کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با اشاره به وضعیت گذشته ایران که مردم از حقوق انسانی محروم بودند و تغییر این وضعیت با مشروطیت آغاز میشود. سپس به هرج و مرج موجود اشاره میکند که ناشی از اختلاف بین ملت و پادشاه است. در ادامه، پیشنهاد تشکیل هیئتی متشکل از پنج وکیل امین و سه نفر از رجال منتخب پادشاه را مطرح میکند تا با بررسی قوانین سایر کشورها، حدود و حقوق سلطنت و ملت را مشخص کنند. در پایان، با اشاره به مکاتباتی از آذربایجان و خطر ارومیه، بر لزوم اقدام فوری تأکید میشود.
متن کامل گزارش
ماها سابق مثل عبد [۱] زنگبار و حبشه بودیم و ما را صاحب هیچ حقوق بشری نمیدانستند. از پارسال وضع مملکت تغییر کرده [۲] و معلوم شد که ما هم صاحب یک حقوقی بوده و هستیم. و لیکن این هرج و مرج که امروزه داریم مانع از پیشرفت کار شده و علت آن را باید اظهار بدارم و این را هم نمیگویم که خدای نخواسته اعلیحضرت نسبت به ما رئوف و مهربان نیست و اسائه ادب هم نمیکنم، ولی عمده علت هرج و مرج به واسطه اختلافی است که بین ما و اعلیحضرت پادشاه میباشد و میخواهم انظار وکلاء محترم را جلب کنم به یک مطلبی و آن این است که معنی مشروطگی این است که شخص مقدس سلطان از حقوق خود تجاوز نکنند و همچنین ملت هم از حقوق و حدودی که دارند تجاوز ننمایند.
پس اگر وکلاء محترم تصویب مینمایند پنج تن از وکلای امین صدیق بی غرض، معین نمایند و از حضور اعلیحضرت هم استدعا شود که از طرف قرین الشرف همایونی نیز سه نفر از رجال بیغرضِ با علم منتخب شود و این هیئت در یک جا نشسته قوانین چند مملکت را ملاحظه نموده و از روی آن، تکلیف و حقوق و حدود سلطنت و ملت را معین کنند که طرفین، تکلیف خود را دانسته، دیگر از حقوق خود تجاوز نکنند. و مادامی که این مسئله درست نشود، بالله مملکت از دست خواهد رفت.
بعضی مکاتیب [۳] از آذربایجان رسیده، نمیخواهم مطالب آنها علناً گفته شود و در همین تلگراف ارومی [۴] نوشته شده ارومی در خطر است باید ملتفت شد. یعنی چه این عرایضی که کردم؟ باید خیلی زود اقدام شود.
**پاورقیها:**
[۱] بنده، برده
[۲] اشاره به تأسیس نظام مشروطه است.
[۳] نامهها
[۴] ارومیه
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: مجلس شورای ملی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)