کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
پس از اطلاع از ورود نیروهای روسی به ایران، مراجع نجف دروس و اجتماعات خود را تعطیل کرده و هر روزه در مدرسه آیتالله حاجی خلیلی تهرانی گرد هم میآیند. در این جلسات، سخنرانان به ایراد نطقهای مهیج میپردازند و مردم نیز به صورت گسترده در آن شرکت میکنند. در این میان، سید محمدکاظم یزدی که پنج روز بر موضع استبداد پافشاری کرده بود، تحت فشار افکار عمومی و ناچاراً به جمع علمای مشروطهخواه پیوسته و تلگرافی را که به شاه ارسال شده بود، امضا میکند. امید بر این است که این وضعیت ادامه نیابد و ایران از سلطه بیگانگان رهایی یابد. در این مدت تعطیلی عمومی، کنسولهای دولتهای متمدن در بغداد به سلاطین خود اعتراض کردهاند و پاسخهای مساعدی نیز دریافت شده است. مردم کرمانشاهان نیز با همان شور و حرارت ذاتی خود، آماده دفاع از حقوق غصب شده ملت هستند.
متن کامل گزارش
به عرض مقدس عالی میرساند: بعد از وصول خبر ورود عساکر [۱] روسی به حدود ایران، آیاتالله و حجج باهره [۲]، تمام درس و جماعات را متروک داشته، همه روزه صبح و عصر در مدرسه مرحوم آیتالله آقای حاجی [۳] قدس الله نفسه الزکیه، حاضر و ازدحام به حدی بود که در صحن و ایوانها و حجرات فوقانی و بالای بام، مملو، و عموم اهالی میآمدند، ناطقین هم نطقهای مهیّجه مینمودند.
با این حال، پنج روز آقای یزدی [۴] مُصّر بر استبداد بود. بعد از پنج روز مَطعون [۵] تمام خلق و لاعلاج، به هر وسیله بود خود را در حوزه اسلامیه داخل نموده، و یک تلگراف هم که به شاه کردند مومیالیه [۶] هم مُهر کرد. امید داریم این اتفاق، باقی نماند و اسلام و ایران از چنگال اجانب محفوظ گردد.
در این چند روزه تعطیل عمومی، به واسطه قَناسل [۷] دول متمدنه در بغداد به تمام سلاطین پروتست [۸] فرمودهاند و جواب مساعد هم از بعضی رسیده است، تا چه مقدرش باشد.
اهالی کرمانشاهان ان شاء الله تعالی به همان حرارت غریزیه باقی و در استرداد حقوق مغصوبه [۹] ملت، بذل مجهودند. شرح سلامتی حالات و هر فرمایش را انتظار دارد. ایام سعادت و افادت مستدام باشد. و السلام علیکم.
الداعی: محمدمحسن علاءالمحدثین
**پاورقیها:**
[۱] لشکریان
[۲] منظور، مراجع تقلید عتبات عالیات است.
[۳] منظور، حاج میرزا حسین خلیلی تهرانی از مراجع ثلاث مشروطهخواه نجف اشرف است که در شوال ۱۳۲۶ ق درگذشت.
[۴] منظور، آقا سید محمدکاظم طباطبایی یزدی است.
[۵] مورد طعن
[۶] مشارالیه، نامبرده (آقا سید محمدکاظم طباطبایی یزدی). در اصل: موحیالیه
[۷] جمع قنسول (تلفظ ترکی واژه کنسول)
[۸] واژه انگلیسی اعتراض
[۹] غصب شده
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)