کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

نامه با ابراز سلامتی و پاسخ به پرسش معتمدالسلطان اسکندر خان آغاز می‌شود. در ادامه، بر لزوم هوشیاری در برابر خائنین و عدم غفلت از وضعیت شهر تأکید شده و پیشنهاد می‌شود که یک نفر مسئولیت ترتیبات امنیتی شهر را بر عهده گیرد و توپ‌ها بر بالای باروها مستقر و قراول‌ها مرتب شوند. نویسنده هشدار می‌دهد که هدف دشمن تصرف شهر و امکانات نظامی آن است و در صورت وقوع، دفاع دشوار خواهد شد، لذا باید فوراً اقدامات لازم صورت گیرد. همچنین، به نظم داخلی شهر اشاره شده و بر لزوم مراقبت از عدم کمک داخلی به دشمنان خارجی تأکید می‌شود. در بخش پایانی، نویسنده به نگرانی‌ها درباره خروج خود از شهر اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که این امر موجب وحشت مردم و شکست خواهد شد. او پیشنهاد می‌دهد که در صورت عدم خروج، صد قبضه تفنگ دولتی به نام یکی از دیوانیان به او داده شود تا بتواند از شهر دفاع کند و بر لزوم اقدامات علنی و فوری برای تقویت روحیه مردم تأکید می‌کند.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم به عرض می‌رساند: الساعه ساعت سه از شب یکشنبه بحمد الله با سلامتی به دعاگویی مشغول. چون معتمدالسلطان اسکندر خان دو روز قبل پرسش حال آمد اینک جواب عرض می‌شود که ان شاء الله در این حوادث، اسباب کدورتی حاصل نیست. عجالتاً از ماضی[۱]، صحبت فایده ندارد. عرض می‌نمایم: از حالا غفلت نشود و گوش به حرف خائنین داده نشود. شهر خوب است، نوعاً اضطرابی ندارند. چیزی که اسباب وحشت مردم است [آن است] که شهر یک نفر سرپرست ظاهری ندارد. امروز لازم است که یک نفر متکفل ترتیبات شهر بشود. توپ‌ها را بکشند بالای بارو و قَراول[۲] مرتب شود. گمان می‌رود که تمام قصد دشمن، اول تصرف شهر و اضافات سلطنت از توپخانه و ذخیره و غیره و غیره [است]. اگر خدای نخواسته چنین شود، کار مدافعه به سختی خواهد کشید، مثل تبریز. پس باید معجلاً در این ترتیبات کوتاهی نشود. اطمینان به این که به اینجاها نخواهد کشید، منافات با احتیاط ندارد. کسی از احتیاط پشیمان نشد. نظم داخلی شهر این اوقات بسیار خوب بود و هست، لکن این عرض داعی برای ورود از خارج است و این که مراقبت شود که از داخل مدد ننمایند. امروز حاجی سیف‌الشریعه شرفیاب حضور شد. خیلی از اطمینان خاطر ملوکانه مسرور بلکه مطمئن شدیم، لکن این عرض‌ها که می‌شود منافاتی با طمأنینه ندارد، و عرض دعاگو محض تذکار خاطر مبارک است که چنانچه اقدامات صوری بشود، این مردم شاه‌خواه قوی‌القلب می‌شوند. مطلب دیگر که خیلی مهم است، در باب توقف داعی در شهر است. جماعتی از دوستان از بالا و شهر حضوراً و پیغاماً چنین صلاح دانستند که داعی حرکت کنم شمیران. داعی خودم در این امر توقف دارم[۳]، بلکه صلاح نمی‌دانم، چون حالت اهل شهر خیلی در اضطراب است. مجرد این که داعی حرکت نمایم، وحشت فوق‌الوحشه در شهر خواهد شد و خیلی اسباب شکست خواهد شد. خوب است به عرض برسانید که چه صلاح می‌دانند؟ اهل شهر خاصه سنگلجی‌ها هم‌عهد شدند که داعی باشم و تماماً در حفظ بکوشند، لکن اسباب حربیه ندارند. حالا اگر صلاح در حرکت است، جایی را معین فرمایند و حرکت شود، و اگر صلاح نیست - چنانچه گمان داعی همین است - پس مقرر دارند یک صد قبضه تفنگ دولتی داده شود با قبضی که بعد از انقضاءِ این حادثه مسترد شود. و اگر بخواهند که این اسلحه به این داعی داده شود، خوب است به اسم یک نفر از دیوانی‌ها مثل انتخاب‌الدوله دماوندی - که با داعی نسبت دارند - داده شود و داعی از ایشان بگیرم، و این امر لازم است. خوب است معجلاً همین امروز مرحمت شود. و الحاصل اگر بنا و صلاح در حرکت است، بفرمایند تا حرکت شود معجلاً و اگر نه استعدادی[۴] داشتن لازم است، باید درصدد برآمد. در باب تنظیم شهر و توپ و بارو هم خوب است امعان نظر بفرمایید. امروز اقدام علنی که سر و صدایی داشته باشد خیلی لازم است. والامر الاعلی مطاع مطاع. منتظر جواب **پاورقی‌ها:** [۱] گذشته [۲] محافظ مأمور انتظامات [۳] منظور، این است که خودم درگیر این موضوع هستم. [۴] امکانات نظامی

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)