حضور اعلیحضرت امپراطور اعظم روسیه. پس از تقدیم احترامات شایان آن مقام منیع، معروض می‌داریم: در چنین موقعی که ملت مظلومه ایرانیه که در عایله [۱] بشریت از قدیم‌ترین اولاد است، به حُسن دلالت و هدایت پیشوایان روحانی خود، زنجیر اسارت و رقیتی [۲] را که از حکام استبدادیه در گردن، و از سعادت بشریه محرومش داشت، به یک هیجان ملی گسیخته، بعد از چه فداکاری‌ها و قربانی‌ها به مقصد نایل و به تشکیل حکومت شورویه ملیّه براساس قویم [۳] مشروطیت موفقیت یافت. با این که نظر به سوابق ودادیه [۴] و استحکام روابط جواریه [۵] فیمابین ملتین ایران و روس، چنین مترقّب [۶] بود [که] در این اولین قدم که در ترتیبات اساسیه خود بالطبیعه دچار مشکلات داخلیه است، دولت و ملت روسیه به وسیله حسن مساعدت‌های مقتضیه، روابط دوستانه را مستحکم و حقوق جواریه را ادا خواهند فرمود؛ متأسفانه ضد آنچه مأمول [۷] بود، کارگزاران روسیه در ایران همه روزه برای ملت و دولت تازه به راه افتاده، چه اشکالات جدیده تولید، و طریق سعادت شان را به چه سدهای آهنین مسدود ساخته. اولاً، قشون خود را به بهانه فتح طریق ارزاق برای تبریز، در صورتی که قبل از آن مفتوح شده بود، و به اسم حفظ قنسولات، در حالتی که کاملا محفوظ بود، به آذربایجان و بعد از آن هم به اسم حفظ تجارت، با آن که همیشه محفوظ بوده و هست، به قزوین و نقاط مهمه دیگر سوق نموده، پیوسته به مداخلات غیرقانونی و مزاحمات استقلال‌شکنانه و جری ساختن مفسدین و پناه دادن به یاغیان مملکت، و برخلاف قوانین مُسَلّمه عالم و حقوق بین‌المللی تذکره تبعیت یا حمایت به دست آنها دادن، الی غیر ذلک، از اقدامات غیرحقّه، حقوق ملت و استقلال ایران را پایمال و اوقات اولیای دولت و ملت را از اصلاحات مملکتی و ترتیبات اساسیه به این مشکلات متعاقبه مشغول و مصروف. و با آن که بالبدیهه [۸] مفاسد مترتّبه بر وجود قشون اجنبی در مملکت و مداخلات غیرحقّه و غیرقانونی کارگزاران آن دولت بهیّه در امور داخلیه ایران، مُمکن الارتفاع نیست الا به اعاده [۳] قشون و رفع ید از اینگونه مداخلات استقلال شکنانه، معهذا اعاده آنها را به ارتفاع مفاسد مترتّبه بر وجودشان مَنوط [۵] فرموده‌اند. اگرچه سابقاً مفاسد مترتّبه بر این رفتار مأمورین روسیه را در ایران به حضور اعلیحضرت امپراتوری تلگرافاً به توسط سفارت کبرای ایران معروض، و اعاده عساکر [۶] روسیه و عدم تحقیر اساس دیانت و عزت نفوس مسلمین را از آن مقام منیع درخواست نموده، اوایل ورود جناب اجلّ قنسول حالیه بغداد، به اقتضای وظیفه مقامیه و حقوق جواریه، مراتب مأیوسی رؤسای روحانی و عموم مسلمین را از این وضع، و مؤدی [۷] شدن آن بالمجبوریه به گسیختگی روابط جواریه و تجاریه و غیرهما، به توسط آن جناب مشروحاً معروض، و اعاده قشون روسیه از ایران استدعا شد. در جواب این مکتوب هم اخبار رفتن جمله [ای] از عساکر روسیه از ایران، و وعده عاجله اعلیحضرت امپراطوری به اعاده بقیه را آن جناب اجل ابلاغ، و به مرعی بودن حقوق ملت و رعایت استقلال ایران هم کاملا امیدوارمان نمودند؛ لکن، تا به حال در انجاز [۸] آن مواعید به هیچوجه اثری‌ظاهر نشده، به واسطه همین طول اقامت قشون روسیه در شمال ایران است که دولت فخیمه انگلیس هم در مقام اجرای همین معامله در جنوب، به همین بهانه‌های بی‌منشأ و هم‌عنان شدن با آن دولت بهیه در تشبثات [۹] ناحق برآمده‌اند. مقام ریاست روحانیه اسلامیه باز هم به اقتضای کمال امیدواری به مراتب حق‌پرستی و نوع‌خواهی و آزادی‌پروری اعلیحضرت امپراطوری و حسن رعایت اولیای آن دولت بهیه از حقوق جواریه رجاءِ واثق دارد. ان شاء الله تعالی، تضییع [۱۰] حقوق مظلومه ایرانیه و هدم [۱۱] مبانی آزادی و استقلال ایران را زیاده بر این روا نداشته، اعاده قشون روسیه از ایران و رفع ید از مداخلات استقلال شکنانه، اوامر عاجله شرف اصدار [۱۲]، و مأیوسی علما و قاطبه مسلمین را به امیدواری کامل مبدل، و گسیختگی روابط ودادیه و جواریه و تجاریه را روا نخواهند داشت و ریاست روحانیه اسلامیه و قاطبه مسلمین را از تکالیف دینیه -- که لامحاله بر این تجاوزات و مداخلات غیرقانونی که بالمجبوریه مترتّب خواهند نمود - آسوده، و دولت فخیمه انگلیس را هم از این خیالاتی که محض همعنان شدن با دولت بهیه درصدد برآمده، بالتبع منصرف خواهند فرمود. **پاورقی‌ها:** [۱] خانواده [۲] بردگی [۳] استوار [۴] دوستانه [۵] همسایگی [۶] امیدوار [۷] مورد انتظار [۸] آشکارا [۹] بازگشتن [۱۰] وابسته، مربوط [۱۱] جمع عسکر: لشکریان، سپاهیان [۱۲] منجر شدن [۱۳] وفا کردن [۱۴] متوسل شدن‌ها، چنگ زدن‌ها [۱۵] ضایع کردن [۱۶] ویران کردن [۱۷] صادر کردن