کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با اشاره به عدم حمایت دولت و افزایش خطرات برای وطن آغاز می‌شود و به اقدامات اجباری و مخرب روسیه در مشهد و ویرانی آذربایجان اشاره می‌کند. نویسنده وضعیت نابسامان اقتصادی و تسلط دولتیان پس از مداخله روس‌ها را تشریح کرده و بیان می‌کند که حکام آذربایجان نیز از دولت حمایت می‌کنند. در ادامه، به عدم وجود منابع مالی و نظامی کافی برای مقابله با وضعیت موجود اشاره شده و نسبت به سیاست‌های دو دولت همسایه (روسیه و انگلیس) ابراز بی‌اعتمادی می‌شود. در پایان، تنها راه حل را اعزام هیئت مصالحه به تهران و انجام اقدامات مناسب برای حل بحران می‌داند.

متن کامل گزارش

عزیز من! دولت مساعدت ندارد و وطن مخاطراتش در زیادتی است، و البته اقدامات دولت روس را در مشهد شنیده‌اید. او با قوه جبریه و مقاتله چه‌ها کرده و آذربایجان یک توده خاکستر شده و همه از کار بازماندند و مملکت بالمره خراب شد. تجار و ملاک همه از کار افتادند و تسلط دولتیان میسر شد؛ خاصه بعد از مداخله قشون روس. و حکام جزءِ آذربایجان همه طرفدار دولت [شده] و نهایتِ بَغاوت[۱] به خرج می‌دهند و خواهند داد و دولت روس ابداً مساعدت به ملت نخواهد کرد و چاره جز اصلاح با دولتیان چیز دیگری نیست. عزیزم! پول نداریم و قشون ملی مرتب نداریم. انوربیک، زیادبیک، محمود شوکت پاشا، اردوی سلانیک نداریم. به پولتیک دو دولت همسایه نباید مطمئن شد. صمصام‌السلطنه و ورود او به قم و غیره، صرفه به حال ملت ندارد ... داداشم الیانس[۳] روس و انگلیس معلوم است. اگرچه در خیال اغفال همدیگر هستند. همسایه جنوبی[۴] ایران دوازده ماه بود که خواب بود، چه شد که یک دفعه بیدار شد؟ باری جز رفتن هیئت مصلحه به تهران و با حُسن اقدامات این کار را صورت دادن، حاصلی ندارد. **پاورقی‌ها:** [۱] بیدادگری، ستمگری [۲] شخصیت‌های سیاسی و نظامی جنبش ترکان جوان عثمانی [۳] منظور، قرارداد ۱۹۰۷ روسیه و انگلیس است. [۴] منظور، دولت انگلیس است.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
محل وقوع: تبریز (استان آذربایجان شرقی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)