کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بعضی اشخاص به گمان این که مرا صدمه بزنند از هر راه آمدند نشد. صحبت تاراج خانه را به دهن عوام انداختند و متصل گفتند که این هیجان و یا طغیان ستارخان به تحریک او است (یعنی من) و پاره‌ای ابله‌ها نیز که خوش‌باوری، ذاتی ایشان است باور کردند؛ سهل است نزد من آمده به اعتقاد خودشان گاهی تهدید، گاهی توبیخ، گاهی ملایمت، ولی همه را در پرده می‌کردند، و من هم بی‌این که خودم را به این راه بزنم که می‌فهمم چه می‌گویند، جواب‌های مُسکِت[۱] می‌دادم. روزی جناب امام‌جمعه به توسط صمصام همایون پیغام داد که: فلانی مگر نمی‌داند که دول، اجتماع کرده‌اند که شاه را مستقل نمایند، حضرات را چرا منع نمی‌کنند و ریسمان آنها را چرا دراز می‌کنند؟ چون به طور خیرخواهی گفته بود، جواب دادم که: «خیرخواهی ایشان مسلّم و معین است، اما جناب آقا غفلت از این معنی دارند که مرا با حضرات راهی نیست و از من حرف قبول نمی‌کنند و در ایام مشروطه بهم‌زدگی کلی داشتم و من هرچه می‌گفتم قبول نمی‌کردند و علت این که از شوال ۱۳۲۵ [به بعد] ترک مراوده کرده‌ام چه بود؟ غیر این که حضرات از من نپذیرفتند و وخامت کار را من می‌دانستم که خود را کنار کشیدم. گذشته از این، مأمورین دولت از آقایان چرا حرف نمی‌پذیرند و خانه کسان و اتباع ایشان را غارت می‌کنند؟ هکذا این طرفی‌ها بر فرض محال که مرا با ایشان راهی هست حرف مرا قبول نخواهند کرد». مقصود آقا، کوک کردن من بود که نشد و حقیقت امر همین است که می‌نویسم که آن مشروطه‌طلبان را با من بودن، بعید بود. در جانب استبداد نیز اختلاف مسلک مانع از اتفاق بود. آنها تندرو بودند و من مانع بودم، آنها شورش‌طلب بودند من صلح‌طلب، آنها حرکت نااندیشانه می‌کردند و من بر ضد آنها بودم. من ۱۵ روز محرم را سر منبر در میان پنج هزار نفر چه بدها که به حضرات نگفتم و چه تاخت‌ها که به ایشان نکردم، ولی ابداً مفید فایده نشد ... به هرحال تَنافُر طبیعت[۲]و مُباینت مَشرب[۳]، بدیهی است. وانگهی من با مردمان آنچنانی، همقطار نمی‌شوم و اگر عَدیل[۴] من نباشد قرین[۵] احدی نمی‌شوم. **پاورقی‌ها:** [۱] ساکت کننده، مجاب کننده [۲] تنافر طبیعت: ناسازگاری سلایق [۳] مباینت مشرب: تضاد بینش [۴] نظیر، همانند [۵] نزدیک، همراه

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
محل وقوع: تبریز (استان آذربایجان شرقی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: گزارش نویسی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)