کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
خدمت جناب شوکتمدار عالی آقای باقرخان دامت شوکته.
عرض میشود: امید از فضل خداوندی اینکه مصون و محفوظ از شر دشمنان دین و ظالمین و مستبدین بیدین خواهید شد.
بنده از وقتی که محله خیابان، بنای سستی را گذاشته بود علاج حفظ مشروطیت و خون مسلمانان را در این دیده که به هر وسیله باشد خود را به نجفالاشرف برسانم که از حضرات حججالاسلام استمداد نموده، علاج واقعه نمایم. لهذا شبانه اقدام به این سفر خطرناک نموده، در اثناء راه چند دفعه به چنگال مستبدین افتاده، خداوند عالم نجات داد.
چه مخاطرات کشیدم و چطور از هلاکت گوناگون خلاص شدم، اگر شرح دهم مثنوی هفتاد من کاغذ شود. اجماعاً حفظ خداوندی بود؛ پس، الحاصل بعد از مخاطرات دیده، به نجفالاشرف رسیدم. در [همین] حالت بود که عموم تجار ایرانی استانبول به حضرات حججالاسلام نجفالاشرف مخابره تلگرافی مینمودند که باید حضرات حججالاسلام، حرکت به سوی ایران نموده، به ملت مظلوم اعانه نمایند. و چون حرکت کردن تمام حججالاسلام به طرف ایران بعضی محذورات داشت، لهذا بعد از مشاوره زیاد و مجالس عدیده، اتفاق آراء شریفه حضرات حججالاسلام بر این قرار گرفت که از مابین ایشان حضرت حجهالاسلام حاجی سید علی آقا مجتهد تبریزی را که با فتوت و دیانت و کثرت علم و الزهد و الغیره مسلم الکل است، با جمعیت کثیره از مجتهدین و فضلای طلاب - تخمیناً عدد اصحاب سیدالشهدا، سلامالله علیه و علیهم الاجمعین - حرکت به طرف آذربایجان نموده و در حفظ بیضه اسلام و دفاع المسلمین به قدرالطاقه بشریت جانفشانی فرمایند.
حضرت معظمله با مجتهدین و طلاب، مشغول تهیه و در شرف حرکت هستند. امید این است از ورود حضرات، روح تازه به کالبد اسلام و اسلامیان و مجاهدین فی سبیلالله دمیده گشته و روح پلید استبداد و استبدادیان، از کالبد منحوس، مفارقت[۱] و به مالکان سکر[۲] سپرده گردد. غم مخورید ای جانبازان میدان حقطلبی و ای غیرتمندان مجاهدین حقیقی ارواح طیبه اصحاب سیدالشهدا سلامالله علیه. از تأسی شماها به ایشان شاد و تمام مسلمین در تمام بلاد بر شماها ثناخوان و دعاگویان و حضرات حججالاسلام و سایرین مجتهدین و طلاب از جاننثاری شماها در ترویج اسلام حیران. هر ساعت گوینده «زنده باد آذربایجان و آذربایجانیان» و عموماً شب و روز سلامتی و نصرت شماها را در تحت قبه منوره امیرالمؤمنین علیه السلام خواهان. و الملائکه المقربین و المعافین بالقبر الشریف یقولون آمین آمین یا ناصر المظلومین[۳].
و این عریضه بنده را بر تمام مجاهدین مشروطهطلبان ارائه فرمایید و بگویید: خیال نکنند و از خون خود در راه اسلام و ملت مضایقه کرده به نجفالاشرف حرکت کرده، یقین بدانند آمدن بنده به نجفالاشرف مخاطرهاش صد مرتبه بالاتر بود از ماندنم در تبریز. این مخاطرات را بر نفس خود هموار کردم محض برای اینکه از قبور مبارکه ائمه معصومین سلامالله علیهم اجمعین و حضرات حججالاسلام نواب ائمه طاهرین علیهمالسلام نجات ملت مظلوم و استخلاصشان از چنگ ظالمین مستبدین و نصرت مجاهدین حقیقی را خواستار باشم و شما هم از اهل و عیال بنده و خانه بیصاحب مانده متوجه باشید تا خداوندی کی فرج دهد، تا یار که را خواهد و دیدار که باشد؟ و دیگر همین. خلاصه، آراء حضرات حججالاسلام و انتخاب ایشان از مابین خودشان حضرت حجهالاسلام حاجی سید علی آقا را با جماعتی از مجتهدین و فضلای طلاب در رکاب ایشان و عزم حرکت ایشان را به سوی ایران به تجار استانبول اطلاع دادیم، عموم ایرانیان استانبول ممنون و متشکر گشته حرکت خصوص جناب معظمله را با حضرت مجتهدین و طلاب که در رکاب ایشان هستند جداً خواستار گشتند و ان شاء الله به زودی حرکت خواهند فرمود.
**پاورقیها:**
[۱] جدایی
[۲] کذا فی الاصل
[۳] و الملائکه ... المظلمومین: ملائکههای مقرب و بخشوده شدگان مرقد شریف آن حضرت میگویند: آمین آمین ای یاور ستمدیدگان.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: باقرخان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)