کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این نامه با اشاره به وضعیت هیجانزده ایران و آگاهی ملت از حقوق غصبشدهشان آغاز میشود. سپس، با ابراز تعجب از سکوت مخاطب که پیشتر به عدالتخواهی و اسلامپرستی شهره بوده، از او میخواهد که با وجود رنجهای گذشته، به حرکت مشروطهخواهان بپیوندد. در ادامه، به سرنوشت حاجی خمامی، از مخالفان مشروطه، اشاره میکند و او را خسرالدنیا و الاخره میخواند. در پایان، با تأکید بر اهمیت یاری رساندن به مسلمانان تبریز و حکم حجج اسلامیه مبنی بر جهاد در راه مشروطه، از مخاطب میخواهد که سکوت را بشکند و مجدانه در راه مقاصد ملت مظلوم بکوشد، چرا که در غیر این صورت مورد مؤاخذه الهی قرار خواهد گرفت و خوشنامی خود را از دست خواهد داد.
متن کامل گزارش
به عرض میرساند، امروزه که تمام نقاط ایران در هیجان، و نوع ملت فهمیده که حقوقشان مغصوب [۱] خیالات یک مشت اجامر و اوباش شده. بسیار جای تعجب است که جنابعالی به آن حرارت عدالتخواهی و اسلامپرستی که در صفحات تاریخ زمان به یادگار گذاشتید، مدتی است در زوایه خمول و خمود نشستهاید.
گرچه از رنجها و صدماتی که بر آن وجود مسعود وارد شده، مسبوق و قلوب احرار [۲] مشتعل است، رنج راحتدان [۳] چه شد؟ مقصد بزرگ اگر هیاهوی سابق رشت کورانه بوده است، لکن اگر فعلاً اقداماتی فرمایید لابد اهل رشت از روی بصیرت و از نقشه حرکت تبریزیان و بختیاریان در اصفهان آگاه خواهد بود. حاجی خمامی [۵] که خار بزرگ راه ملت و مشروطیت بود سیل آه مظلومین و آتش قلب مسلمین بنیادش را کنده و ریشه زندگانی او را آتش زده، نام بدی به روزگار یادگار گذاشته، خسرالدنیا و الاخره. حالا هیچ مانعی متصور نمیشود.
روز یاری مسلمانان تبریز است. امروز، روزی است که به حکم محکم حجج اسلامیه [۶]، هر شخصی به هر طریق اعانت به آذربایجان کند به منزله مجاهده در رکاب حضرت سیدالشهداء (ع) است و اعانت از دولت ولو به همراهی نکردن از ملت باشد به منزله همراهی با جیش یزید بن معاویه است. در این صورت که حضرتعالی که رکن قویم استحکام مشروطیت بوده و هستید نباید سکوت اختیار فرمایید، باید مجدانه در اِجراءِ مقاصد ملت مظلومه بکوشید و بیش از این سکوت ننمایید که عند الله و عند الرسول مؤاخَذ خواهید بود و محو خوشنامی که در روزگار گذاردید نکنید.
**پاورقیها:**
[۱] غصب شده
[۲] جمع حر: آزادیخواهان
[۳] کذا فی الاصل
[۴] کذا فی الاصل
[۵] برجستهترین عالم رشت که در آن زمان از مخالفان مشروطه و از همفکران حاج شیخ فضلالله نوری بود.
[۶] منظور، مراجع مشروطهخواه نجف است.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: انجمن گیلان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)