کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این شعر با ستایش از سپهدار (محمدولی خان تنکابنی) آغاز میشود که با هنر خود، استبداد را از بین برده و عدالت را در همه جا برقرار ساخته است. در ادامه، به خلع محمدعلی شاه قاجار اشاره میکند که از هیبت سپهدار، شبش به روز روشن تبدیل شده و در نهایت از تاج و تخت خود خوار و شرمنده گشته است. شعر با اشاره به استعفای شاه و بیزاری او از کردارش به پایان میرسد و تاریخ این واقعه را در قالب یک مصرع «شه مات سپهدار شده» بیان میکند.
متن کامل گزارش
تا سپهدار [۱] به شطرنج هنر ماحی [۲] سیرت ناهنجاران چتر استبداد از صرصر [۴] داد با عدالت همه جا بود رفیق شهرری از قدمش خرم و شاد
شه محمدعلی از هیبت او آزاده شبش از برق چو روز روشن آخرالامر ز دیهیم و سریر [۷]
چیره بر دشمن خونخوار شده حامی زمره احرار [۳] شده پست و وارون و نگونسار شده با خرد در همه جا یار شده خوشتر از خلخ [۵] و فرخار [۶] شده خوار و شرمنده ز کردار شده
جز روزش از دود شب تار شده گشته مستعفی و بیزار شده
جستم از طبع امیری تاریخ گفت "شه مات سپهدار شده"
**پاورقیها:**
[۱] منظور، محمدولی خان تنکابنی، رهبر مجاهدان مشروطهخواه گیلان و از فاتحان تهران است.
[۲] نابود کننده
[۳] آزادیخواهان
[۴] باد سخت و سرد
[۵] شهر بزرگی در ختای (سرزمینی در ترکستان شرقی قدیم) که مشک خوب از آنجا آورند و خوبان را بدان جا منسوب نمایند، خوشبو.
[۶] نام شهری در ترکستان منسوب به خوبان و صاحب حُسنان.
[۷] دیهیم و سریر: تاج و تخت
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)