بسم الله الرحمن الرحیم به عرض حضور مبارک حضرت حجت‌الاسلام و المسملین آیت‌الله فی العالمین متّعنا الله بطول بقائه می‌رساند. ان شاء الله مزاج مبارک در عین عافیت خواهد بود. غرض از تصدیع اوقات مبارک این است که اگر جویای احوالات اینجانب بوده باشید، الحمد لله و المنه، از برکت توجهات انفاس قدسیه ارباب نوع، نعمت عافیت ظاهری فی الجمله مرزوق است. لابد اخبارات اینجانب به سمع مبارک رسیده است که اهل عامه [۱] [بخارا] حکم به کفر و امر به قتل و غارت [۲] ما [داده]، طائفه مردان و زنان و اطفال صِغار [۳] را کشتند، حتی زن حامله را در میان راه عام، شکمش را دریده جنین هشت ماهه را بیرون آورده پاره پاره نمودند، بعضی از دخترها را به کنیزی بردند و دکاکین و خانه‌های ما را غارت نمودند، در میان کوچه و بازار فحش و دشنام دادند و تهمت‌ها بستند، الی الان هم فارغ از بلیّه [۴] نیستیم، بعد از این هم معلوم نیست که حال ما چگونه خواهد شد. سبب اینگونه صدمات به ماها از بی‌تقیه‌گی حضرات مصنفین و مؤلفین و نویسندگان چاپخانه‌ها می‌باشد. توقع از ارباب نوع، این که امر بفرمایند تا لعن و طعن را از کتب بردارند و [مِن] بعد چیزی که باعث بر اینگونه صدمات و ابتلائات می‌شود ننویسند، تا باعث نجات چندین کرور نفس در خارجه بشود. به جهت زیادی مترددین و نزدیکی راه‌ها، غالب از کتب [شیعه] به دست اهل عامه اوفتاده، باعث این فساد گردیده است. گرچه برداشتن اینها از کتب عادی محال [۵] است، لکن هر چه بیش نشود بهتر خواهد بود. والسلام. بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و افضل صلواته و تسلیماته علی افضل انبیائه محمد و آله الطاهرین و اصحابه المتعهدین. پوشیده نماند آنچنان که اهل‌سنت فِرق مختلفه و طوایف متشتته [۶] می‌باشند و در اصول دین و فروع آن اختلاف فاحشی داشته و دارند، همچنین شیعه طوایف مختلفه بودند و آنچه از کتب معتمده و آثار معتبره و تصریحات محققین طرفین معلوم و محقق شده، آن است که شیعه چهار صنف بودند: اول، شیعه تفضیلیه که قائلین به افضلیت امیرالمؤمنین علی، سلام الله علیه بر سایر خلفای راشدین - رضی الله عنهم - بوده‌اند، بدون آن که تعرض و سوءِ عقیده نسبت به اصحاب و ازواج نبی - صلعم - داشته باشند و به جهت اعتقاد افضلیت آن جناب، عمل آنها در فروع بر طریق اقوالی بوده که نزد آنها از ایشان ثابت شده. دوم، شیعه تبرائیه که علاوه بر معنی سابق، تبری از مثل طلحه و زبیر و معاویه و محاربین امیرالمؤمنین داشته و در حق ذوالنورین [۷] نیز اعتقاد صدور کبیره داشتند، بلکه منتهای علو تشیع سَلَف نزد بعضی همینقدر بوده. قالَ الذَّهَبی مِن اَکابر اَهل السُّنَهِ فِی میزان الاِعتِدال: الشّیعیُّ النّالی فی زَمان السَّلَفِ وَ عُرفِهِم هُوَ مَن تَکَلَّمَ فی عُثمانَ وَ الزُبَیرُ وَ طَلحَه وَ مُعاِوَیَهَ وَ طائِفَهِ مِمَّن حارَبَ عَلیاً وَ تَعَرَّضَ لِسَبهم. [۸] سوم، شیعه سبیّه که علاوه بر سابق، در حق بعضی ازواج نبی - صلعهم - و شیخین [۹] کلمات ناشایسته می‌گفتند و آنها را غاصب بلکه - عیاذاً بالله - کافر تعبیر می‌کردند. چهارم، غُلات شیعه که - العیاذ بالله - الوهیت در حق امیرالمؤمنین داشتند و محققین اهل‌سنت از دو صنف اول و مخالطت با آنها و اخذ حدیث از آنها و نقل اقوال و روایات تحرز نداشته و جابجا در کتب دینیه حتی مثل صحیح بخاری و [صحیح] مسلم بر روایات جمعی مسلم التشیع اعتماد می‌نمودند؛ چنان که این معانی بر متبحرین از علماء مخفی نیست. بنابراین مقدمات، از اهل تدین و صلاح و سَداد [۱۰] و کسانی که اعتقاد به یوم‌المعاد و مجازات رب‌العباد دارند، بسیار عجب است به مجرد دیدن کلامی در کتابی از شیعه یا شنیدن مقالی از بعض فِرق شیعه، حکم به ضلالت و کفر همه فِرق آنها نمایند و اعراض و دماء [۱۱] و اموال جمعی را که خبر از سرائر [۱۲] و ضمایر آنها ندارند هتک [۱۳] و سَفک [۱۴] و نهب [۱۵] نمایند. و أعجب از این، آن که مقتدای اهل‌سنت در اصول، یعنی ابوالحسن اشعری و مقتدای آنها در فروع یعنی امام ابوحنیفه و امام شافعی به حسب تصریحات فقهای آنها تکفیر هیچیک از فِرق مبتدعه و جمیع مَن یُصلِی اِلَی القِبلَه [۱۶] نکنند و همه را مُسلم دانند و مَحقون‌الدم [۱۷]، و اقتداء به غیر از غُلات از باقی فِرَق شیعه را در نماز تجویز کنند؛ چنان که همه اینها در کتب فقه حنفیه و شافعیه مضبوط است. و معهذا جماعتی که رتبه ادانی تلامیذ [۱۸] آنها را ندارند و غاشیه تقلید [۱۹] آنها را در گردن دارند، در فروع و اصول با آنها مخالفت کنند و سبب تجری جمعی از عوام غیرمُبالین [۲۰] شوند و به فکر جوابی برای این فتاوای باطله و شکایت مظلومین، سیّما [۲۱] اطفال در عرصه عرصات [۲۲] نباشد. امروز، روزی است که همه فِرَق مسلمین باید نزاع خانگی را موقوف دارند و به معاونت و معاضدت [۲۳] یکدیگر، مقابله کنند با آنها که اضمحلال شرایع اسلام و ایمان و انهدام اساس شریف قرآن و تبدیل ناقوس با صوت اذان و ذِهاب [۲۴] اسم پیغمبر آخرالزمان علیه و آله افضل صلوات الملک المنان را طالب و عمل کنند به وصیت آن جناب در مسمه [۲۵] حنیف، ید واحده بر مَن سِوای خود شوند و زیاده از این تقویت قوای اجانب را به توهین و تضعیف قوای خود و شیوع اخبار موحشه که تصدیق وقع به اَسهُم بَینَهُم می‌نمایند [۲۶] نکنند. تا کی مسلمین در خواب و اغترار [۲۷]، و اجانب هشیار و بیدار کار؟ و السلام علی من اتبع الهدی و تجنّب عن الضلاله و الرّدی **پاورقی‌ها:** [۱] اهل عامه: سنی‌ها [۲] منظور، طایفه شیعیان بخارا است. [۳] کوچک [۴] مصیبت [۵] در اصل: محال عادی [۶] پراکنده [۷] از القاب عثمان بن عفان، خلیفه سوم [۸] ذهبی از بزرگان اهل‌سنت در کتاب میزان الاعتدال می‌گوید: شیعه در زمان گذشتگان و عرف آنان، کسی است که عثمان و زبیر و طلحه و معاویه و طائفه‌ای را که با علی (ع) جنگیدند، مورد اعتراض قرار دهد و به دشنام آنها بپردازد. [۹] ابوبکر و عمر [۱۰] صلاح و سداد: راستی و درستی در کردار و گفتار [۱۱] اعراض و دماء: آبروها و خون [۱۲] جمع سریره: رازها [۱۳] پرده دری [۱۴] خونریزی [۱۵] تاراج [۱۶] کسانی که به سمت قبله نماز می‌خوانند. [۱۷] کسی که باید از ریختن خون او جلوگیری شود. [۱۸] ادانی تلامیذ: پایین‌ترین شاگردان [۱۹] غاشیه تقلید در گردن داشتن: از رأی و نظر کسی پیروی کردن [۲۰] بی‌اعتنایان [۲۱] به ویژه [۲۲] عرصه عرصات: روز محشر [۲۳] یکدیگر را یاری کردن [۲۴] از میان رفتن [۲۵] کذا فی الاصل [۲۶] تصدیق وقع به اسهم بینهم می‌نمایند: به سهم خودشان واقعه را درست می‌پندارند. [۲۷] فریب خوردن