کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

سخنان حاج شیخ فضل‌الله نوری در رد پیشنهاد پناهندگی به سفارت روسیه آغاز می‌شود. او با تشبیه وضعیت خود به امام حسین (ع) در روز عاشورا، بیان می‌کند که ترجیح می‌دهد کشته شود تا اینکه برای حفظ جان خود به کفار پناه ببرد، زیرا این عمل را ننگی برای عالم اسلام می‌داند. او پناهندگی به سفارت فرنگ را معادل پناهندگی اسلام به کفر می‌داند و مرگ را بر آن ترجیح می‌دهد. در ادامه، راه حل نهایی خود را «فرو بستن چشم‌ها، کشیدن پاها و گفتن شهادتین» اعلام می‌کند و بر رضایت به قضای الهی و صبر بر بلای او تأکید می‌کند. در پایان، هدف از مقاومت خود را جلوگیری از این می‌داند که در آینده گفته شود علمای شیعه ریشه اسلام را کندند و می‌خواهد حداقل یک نفر به عنوان مخالف باقی بماند، و این مقاومت را به مقاومت شهدای کربلا تشبیه می‌کند.

متن کامل گزارش

در روز عاشورا وقتی حضرت سیدالشهدا در مقام اتمام حجت و هدایت بر می‌آمدند، برای آن که نگذارند سخنان آن حضرت را بشنوند، بر دهن‌ها می‌زدند و فریاد هیاهو سر می‌دادند، و حال وضع به این منوال است که نمی‌گذارند من حرفم را بزنم و تهمت‌هایی را که به من می‌زنند جواب بدهم ... آیا جایز است برای من به جهت حفظ نفس خود، به کفار[۱] پناهنده شوم و پرچم سفارت روس را بالای منزلم بزنم؟! من در انظار اجانب و کفار، از طراز اول علمای اسلام محسوب می‌شوم؛ باشم یا نباشم، و اگر من برای حفظ جانم پرچم کفار را بر سر خانه‌ام بزنم، مثل این است که اسلام پناهنده به کفر شود. و اینها مرا بکشند، برای من آسانتر و گواراتر از این است که از بیم جان به کفار پناهنده شوم ... برای عالم اسلامیت، ننگ می‌دانم که در تاریخ کفر و اسلام بنویسند یک نفر از علمای اسلام، پس از هفتاد سال خدمت به عالم اسلامیت، از ترس مرگ، پناهنده به سفارتخانه فرنگ شد. برای من، مرگ از این تحصن خوشتر است ... آخرین راه که به نظرم آمده همین است: غَضُ العَینَین، تَدُّ الرّجلَین، قَولُ الشَهادَتَین، رَضینا بقضاءِ الله و نَصبرُ عَلَی بَلاءِ الله: [فرو بستن چشم‌ها، کشیدن پاها (به سوی قبله)، و گفتن شهادتین. راضی به قضای الهی هستیم و بر امتحان دشوار الهی، صابر و شکیبا]. ... های، های. می‌دانی چرا اقدام کردم و تا آخرین لحظات عمر [هم] ادامه خواهم داد؟ برای این که اگر صد سال دیگر، بعضی از مسلمان‌ها بروند در قعر زیرزمین‌ها و سرداب‌ها، دور هم جمع شوند با کمال ترس، درد دل بکنند و بگویند صد سال قبل علمای شیعه دست به هم دادند، و ریشه اسلام را کندند، لااقل یکی بگوید: یک آخوند طبرسی[۲] و من تبع[۳] او مخالفت کردند. آری، برای همین. والسلام، متقاعد شدی؟! مگر شهدای کربلا نمی‌دانستند در مقابل آن همه قدرت، مقاومت نمی‌توانند بکنند؟ **پاورقی‌ها:** [۱] منظور، سفارتخانه‌های کشورهای اروپایی در ایران (و مشخصاً روسیه و انگلستان) است. [۲] مازندرانی [۳] پیروان

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: سخنرانی عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)