کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این متن با اشاره به تجربه هندوستان، به پادشاه و دولتمردان ایران هشدار میدهد که از معاشرت و مسامحه با اروپاییان (به ویژه انگلیسیها) پرهیز کنند. نویسنده توضیح میدهد که چگونه این جماعت با حیلهگری، نفوذ از طریق سفارت و تجارت، و فریب دادن سرداران و ارکان دولت با هدایا و نرمزبانی، به تدریج بر ممالک مسلط میشوند. در ادامه، تأکید میشود که تسلط بیگانگان نه تنها به زوال سلطنت و بدنامی میانجامد، بلکه باعث از بین رفتن امر به معروف و نهی از منکر، خرابی دین و خسران دنیا و آخرت خواهد شد. در پایان، از صاحبان عقل و بینش، به خصوص سلاطین و حکام، درخواست میشود که این هشدار را جدی بگیرند و آن را بازیچه نپندارند.
متن کامل گزارش
احوال اهالی هندوستان و سلاطین آن به سبب معاشرت و مسامحه با جماعت نصاری[۱]، رفته رفته از اوج رفعت[۲] به حضیض[۳] رسید. پس بر فَدّویان و جاننثاران پایه سریر سلطنت دارالسیف و الایمانِ ایران، لازم و واجب است که از سوءعاقبت و فساد مالدوستی و آلفت و مصاحبت با این جماعت مکر طَویّت[۴]، اندیشه نموده، به نرم زبانی و سالوسی و تملّق و چاپلوسی این فرقه، فریفته و به وعدههای بیفروغ این طایفه سراپا حیله، شیفته و خرسند نشوند؛ چه سرمایه ایشان در تسخیر ممالک و بُلدان، و تخریب خانه سلاطین و پادشاهان همین است و هر مملکتی را که اراده تسخیر آن داشتهاند، اول به اسم سفارت و تجارت در آن رخنه کرده، سرداران و ارکان دولت و رؤساء آن مملکت را به دادن درم و دینار و اَقْمِشه[۵] نفیسه و تَحایِف[۶] لطیفه و نرم زبانی فریفته کرده، بعد از آن به سهولت تمام بر آن مسلط شدهاند؛ چنانچه از مطالعه احوال هند، معلوم خواهد شد. و تسلط ایشان در هر دیار، نه بس موجب زوال سلطنت و ریاست و حصول بدنامی و ذلّت است، بلکه مع ذلک باعث قطع سبیل امر به معروف و نهی از منکر و خرابی دین مبین و انهدام ارکان شریعت سیدالمرسلین است و سبب خسران دنیا و آخرت است. فاعتبروا یا اولیالابصار.
متوقع از اصحاب عقل و بینش و ارباب کیاست و دانش، سیّما[۷] سلاطین نامدار و شاهزادگان و الاتبار و حکّام ذویالاقتدار[۸]، آنکه به نظر تعمق و اعتبار در این اوراق ملاحظه فرموده، بازی و افسانه طِرازیش[۹] نگمارند. اللهمُ اِنّی اَنذَرتُ و نَصَحتُ و اُشهِدُکَ و کفی بکَ شهیداً[۱۰].
**پاورقیها:**
[۱] مسیحیان، منظور در اینجا اروپاییان، به ویژه انگلیسیها هستند.
[۲] بلندی
[۳] پایینترین حدّ
[۴] مکّار
[۵] جمع قُماش: کالا، مَتاع
[۶] جمع ساختگی تحفه: هدیهها، سوغاتها
[۷] به خصوص
[۸] صاحبان اقتدار، قدرتمند
[۹] افسانه طرازی: افسانهبافی
[۱۰] بار خدایا، من هشدار و پند دادم و تو را شاهد میگیرم و شاهدی چون تو کافی است. ** مرات الاحوال جهاننما، ص ۱۹۹ - ۲۵۰.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1188
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: فتحعلی شاه قاجار, حکومت
حاکم زمان: فتحعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
