مقام منیع وزارت جلیله داخله دامت شوکته. تلگراف مبارک [که] به انضمام صورت تلگرافی در خصوص مترددین به ولایات مخابره شده بود، زیارت نموده. بنده از جمادی‌الثانی سنه ماضیه[۲] که وضع سلوک را درباره خود دید، میزان سزا و جزای مشروطه‌خواهان را فهمید، و همه روز هم بر علمم افزوده، لیکن تا در این درجه تصور نمی‌رفت که حتی به مجسمه غیرتمندی و سرحلقه فداییان و پیشوای مشروطه‌طلبان محبوب‌القلوب ایرانیان، ستارخان و باقرخان را هم اینطور بدنام کنند[۳]، و در مقابل این همه فداکاری بی‌طمعانه بی‌غرضانه، بدون هیچ جهت ثابت، "متمرد"شان خوانند[۴]. اولاً، حکم خلع سلاح از ساکنین طهران اگر شده باشد، عمومیت داشته باشد. به چه دلیل باید مجاهدین حقیقی مملکت [را] که حفظ وطن و حریت، بسته به وجود آنها بوده است، خلع سلاح، نمایند [اما] بختیاری‌ها که مقاصد شخصی‌شان امروزه بر تمام عالمیان واضح گردیده مسلح باشند؟ ثانیاً، اجرا و اطاعت احکام حضرات آیات‌الله [۵]، جزو اعظم مذهبی ایرانیان است. اگر غرض در میان نیست، به چه علت اجرای احکام حضرتین آیتین خراسانی و مازندرانی دامت برکاتهما، [را] که محتوی از دفع مفسدین و تشکیل مجلس و سایر مواد قانون مقدس اساسی است، مقدم نمی‌دانند[۶]، مفسدین داخلی که ایرانیان را به خاک مذلت نشانده‌اند طرد و رفع نمی‌نمایند؟ و گرفتاری قاتلین و محرکین حضرت آیت‌الله شهید بهبهانی را به مُسامحه و طفره می‌گذارنند[۷]؟ جایی که برق عصیان بر آدم صفی زد، برای دیگران چگونه اطمینان باقی می‌ماند؟ فاش عرض می‌کنم: این واقعات به مراتب بدتر و بالاتر از توپ بستن به کعبه آمال ایرانیان [۸] و هر ایرانی ذی‌حس تحمل نخواهد نمود. دسایس مفسدین و خودخواهان هم دیرگاهی در پرده نمانده، دولت ایران گویا هنوز به این درجه مستأصل[۱] نشده باشد که مطیع میل و مقصود متعرضین داخلی باشد. اگر قشون لازم دارید از مجاهدین و فداییان ایلات بخواهید تا سر قدم ساخته، حاضر شوند و رفع نقایص بفرمایید. اگر جهاتی باطنی در کار است که این بنده ملتفت نیستم، فوری بفرمایید. دیگر، متصلاً رعیت[۲] می‌داند که بختیاری با قشقایی جنگ دارد. البته اگر توانسته بودند به همان قاعده که ادای حقوق سردار[۳] و سالار ملی[۴] نمودند، جزای مشروطه‌خواهی و وطن‌پرستی قشقایی را هم می‌دادند! می‌دانم این دعاوی از میزان علم حضرت مستطاب اشرف [است]، و الا جُوی وزن ندارد. موجب تأثر و تأسف شد که در چنین موقع نازکی اینطور اتفاقات ناگوار و انقلابات[۵] وحشتناک بروز نماید. همینقدر چیزی که مسلّم و معلوم می‌شود، عدم فعالیت و ملاحظات شخصی حکومت است. عجالتاً قرار شد وزاری عظام با حضور حضرت رئیس‌الوزراء، مشاوره لازم فرموده قرار عاجلی[۶] که مستلزم آسایش و امنیت کامل در جنوب عموماً، در فارس خصوصاً، باشد بدهند؛ و به کلی خاطر شریف آن ذوات محترم را از حال حالیه فارس آسوده دارند. و شبهه نیست که وکلای محترم نیز دقیقه[ای] از وظیفه خودشان فروگذار نخواهند نمود. نمایندگان حاضر تلگرافخانه **پاورقی‌ها:** [۱] اگر چه این تلگراف به قلم یک نفر هست، اما از آنجا که در میان متحصنان، همه گروه‌های اجتماعی شامل روحانیون، تجار، پیشه‌وران و اصناف بوده‌اند، لذا این مطلب آورده شد. [۲] سنه ماضیه: سال گذشته [۳] در اصل: می‌کنند [۴] در اصل: می‌خوانند [۵] منظور، ملا محمدکاظم خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی است. در اصل: حضرت آیت‌الله [۶] و۷. در اصل: نمی‌داند [۷] در اصل: می‌گذارند [۸] اشاره به گلوله‌باران مجلس شورای ملی به دستور محمدعلی شاه است. [۱] درمانده، وامانده [۲] همه شهروندان [۳] ستارخان [۴] باقرخان [۵] اشوب‌ها [۶] بی‌درنگ * فارس از مشروطیت تا جنگ جهانی اول، ص ۱۴۹، ۱۵۰.