستان در مملکت ما بوجود آمده است و آن دولت همیشه این اعمال خلاف عدالت و انسانیت را برای غارت نفت ایران که بزرگترین و مهم‌ترین ثروت ملی ماست مرتکب شده و می‌شود؛ چنان که تشکیل [مجلس] مؤسسان رسوا و مداخلات صریح و علنی و ایجاد محیط وحشت و ترور و اختناق عمومی همواره برای ادامه این غارت بوده است. نظر وطن‌پرستان ایران مدت‌ها متوجه این قضیه حیاتی بوده و ملت هوشیار ما از خُرد و بزرگ در صدد قطع ایادی شرکت غاصب نفت جنوب که بیش از نیم قرن است حلقوم ملت ایران را به سختی می‌فشارد، برآمده است. زعمای ملی و پیشوایان مردم اینک آخرین راه استرداد منابع سرشار نفت خودشان را در اقدامی که اغلب ملل عالَم منجمله خود دولت انگلستان برای تسلط بر منابع ثروت ملی و بهره‌مند ساختن عامه افراد ناس از آن منابع به عمل آورده می‌دانند؛ یعنی در مجلس و دولت خواسته‌اند که صنعت نفت را در تمام مملکت، ملی اعلام کند. ملی شدن صنعت نفت در ایران تنها چاره بیچارگی‌های ماست؛ زیرا بدینوسیله اولا، ثروت بی‌کرانی که خداوند تبارک و تعالی به ملت ایران عطا فرموده از دست دشمنان بشر که مقصدی جز منفعت‌طلبی و مکیدن خون ملل ضعیف ندارند بیرون آمده به صاحبان حقیقی و مستحق آن می‌رسد؛ و ثانیاً، با عملی شدن این فکر، دست آلوده به فساد عمال انگلیسی از دخالت در امور داخلی ما قطع می‌شود و مردم می‌توانند به فراغ بال به چاره [۱] دردهای گرانی که تسلط صد و پنجاه ساله دولت انگلیس برای آنها به وجود آورده است بپردازند و از سیه‌روزی و فلاکت و ظلم و جور نجات پیدا کنند. از اینرو در کمیسیون نفت، نمایندگان جبهه ملی که در این امر مجری نیات قاطبه وطن‌پرستان ایران بوده‌اند، پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت را دادند و تمام ملت ایران چنان که تلگراف‌ها و مراسلات و تبریکاتی که از اطراف و اکناف مملکت رسیده، با شوق و شعف بی‌حد و حصر، این پیشنهاد را که باعث نجات مملکت از شر اجانب بود استقبال نمودند. معذلک در کمیسیون اختصاصی نفت به بهانه‌های غیرموجه به این پیشنهاد روی موافقت نشان ندادند؛ گویا واهمه از امپراطوری انگلستان که تا چندی پیش قدرت و تسلطی بر امور جهان داشت، در آنان بی‌اثر نبوده است و هنوز گمان می‌کنند دولت انگلستان همان حکومت مالک‌الرقاب جنگ بین‌الملل اول و دوم است و امروز هم می‌تواند به همان سهولت و سادگی، ملل مظلوم را به زنجیر اسارت بکشد و سلطه جابرانه خود را بر ملل مظلوم شرق ادامه دهد. همه می‌دانیم که سیاست انگلیس پیوسته این بود که در بین هر ملتی به وسایل مخلتفه به جستجو پردازد و فاسدترین و مطیع‌ترین مردم آنها را از بیغوله‌های گمنامی بیرون کشد و آنان را داخل معرکه سیاست نماید و دستگاه حکومت را به دست ایشان بدهد و آنان را بر جان و مال و ناموس مردم مسلط کند و بدینوسیله مقاصد پلید خود را انجام دهد؛ ولی با وضع کنونی جهان، ادامه این اعمال به آسانی میسر نیست و امروز دیگر بیداری ملت‌ها و سیاست متضاد بین‌المللی، مساعد برای تکرار این جنایات نیست. آنها که هنوز در تردید و شک هستند باید چشم خود را باز کنند و به ملل ایرلند و هنود [۲] تا هندوستان و پاکستان و برمه و مصر و غیره توجه نمایند که چگونه در آن نقاط دولت جبار انگلیس از ظلم و ستمکاری خود اضطراراً دست برداشته و دریافته است که اگر به مظالم استعمار خود خاتمه ندهند، نتایج وخیم آن مستقیماً عاید خود او خواهد شد. این یک حقیقت مسلم است که در دنیای فعلی نه دولت انگلیس و نه هیچ دولت دیگر نمی‌تواند مانند سابق ظلم و ستمگری خود را علناً ادامه دهد و ایادی آنها نیز به سهولت نمی‌توانند به دغل‌بازی‌های سابق خود بپردازند، زیرا مردم ایران از خواب غفلت بیدار شده‌اند و کسانی که هنوز از پرتو ناپاکی‌های خود بهره می‌برند اگر به منافع ملت خود به هر بهانه‌ای که باشد خیانت روا دارند، به سرنوشتی که نصیب خیانتکاران می‌شود گرفتار خواهند شد. برای این که تکلیف دینی و وطنی ملت مسلمان ایران کاملاً معلوم و روشن باشد ناچارم این آرزوی عمومی را یک بار دیگر در اینجا بیان کنم تا به نام سعادت ملت ایران و به منظور کمک به تأمین صلح جهانی، همه افراد مملکت بخواهند که صنعت نفت ایران در مناطق کشور - بدون استثناء - ملی اعلام شود؛ یعنی تمام عملیات اکتشاف و استخراج و بهره‌برداری در دست دولت قرار گیرد و از آقایان نمایندگان وطن‌پرست و خدمتگزار که منافع وطن را بر حمایت از اجنبی ترجیح می‌دهند جز این انتظاری نیست که در وصول به این مقصود، بذل مجهود نمایند و در احقاق حق مشروع و خدایی و قانونی ملت ایران و خاتمه دادن به اسارت جامعه ایرانی از هر نوع مجاهدت دریغ نکنند. و من الله توفیق و علیه التکلان. سید ابوالقاسم کاشانی **پاورقی‌ها:** [۱] در اصل: بیچاره [۲] در اصل چنین است.