ملت بی‌صاحب، ملت بی‌وقوف، ملت بخت برگشته، ملت موقع ناشناس، ملت مرعوب، ملت ایران است. جان این ملت سیه‌روزگار گویا از جان حیوانات هم بی‌قدر و منزلت‌تر است. اگر این واقعه برای ملت دیگر واقع شده بود، هیاهوی متمدنین اروپا عالمی را پر کرده بود. هرگاه یک نفر نصرانی که سهل است، یک یهودی بی‌صاحب، به این بی‌رحمی، دچار تیر عُدوان[۱] می‌گردید، نوع‌خواهان، عالم انسانیت را به هیجان می‌آوردند. بلی، یک نفر قشون روس در تبریز، شب تار، ناگهانی تیر برمی‌دارد[۲]. با این که ضارب معلوم نیست، جنرال[۳] روسی ده هزار تومان از ملت سیه‌بخت تبریز خسارت می‌طلبد. دویست نفر احرار[۴] ایرانی بدون تقصیر، بدون گناه هدف تیر ظلم و ستم روس می‌شوند، کسی نمی‌پرسد چرا؟ آری، لشکر اجنبی را که ما خود دعوت به خانه خویش نماییم اینگونه ناملایمات او را هم باید ببینیم! لشکر روس در جمیع نقاط ایران دعوت شده، دربار وطن‌فروش است، و خودکرده را ملامتی نیست. چشم مشروعه‌بازانی که شاه را پدر مهربان می‌گفتند روشن! خصوص سید یزدی[۵]. از پنج ماه قبل ما مکرر توجه رؤسا را به طرف خراسان و خیالات روس معطوف داشته و مکرر هم متذکر شده‌ایم که دربار به ذریعه[۶] مستبدین خائن، هر نقطه بهانه به روس‌ها داده و می‌دهند و روس‌ها بالعلن[۷] ملت مظلوم ایران را به جرم مسلمانی و حریت‌خواهی به ستوه آورده، بهانه می‌جویند. و ملتیان[۸] هم برحسب اوامر نُواب امام[۹]، همه قِسم از طرف شدن با خارجه تا امروز اجتناب نموده و می‌نمایند، تا جایی که روسیان بدون سبب و جهت و استحقاق، بر آنها شلیک نموده، دویست نفر آنها را به قتل می‌رسانند. **پاورقی‌ها:** [۱] ستم، دشمنی [۲] تیر برداشتن: تیر خوردن [۳] ژنرال [۴] آزادیخواهان [۵] منظور، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، مرجع منتقد مشروطه است. [۶] وسیله، دستاویزی [۷] آشکارا [۸] مشروطه‌خواهان [۹] منظور، مراجع تقلید است. * [روزنامه] حبل‌المتین، س ۱۷، ش ۱، مورخ ۱۶ جمادی‌الثانی ۱۳۲۷ ق، ص ۲۳.