کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با ابراز نگرانی شدید از وضعیت آشفته تهران پس از فتح آن آغاز می‌شود و دلیل اصلی این نگرانی را تسلط گروهی از افراد نادان و بی‌تجربه بر امور مهم کشور می‌داند. در ادامه، نویسنده به سید عبدالله بهبهانی توصیه می‌کند که در شرایط فعلی به تهران بازنگردد، زیرا حضور ایشان می‌تواند منجر به انتساب هرگونه نقص و مشکل به وی شود و در صورت کناره‌گیری نیز به تدریج جایگاه خود را از دست خواهد داد. پیشنهاد می‌شود که بهبهانی ابتدا به زیارت بیت‌الله و سپس به اسلامبول سفر کند و پس از ملاقات با مقامات عثمانی و گذشت چند ماه، به تهران بازگردد تا در این فاصله اوضاع بهبود یابد و مجلس جدیدی با وکلای بی‌غرض تشکیل شود. در پایان، نویسنده بر مغشوش بودن اوضاع تهران، نبود سلطنت و مجلس فعال، بی‌حالی نایب‌السلطنه و جسارت مجاهدین و بختیاری‌ها تأکید می‌کند و از بهبهانی می‌خواهد که در صورت تصمیم به سفر به ایران، نهایت احتیاط را به خرج دهد و از غفلت بپرهیزد.

متن کامل گزارش

این داعی، برحسب مقتضیات حالیه، به هیچوجه صلاح از تشریف‌فرمایی نمی‌دانم، چون مهام امور در کف تدابیر یک دسته جُهّال[۱] مغرور بی‌تجربه می‌باشد. عوام به ملاحظه بعضی بی‌اعتدالی‌های سابقه، غیر از بدحرفی و مضمون‌گویی، مذاکره ندارند. اصلاً، اصلاً، صلاح آمدن این ایام را به تهران نمی‌دانم، و نمی‌توانم صریحاً هم بگویم؛ چون، همه بستگان، همه دوستان، همه ارادت‌کیشان، همه آزادگان، همه شایق، همه امیدوار، همه دلخوش از زیارت حضرت حجت‌الاسلام هستند؛ ولی، از بعضی امور و برخی خیالات غافلند. آنچه به نظر من رسیده است، این است که حضرت حجت‌الاسلام، به هر وضعی هست، عزیمت زیارت بیت‌الله را بفرمایید. بعد از تشرف به مکه و مدینه، عزیمت علیّه اسلامبول فرموده؛ یک مدتی هم در علیّه توقف نموده، بعد از ملاقات سلطان و قضات و شیخ‌الاسلام و "انجمن سعادت" و پاشاوات[۲] و صاحب[۳] در مصر و اسکندریه و شام، بعد از چند ماه عزیمت تهران فرمایند. در این ضمن هم، بعضی تحیت‌ها و دوستی‌ها بین دولتین عثمانی و ایران هم قهرا مرتب می‌شود. در تهران هم افتتاح مجلس می‌شود؛ تعیین وکلای بی‌غرض خواهند نمود، و صد درجه از وکلای سابق بدتر و قبیح‌تر خواهد بود. وقتی حضرتعالی تشریف داشته باشید، هر نقضی به امور وارد شود، نسبتش را به جنابعالی خواهند داد؛ و اگر به کلی کناره کنید و خانه بنشینید، خُرده خُرده تحلیل خواهید رفت. پس، بهتر این است که حالا از تشریف‌فرمایی به تهران منصرف باشند. شایسته خواهد بود که اصلاً گوش به تحریرات[۴] از آقایان تهران و آقایانی که تهران می‌باشند و آقایانی که در حضور مبارک هستند ندهید که اینها غیر از آمدن به ایران، غیر از شرفیابی خدمت جنابعالی، تصور مطلبی دیگر نمی‌کنند، احتمال خطر جانی به جهت حضرت حجت‌الاسلام نمی‌دهند. دیگر مختارید و مختارید: حافظ! وظیفه تو دعاگفتن است و بس در بند آن مباش که نشنید یا شنید هرگاه رأی مبارک قرار گرفت که تا حالا تشریف‌فرمای ایران شوید، بعد از ورود به خاک ایران، خیلی خیلی مواظب خود باشید که ان شاء الله چیزی دامنگیر نشود، چون، بعضی مغرضین، بعضی اشرار را گماشته که بعضی حرکات جاهلانه بنمایند. هرگاه شخص غفلت در امور نداشته باشد، هیچوقت پشیمانی ندارد. البته، جنابان آقای آقا میرزا محسن و آقا میرزا سید احمد و آقا میرزا سید محمود، ملتفت این امور خواهند بود. و همچنین در باب بعضی امور مشروطیت و مجلس، در خدمت حضرت آیت‌الله خراسانی کشف بعضی مطالب را بفرمایید که دیگر اسباب معطلی نباشد. به نقد که ترتیبات حالیه تهران خیلی مغشوش است. سلطنت که نیست، مجلس که نیست، نایب السلطنه بی‌حال، مجاهدین و بختیاری‌ها جسور و بی باک. "هم مگر فضل خدا پیش نهد گامی چند". امید است که برخلاف ایام گذشته، جواب این عریضه را مرقوم فرموده تا واضح باشد که چه اراده فرموده‌اند. چنانچه عازم بیت‌الله خواهند بود، به بعضی اشخاص در مکه و جده و مصر و اسکندریه و علیّه اسلامبول که با من سابقه دارند، بنویسم که مواظب پذیرایی و خدمت باشند. و هرگاه روانه ایران خواهند شد، که منتظر شویم. زیاده، عرضی ندارد. به تبرستان الاحقر: مهدی شریف **پاورقی‌ها:** [۱] جمع جاهل: نادانان [۲] جمع پاشا: در امپراتوری عثمانی، لقب و عنوانی برای مقامات لشکری و کشوری و بعضاً فرمانروا و حاکم هر یک از سرزمین‌های وابسته بود. [۳] فرمانروا، حاکم [۴] نامه‌ها

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: سید عبدالله بهبهانی
حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)