کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

نامه با تأکید بر مخالفت با آشوب و هرج و مرج و حرمت تعرض به سلطنت شیعه آغاز می‌شود. سپس به تقصیر مأموران دولتی در تشدید اوضاع تبریز و خرابی‌های ناشی از آن اشاره می‌کند. در ادامه، به بی‌نتیجه بودن شدت عمل و خونریزی اشاره کرده و تنها راه علاج را عفو عمومی و تأسیس مجدد مجلس شورا می‌داند. در پایان، نویسنده بر هدف خود مبنی بر رفع آشوب، قطع مداخله اجانب و دوام سلطنت تأکید کرده و از مخاطب می‌خواهد به جای بحث علمی، به اصل علاج بپردازد و آخرین تصمیم خود را صراحتاً اعلام کند تا نویسنده تکلیف خود را بداند.

متن کامل گزارش

بنده از اول منکر آشوب و اختلال بودم و هستم. و به عقیدة بنده، تعرض به مقام سلطنت اثنی‌عشری مانند خراب کردن بیت‌الله است. به خاکپای تو که عظیم سوگند است، از این هرج و مرج، نهایت تنفر را داشتم و بارها منع کرده، تا دو ماه قبل مأیوسانه انزوا گزیدم. تقصیر مأمورین دولت بود که تبریز را با حرکات وحشیانه، بعد از انقیاد دوباره سر آشوب آوردند و خرابی را از حد گذراندند، به طوری که زراعت، بامال، رعیت بیچاره و دهات، بالمره خراب شده است. حال هر چند بیشتر تشدد [۲] شود، خرابی، بیشتر خواهد شد. هر قطره خونی که ریخته می‌شود، از شریان ملت می‌ریزد. اینها که ادعای دولتخواهی دارند و طغیان می‌کنند، آیا اشخاصی نیستند که همیشه دولت برای إسکات [۳] آنها قشون‌کشی می‌کرد؟ آمدیم آنها تبریز را ویران کردند و فاتح شدند، آیا دوباره به دولت تسلیم خواهند شد؟ و آیا مثل ترکمانان یموت، مایه گرفتاری نخواهند بود؟ به خدا علاج، عاطفت ملوکانه است که به تمام ایران بشود و حکم به تأسیس دارالشوری گردد و این آخرین چاره است. مسلک بنده رفع آشوب و قطع مداخله اجانب از مملکت اسلام و دوام سلطنت است. استدعا آن که در این موقع مذاکرات حضوری، به عرایض خاکسار با دوربین حقیقت امعان، و به علاج اصل بپردازند و احتجاج علمی با بنده جاهل نکنند. این که در تلگراف حضرت والا [۴] اشاره به انحلال پارلمنت عثمانی و غیره فرموده و اسمی از این گمنام به قلم مبارک رفته بود، مایه بس حیرت شده. بنده طرفدار صلح هستم و تلگراف ۲۷ صفر را - به صرافت طبع یا القاء ملت فرقی نمی‌کند - از آن بابت کرده‌ام که چاره‌ای اندیشیده شود، نه آن که به تنهایی چیزی قبول کند و شرطی ببندد و خود را با یک ایران طرف کند. آخرین عرضم این است: آنچه آخرین مکنون خاطر عالی است بالصراحه امر فرمایید. اگر توانست خدمتی به دولت و ملت نماید، فنعم المقصود، و الا نزد خدا مسئول نباشد و باز مرخص شده، گوشه خانه را بگیرد. علی بن موسی **پاورقی‌ها:** [۱] مخاطب نامه، محمدعلی شاه است. [۲] شدت عمل [۳] ساکت کردن [۴] منظور عین‌الدوله است

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
محل وقوع: تبریز (استان آذربایجان شرقی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)