کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
تلگرافی از سوی علمای فارس به وزرای مختار دول اروپایی و عثمانی ارسال شده است. این تلگراف با اشاره به چهار سال تلاش ملت ایران برای پیشرفت و حفظ قوانین مذهبی و حمایت از جان و مال اتباع خارجی، به اقدامات تحریکآمیز مأمورین دولت روسیه اشاره میکند که احساسات اسلامی را برانگیخته است. در ادامه، دو درخواست اصلی مطرح میشود: اول، خروج فوری نیروهای روسی از شمال ایران که یک سال و نیم است آنجا را اشغال کردهاند و با وجود برقراری امنیت، هنوز خارج نشدهاند. دوم، ابراز ناامیدی از یادداشت دولت انگلیس که با ادعای حمایت از آزادی بشر، به جای حمایت از مسلمانان، اقداماتی انجام داده که موجب نگرانی است. در پایان، اهالی فارس عدم رضایت و تنفر شدید خود را از حضور نیروهای روسی و یادداشت دولت انگلیس اعلام کرده و منتظر اجرای خواستههای خود هستند.
متن کامل گزارش
اداره مرکزی تلگرافخانه، تلگراف ذیل را کوپیه [۱] کرده به وزرای مختار دول متحابه [۲] عثمانی، انگلیس، آلمان، روس، فرانسه، آمریک، اطریش، ایطالیا، بلژیک، مقیمین طهران بالقابهم بدهید. مدت چهار سال است ملت ایران محض اطاعت قوانین مقدسه مذهبی و پیشوایی مقام منیع ریاست روحانی که در پایبندی انقیاد [۳] آن از بذل هیچ چیز خود دریغ نمیدارد، برای استحصال [۴] مقاصد مقدسه، همه گونه اقدماتی که سزاوار یک ملت ترقیخواه است نموده. با وجود این که به شهادت منصفین دنیا به قدر اسباب طبیعی، به خوبی از عهده انجام وظایف خویش برآمده و آنچه لازمه انقلاب مقدس ملی و مبتلابه تمام ملل تجددخواه است، با یک نجابت و مراعات نزاکت بین ملل - خاصه با ملل مجاور - انجام داده و پارهای از افراد ضعیفه طاغیه [۵] را که مجبول [۶] به فساد بودهاند همه وقت قلع و قمع نموده، با آن که احساسات عقدة مملکت عموماً حاکم است که اقامت قشون دولت بهیه روس بزرگترین اسباب ناامنی و اختلال، و طول اقامت آنها منافی انتظام و مخالف با دیانت اسلام بوده، باز هم در همه حال مأمورین دولت، افراد ملت - حتی همان نفوس متمرد - اول امری که پیشنهاد خاطر داشتهاند، حفظ و حمایت جان و مال اتباع دول متحابه بوده که همگی جان خویش را وقایه [۷] آن نمودهاند و محض پاس مودت دول و ملل متحابه، آنان را مانند یک امر مقدس نگهداری کردهاند.
با وجود همه مراتب فوق اقداماتی که تا حال از مأمورین دول بَهیه [۸] روس رخ داده، همه محرک عِرق اسلامی پانصد کرور مسلمین روی کره بوده و ملت ایران برای جلوگیری بروز حِسیات مسلمانان، خاصه آنها که در تحت اطاعت دولتیناند، همه گونه سکوت اختیار نموده و مرابطات صمیمانه مابین دولتین و دولت ایران را حتمیالمراعات دانستهاند. این که پس از مدتها انتظار که شاید از طرف مأمورین دولتین تدارکی از مافات بشود، به واسطه تراکم مأموری [۹] که به استقلال دیانت و مملکت اسلامی ایران برمیخورد، ناچار است که مراتب را به توسط جناب جلالتمآب عالی، به دولت متبوعه آن جناب عرض نموده و از عموم مُحبین نوع بشر و طرفداران آزادی با یک وجدان منصفانه درخواست انسانیتپروری نماید و این مطالب را در دو ماده ذیل خاطرنشان مینماید:
اولاً، یک سال و نیم است بعض نقاط شمالی به توسط سالداتهای [۱] دولت بهیه روس اشغال شده و بر حسب یادداشت دولت بهیه روس که به دربارهای اروپا فرستاده شده بود، بایستی پس از استقرار امنیت در ایران عودت کنند؛ و با وجود این که دولت همیشه کاملاً به رفع متمردین موفق شده است و فعالیت خویش را در استقرار امنیت ارائه داده، معالتأسف فرمان امپراتوری ابدا از طرف مأمورین آن دولت بهیه به موقع اجرا گذارده نشده، این که پس از آن مدت، افراد ملت به تنگ آمده و مستدعیاند [۴] که هرچه زودتر عساکر [۲] امپراتوری عودت نموده و اسباب تهییج [۳] سایر برادران اسلامی فراهم نشود.
ثانیاً، دولت انگلیس که خود را در تمام زمین به طرفداری آزادی بشر معرفی نمودهاند، کثرت مستعمرات اسلامی باید حمایت مسلمین را بنماید. یادداشتی در سؤال مطابق اکتبر گذشته پیشنهاد نموده است که اسباب بسی ناامیدی است؛ چرا که اولا، همیشه جان و مال اتباع خارجه محفوظ و تجارت بینالمللی در کمال رواج و ازدیاد بوده؛ ثانیاً، امنای دولت و افراد ملت، همیشه در صدد انتظام و تسهیل روابط تجاری بوده و بعد از این هم مراقبت تامه را بیش از پیش خواهند داشت. نظر به مراتب فوق، ما اهالی ایالت فارس، عدم رضایت و شدت تنفر خود را از اقامت قشون روس، که به موجب احداث و تابع غیرمترقبه خواهد بود و یادداشت دولت فخیمه انگلیس اظهار نموده، منتظر اجرای مقصود هستیم [۵]. این اظهارات از طرف عموم اهالی فارس است.
ابراهیم شریف، الاحقر: یحیی امامجمعه، الاحقر: محمدجعفر، اقل خدام شریعت: عبدالحسین الموسوی، انجمن ایالتی فارس، علماءِ اعلام: الاحقر: محمدجعفر ابن جمالالدین، حاجی علی آقا، جعفر الموسوی، محسن محلاتی، الاحقر: محمد الرضوی، هاشم طباطبایی، الاحقر: جواد طباطبایی، الاحقر: حسن سید شرفه مجدالعلماء، الاحقر: احمد طباطبایی، الاحقر: محمدتقی اسدالله الموسوی اعتماد التولیه، نورالدین الموسوی، مرتضی الحسینی، محمدحسن ثقهالاسلام، الاحقر: احمد سیفالشریعه، حاجی عبدالرحیم
طبقات اعیان: نصیرالملک، بهاءالسلطنه، عزالملک، ملکالتجار، قوام لشکر، اجلالالملک، ساعدالسلطان، صادق جلال لشکر، محتشمالملک
تجار محترم: غلامعلی، الحاج محمدرضا، غلامحسین، محمدهادی، محمد شفیع، محمد صادق، علیاصغر، مهدی الحسینی، عباس الرضوی، محمدرضا، اسمعیل، محمدتقی، کاظم، محمدمهدی، عبدالباقی، علیاکبر، اسدالله کازرانی، علیاکبر، محمدکریم، کریم، محمدجعفر، محمدتقی، محمدعلی، مصطفی
رؤسا و طبقات اصناف: علیاکبر، محمدحسن الحسینی، محمدعلی، محمد الحسینی، محمد ابن علی، محمد رحیم، عباس، محمدتقی، ابوالحسن، علیاکبر، ابوالقاسم، محمدحسین، محمود علی، حسین، عباس، ضیاءالدین
**پاورقیها:**
[۱] رونوشت. در اصل: گویید
[۲] دوست
[۳] فرمانبرداری
[۴] به دست آوردن
[۵] سرکش
[۶] سرشته. در اصل: مجهول
[۷] نگهداری
[۸] شکوهمند
[۹] کذا فی الاصل
[۱] سرباز روسی
[۲] جمع عسکر: لشکریان، سپاهیان
[۳] برانگیختن
[۴] درخواست
[۵] جمع مبهم است.
اطلاعات تکمیلی
زبان اصلی: فارسی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: دولت عثمانی, دولت های خارجی
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)