مقام منیع دارالشورای کبری شید الله تعالی ارکانه. چشم امید و انتظار عموم ملت ایران خاصه آذربایجان که به افتتاح آن حوزة مقدسه بود بحمد الله تعالی نتیجة فداکاری‌های خود را برده و به نیل این آرزوی فاخر موفق گردیده. به مقتضای درد وطن‌پرستی لازم می‌بینم که یکی از رؤوس دردهای مهمه وطن را به عرض حضور مبعوثین[۱] محترم رسانیده، استعلاج نماییم. بلای مبرم همسایه شمالی[۲] که قریب هشت ماه است افق این مملکت فلک‌زده، یعنی خانة ویران شدة ما را فرا گرفته و تیره‌تر از قلب استبداد نموده است، چگونه داخل شدند و به چه عنوان دلخراشی حق ورود را بر خود بستند، همه می‌دانند و محتاج به اشاعه و تکرار نیست. بالاخره زمان عودت خودشان را به موجب مندرجات جراید خارجه و داخله و مباحثات بعضی از مراکز رسمی موکول به ورود ایالت کل آذربایجان و استقرار امنیت و آسایش عمومی نموده بودند، ظاهراً نمونه این وعده و نوید را نشان داده و عده‌ای از عساکر آنها با ژنرال اسنارسکی معاودت به روسیه کردند، ولی عدة باقیماندة آنها در تبریز و سایر نقاط طبیعتاً یک نوع اسباب تجرّی ایلات و عشایر و اشرار شاهسون و غیره گردیده و هزارگونه مغلطه دیگر وارد می‌آید، در صورتی که دلیلی بر توقفشان نمانده ... غربی ساوجبلاغ و خوی و سلماس و غیره امن، حکام معین، ولایات تا یک درجه منظم و آسایش اهالی فراهم، خاصه تبریز که در هیچ تاریخ چنین امنیتی دیده نشده، فقط حدود اردبیل و قراچه‌داغ تا یک اندازه بی‌نظم و دچار اغتشاش اشرار شاهسون شده است که بار تنبیه اشرار و اعاده امنیت آن حدود هم قوة کافی تدارک و اعزام شده، عنقریب آسوده و امن خواهند نمود. با این حال تصور فرمایند چه عذری برای توقف این مهمان عزیز باقیمانده و تا کی خانه را به اختیار صاحبخانه نخواهند گذاشت؟ مستدعی هستم إمعان نظری بدین محذور مهم فرموده، با وزرای جلیله خارجه و سایر مقامات لازمه مذاکره و اقداماتشان را جلب فرمایند تا بیش از این مملکت گرفتار قید خارجی - که بدترین تمام قیود است - نماند و این اظهار دردمندانه را بر حسب تعصب وطن‌پرستی و عنوان ملیت عرض نماییم. انجمن ایالتی **پاورقی‌ها:** [۱] نمایندگان مجلس شورا [۲] دولت روسیه استادی درباره هجوم انگلیس و روس به ایران ... ، ص ۹۸، ۹۹،