کفاری که اعانت مسلمین کنند حکم مؤلّفَةُ قلوبُهُم [۱] دارند و از مال زکات و غیر زکات به آنها می‌توان داد؛ یعنی از بابت خَراج و مُقاسَمّه [۲] اراضی مفتوحُ العَنْوَة [۳]، که صرف مصالح اسلام و مسلمین می‌شود به آنها رسانند، بلکه رعایت آنها به دو سبب منظور است؛ یکی آنکه امداد مسلمین از دفع شرٌ دیگر کَفّره می‌کنند؛ یکی [دیگر] آنکه رغبت به دین اسلام کنند و از این حُسن سلوک، شاید به شرف اسلام مشرّف شوند. تعلیم و تعلّم انداختن توپ و تفنگ و استعمال آلات حرب و ادوات جنگ، در این عصر با چنین ضرورت، واجب است به وجوب کفایی، و اگرکسی متوجه نشود [و] کفایت به عمل نیاید بر همه واجب است و اگر بعضی قیام کنند از دیگران ساقط است. اگر در معرکه این قتال، قبض روح مقتول شود [۴]، او را غسل نمی‌دهند و کفن نمی‌کنند بلکه به همان جامه که در حال شهادت است بعد از نماز دفن می‌کنند؛ زیراکه قتیل [۵] این جهاد، شهید است و مقتول فی سبیل‌الله. در این هنگام که روسیه رو به بلاد اسلام آورده‌اند و قصد استیلای بلاد اسلام دارند، بر هر یک از مسلمانان که شنوند، واجب است که مقاومت و معاونت کنند، خواه آزاد باشند یا بنده، خواه مرد باشند یا زن. و اذن بندگان از موالی [۶] لازم نیست؛ لکن اگر بعضی قیام‌کنند و از عهده کفایت برآیند، تکلیف از دیگران ساقط است، و اگر دانند که از ایشان‌کفایت نمی‌شود بر دیگران لازم [می‌شود]. و این واجب، اعظم و اوجَب [۱] واجبات است و اذن خاص مجتهد ضرورت نیست؛ بسا باشد که باید کلّ بیضه [۲] اسلام از شرق و غرب و جنوب و شمال اقالیم [۳] امدادکنند، زیرا که حراست حوزه اسلام واجب است. و اگر ممکن نشود، مگر به امدادکُلّ، پس بر کل واجب‌گردد. و در صورتی که موقوف به امداد کل باشد، پس باید همه خلق، صرف همه مال و جان‌کنند تا دفع کفار شود. و اگر چاره منحصر شود و کار به الجاء [۴] رسد، باید هرکسی بنفسه متوجه مقاتله [۵] شود، خواه بنده باشد یا آزاد، زن باشد یا مرد. و همچنین اگر از خزانه و خراج و مالیات،کارسازی نشود و امر به ضرورت رسد، [و] برای تدارک حرب و پیکار، مالی ضرور درکار شود [۶] باید هرکسی به قدر مقدور بذل مال خود کند؛ چنانکه بذل جان هم لازم است. **پاورقی‌ها:** [۱] کفّاری که برای جلب قلوب آنها و جنگ درکنار مسلمانان سهمی از غنایم جنگی بدانان داده می‌شد. [۲] خراج و مقاسمه: مالیات اراضی که دولت اسلامی از مسلمانان و یا غیر آنها طبق شرایطی می‌گیرد. [۳] اراضی مفتوح العنوة: زمین‌های آبادی که مسلمانان با اجازه امام از راه قهر و غلبه از کفار گرفته باشند. [۴] قبض ... شود: رزمنده به شهادت برسد. [۵] کشته شده. [۶] جمع مولی: مالکان. [۱] واجب‌ترین. [۲] اصل، اساس. [۳] جمع اقلیم: سرزمین‌ها. [۴] ناچارکردن‌کسی یا کسانی به کاری. [۵] جنگ. [۶] ضرورت مالی احساس شود.