حضور مجلس مقدس شورای ملی نصرالله تعالی اعوانه. عرض می‌شود: این صورت تلگراف، جواب شکایات جمیع اهالی لارستان و سبعه‌جات[۱] و عوض چندین کرور اموال غارت شده اهالی لار، و خون‌های به ناحق ریخته شده از سادات و طلاب و ائمه جماعت که بر دست ابناءِ قوام[۲] و حاجی علی‌قلی خان[۳] و خوانین کراش صدور یافت و عوض[۴] مزد مجاهدات و تأسیس اساس مشروطه در نقطه جنوب ایران که قوامش به جناب حجت‌الاسلام حاجی سید عبدالحسین[۵] و لاری‌ها شده بود، از اولیاءِ دولت و ملت ایران بعد از مدت یک سال که مترقب[۶] احقاق حقوق و تقاص و قصاص از اولیاء و رؤساءِ غارتگران، نتیجه و ثمره شکایات، این تلگراف بی‌مغز[۷] صادر شده. عجب دارم از عقلاءِ مملکت که چنین شخص ساده‌لوحی را به وزارت داخله ایران انتخاب نموده بودند، و حال آن که ظلم و تعدیات ابناءِ قوام و علی‌قلی خان و خوانین کراش، به هیچکس مخفی نمانده و اگر از ابلیس سؤال می‌نمودند، معلوم نبود که شهادت در تبرئه و بی‌تقصیری آنها بداد؛ در صورتی که قریب یک سال بود که حکومتی در فارس نبوده و کارگزاری به دست همین دشمنان لاری‌ها بوده و انتخاب اجزاءِ عدلیه را همین اشخاص نموده‌اند. پس چگونه قول این اشخاص درباره این مظلومین مسموع شود؟ و عجب است که نوشته‌های تُدلیس[۸] اتباع علی‌قلی خان و ابناءٍ قوام را نسبت به لاری‌ها داده‌اند و شکایات لاری‌ها را بی‌مأخذ قرار داده! پس معلوم شده که خدمات حجت‌الاسلام حاجی سید عبدالحسین [لاری] و لاری‌ها در مشروطیت، بر اولیاءِ دولت و ملت مخفی بوده که اینگونه غفلت، امر ایشان را تا به حال مهمل و به هیچوجه توجهی درباره ایشان نشده، بلکه آثار اضمحلال از اولیاءِ دولت به ظهور این تلگراف معلوم می‌شود. اول کسی که بعد از توپ بستن محمدعلی میرزا به مجلس شورای ملی نصر الله اعوانه، در نقطه جنوب کمر همت بسته و عَلَم مشروطیت برپا نموده و در امتثال اوامر حجج اسلام[۱] و استحکام اساس مشروطیت کوشش نمود، جناب ایشان و لاری‌ها بوده‌اند، و در قبال اینها ابناءِ قوام و علی‌قلی خان و خوانین کراش اردوها کشیده‌اند و لاری‌ها کمال ایستادگی و مدافعه را در قبال ابناءِ قوام و اتباع او نمودند و آن صفحه را از لوث استبداد پاک نمودند و ابناءِ قوام و خوانین کراش و اتباع ایشان را در شیراز محاصره نمودند تا آن که محمدعلی میرزا از در مکر و حیله به اعلان مشروطیت برآمد و اعلان به تمام بلاد داده و تمام لاری‌ها را اطمینان دادند. پس تمام مستحفظین و اعوان خود را متفرق ساختند و به عنوان تأمین طُرُق[۲] و سرکشی بر محال[۳] خود، ابناءِ قوام و خوانین کراش بغتتاً[۴] به لار ریخته و چهارده روز در لار دست تعدی و غارت و قتل سادات و طلاب و ائمه جماعات و هتک اَعراض درآوردند و تفصیل آن در این عریضه گنجایش ندارد. چنین واقعه هایله[۵] و مظلومیت اینگونه اهالی را بر هیچ ذی‌شعوری مخفی نبوده، چگونه عالِم‌نمایان شیراز، حکم بر بی‌تقصیری اینگونه خونخواران دادند؟ و اگر رحیم خان شمالی[۶] مطلع می‌شد که چنین علماءٍ متصدقینی در شیراز هستند، پناهنده به ایشان می‌شد و حکم تصدیق خود را از ایشان می‌گرفت و روانه به طهران می‌نمود و آسوده می‌شد! ان شاء الله تعالی مترقب از مجلس مقدس شورای ملی نصر الله اعوانه، که جبران خرابی‌ها و انتقام از ظالمین و تقاص خود مظلومین به زودی نمایند و دست اینگونه ظالمان را از سر این مظلومین کوتاه فرمایند و در تشیید و تأیید جناب حجت‌الاسلام حاجی سید عبدالحسین دامت برکاته و لاری‌ها، و تأمین طرق و راه‌های ایشان برآیند تا اسباب مسرّت و خوشنودی حضرت آیت‌الله آقای خراسانی دامت برکاته و این داعی گردد. زیاده عرضی نیست. احقر خدام الشریعه: عبدالحسین موسوی الغروی **پاورقی‌ها:** [۱] ناحیه وسیعی، شامل هفت بلوک در گرمسیرات فارس. [۲] ابناءِ قوام: فرزندان قوام‌الملک چهارم، فرمانروای فارس. [۳] از خوانین کراش، ضابط لار. [۴] در اصل: عرض. [۵] منظور، سید عبدالحسین لاری است. [۶] منتظر. [۷] در اصل: نغز. [۸] عوامفریبی. [۱] منظور، مراجع مشروطه‌خواه نجف اشرف است. [۲] جمع طریق: راه‌ها. [۳] جمع محل: مناطق. [۴] ناگهانی. [۵] ترسناک. [۶] منظور، رحیم خان چلبیانلو، از رؤسای طوایف آذربایجان بود که در دوره استبداد صغیر، به دستور محمدعلی شاه قاجار دست به کشتار و غارت مردم تبریز و حومه زد. [*] فارس از مشروطیت تا جنگ جهانی اول، ص ۱۵۰-۱۵۲.