بسم الله الرحمن الرحیم خدمت علماءِ عظام و امراءِ فخام و رؤساءِ عشایر و زعماءِ قبایل و محترمین اخیار و وجوه تجار بل مطلق سکنه بلاد و اَمصار[۱] و قَراء[۲] و دیار از اِخوان اسلام و ایمان‌شعار اَیّدهم الله بتأییداته مَدَی الاعصارِ و الادوارِ[۳]. بعد از ادای سنت سلام و تبلیغ دعا و اِکرام، زحمت می‌دهم آن که بر هر کس که دارای مقداری از حس و بصیرت باشد و اهوای فاسده و اوهام کاسده[۴] و تخیلات باطله و اَطماع[۵] رذیله، غِطاء[۶] عقل او نشده: واضح و هویداست که قرون طویله و اعصار مدیده است که فِرَق نصاری منتهای وسع خود را بذل در سبیل تصرف در اموال و بلاد مقدسه اسلام بل تشویش عقاید مسلمین و محو قرآن مبین و شعائر خاتم‌النبیین علیه افضل صلوات المصلین و علی آله الطاهرین و صحبه المهتدین نموده و می‌نمایند و مقدمات این نتایج را فراهم می‌آورند. اولاً، فتح ابواب مخالطه[۱] و مراوده و معاشرت با مسلمین نموده، با کمال لَیّن[۲] اقوال و حُسن اخلاق و احوال و درستی[۳] صوری افعال، جلب قلوب عوام و جُهّال و سِفله[۴] و اراذل را نمودند. ثانیاَ، ابواب تجارت و نقل امتعه خود را گشوده به جایی رسانیدند که مسلمین در غالب امورِ معیشت خود از مَآکِل[۵] و مَشارِب[۶] و مَلابس[۷] و فروش[۸] و ظروف و اوعیه[۹] و ادویه و اغذیه و آلات و ادوات ضیاء[۱۰] و بَنا و نَسج[۱۱] و حَرث[۱۲] و زرع و کتابت و غیرها محتاج به آنها شدند و هزارها از اهل حِرَف و صنایع دقیقه متینه،[۱۳] از شغل و عمل بازمانده، به گدایی افتاده یا هجرت به بلاد آنها کرده و از باب ضرورت، راضی به خدمت مِهتری[۱۴] و نوکری و تحمل اَشغال دَنیّه[۱۵] آنها شده، مِرارا[۱۶] از آنها اهانت دیده و سَبّ و شَتم بزرگان دین و دنیا را به گوش خود شنیده و می‌شنوند. ثالثاَ، مکاتب تعلیمیه و مریض‌خانه‌ها در بلاد مقدسه باز کرده، در ضمن تعلیم لغات و صنایع و معالجه، اِلحاد[۱۷] و زَندقه[۱۸] خود را در اذهان اطفال و ساده‌لوحان راسخ نمودند و هر ساله هزارها از این سِنخ مردم را فاسدالعقیده و مُختل‌الطریقه[۱] کردند. رابعاً، متجاوز از صدهزار اشخاص دُعاه[۲] برای دعوت به عقاید فاسده و مذاهب باطله بین مسلمین بَعث[۳] و ارسال کردند به لباس‌های مختلف و کسوت‌های گوناگون که تَنفیر[۴] مسلمین از علما و بزرگان خودشان کرده، ترغیب به جهالات و ضِلالات آنها نمایند. خامساً، کتبی که مشحون و مملوّ از مُغالطات[۵] و مُشاغبات[۶] و شبهات و اشکالات بر دین حنیف بوده، تألیف کرده به طبع رسانیده، مجاناً یا به قیمت بسیار بَخسی[۷] بین مسلمین نشر دادند. سادساً، نُقود[۸] طلا و نقره و اَحجار کریمه[۹] و جواهر ثَمینه[۱۰] و اشیای عتیقه مسلمین را به هر وسیله بود از کف آنها بیرون آورده تبدیل به مشتی کاغذ به اسم نوت[۱۱] و اسکناس و مَنات[۱۲] کرده، یا به مُکَسّرات[۱۳] و شیشه و بلور و چینی و آلات لهو و لعب به حدی که اسباب چراغ و لهو یک خانه یک نفر از ارباب ثروت، شاید متجاوز از دویست هزار تومان شود. سابعاَ؛ به طوری آنها را معتاد به فضول معیشت[۱۴] از قبیل قند و چایی و سیگار و بعضی مشروبات نمودند که بسیاری از کسبه و محترمین، هر چه شب و روز زحمت کشند و تلاش کنند، مقداری که کفایت صرف این مصارف را برای خودش و اهلش نماید نتوانند تحصیل کنند. ثامناَ، القاءِ شِقاق[۱] و نفاق و اختلاف و نزاع بین مسلمین نموده، لایزال طایفه‌ای را مقابل طایفه‌ای و عشیره‌ای را بر ضد عشیره‌ای داشته، به وسیله و اسباب‌ها -که خود آنها هم ملتفت نیستند -آنها را بهم انداخته، مال و جان و رجال همدیگر را تلف نموده، خود را ضعیف کرده و آن خصم قوی‌پنجه از ضعف آنها استفاده کرده یا به صفت میانجی داخل شده و مالک رِقاب[۲] طرفین شده، چه بسیار از بلاد عظیمه اسلامیه را به همین‌طورها متصرف شده‌اند؛ چنانچه بر عارفین[۳] به وقایع و مراجعین به تواریخ، این مطلب واضح و مشهود است. تاسِعاً، مقدمات بسیاری فراهم آورده که قلوب عوام مسلمین را از اَعاظِم[۴] علمای ربانیین و آکابر[۵] فقهای روحانیین، مُعرض[۶] و متنفر ساخته، آنها را بدترین اصناف مردم دنیاطلب در نظر آنها جلوه داده، مواعظ شافیه و بیانات کافیه آنها را از نفوذ و تأثیر انداخته، فسادِ بعضی از مُتَلِبّسین[۷] به این لباس، دلیل فاسد کل شده، مقاصد عظیمه جمیله دینیه اعاظم علما، محمول بر اغراض دنَیّه و دنیویه و شهوات نفسانیه شخصیه شده، بلکه بالاتر رفته و دلیل بر فساد اصل دین و مذهب شده، و خودِ شرع مقدس به نظر کوته‌نظران - العیاذ بالله - ملوّث[۸] و مُدَلّس[۹] گشته و شرح و تفصیل این مقام عظیم، محتاج به مجالسی بسیار وسیع است بلکه به مجلدی کبیر، استیفاءِ[۱۰] بیان بعضی از آن نشود. و المشتکی الی الله تعالی. عاشراً، به گرفتن امتیازات بسیار و اظهار معاهدات بی‌اساس و قرار و قرض دادن اموال بی‌شمار و تطمیع بعضی از مردمان غدّارِ مکارِ خیانت‌شعار، نفوذ و تصرف خود را روزبه‌روز در بلاد اسلامیه زیاد کردند و در این مقدمات عشره، کثیری از فِرَق نصاری شریک و سهیم هستند؛ لیکن فرقه روسیه و ایتالیا با آن که هیچ مقدمه‌ای از این مقدمات از آنها فوت نشده - بلکه در هر یک از آنها سهمی وافر و حَظَی مُتَکاثِر[۱] دارند -به این امور اکتفا نکرده، به کمال توحش و منتهای بربریت و سَبُعیّت[۲] قدم فراتر گذارده که به قهر و غلبه، تملک ایران و طرابلس غرب[۳] را نمایند و شروع به مقصود نموده، کینه دیرینه خود را به مَنَصه ظهور و بروز نشانیده، و وقایعی که در عالم منتشر و دل‌های همه مسلمین از آنها خون است، از آنها بروز کرده و صدای اسلام و ایمان و کعبه و قرآن به ندای هَل مِن ناصر یَنصُرُنا وَ هَل مِن مُعین یُعیننَا وَ هَل مِن ذابّ یَذَبُ عَنا[۴] بلند شده، به طوری این آواز حزین و صدای مُشجی[۵] مُبکی[۶] منتشر شد که از بلاد دور و نزدیک، فِرَق مختلفه حتی بعضی از امم غیرمسملین به ما نوشتند که جمع کردن مسلمین بر کلمه واحده موقوف است بر اجتماع همه شما در مکان واحد و تروی[۷] و تأمل و استشاره[۸] و تبادل افکار در این امر نمودن. لذا این حقیر فقیر کثیرالتقصیر با جمعی کثیر از اعلام علمای نجف و کربلا و سامره و کاظمیه، نظر به امر الهی که فرمود: وَلتَکُن مِنکُم أَمَّةٌ یدعُونَ إِلَی الخَیر وَ یَأمُرُونَ بِالمَعرُوفِ وَ یَنهَونَ عَن المُنکَر[۹] و فرمایش حضرت رسالت‌پناهی که مشایخ و ائمه حدیث مثل ثقةالاسلام کلینی و شیخ جلیل برقی و علامه ابن‌ادریس به ما تبلیغ کرده بودند که فرموده: مَن سَمِعَ رَجُلاً یُنادِی یا لَلمُسلِمینَ فَلَم یُجبهُ فَلَیسَ بِمُسلِمِ[۱۰] چنانچه در بعض طرق حدیت است-یا آن که: مَن شَهِدَ رَجُلَا یُنادِی یا لَلمُسلِمینَ فَلَم یُجبهُ فَلَیسَ مِنَ المُسلِمینَ[۱۱] چنانچه در طریق دیگر است-همگی در بلده اخیره[۱۲] مجتمع شدیم و نظر کردیم و تأمل و استشاره نمودیم و پشت و روی کار را سنجیدیم و با سایر مسلمین بلاد، هم‌آواز شدیم و به مردم فهماندیم که اجتماع ما برای اغراض دنیّه دنیویه نیست و با مسئله مشروطه و مسبتده کاری نداریم و به اطراف و اکناف و بُلدان و عشایر، حکم خدا و رسول را ابلاغ نمودیم و گفتیم و نوشتیم که اختلاف خانگی و نزاع عشیرتی و شقاق مشروطه و مستبده را کنار گذارید. امروز روز این سخنان نیست و اجتماع ما برای تقویت قولی و تضعیف طریقه‌ای نیست، روز مقابله کفر و اسلام است؛ روز یاری کردن این غریب است؛ روز اجابت ندای مسلمین است، با هم متحد شوید و نزاع و اختلاف را که مُؤَدی[۱] به این امور است از میان بردارید و با یکدیگر تَصالَح[۲] و تَسالَم[۳] نمایید و بهانه بیش از این به دست اجانب ندهید. این خونریزی‌ها که بین خود دارید موقوف کنید؛ بس است، بس است، بس است. بیش از این آزار پیغمبر خدا نکنید؛ آخر این عار را به کجا می‌برید که دولت روس که در همه دول دنیا معروف به توحش است، به اسم طلب امنیت بر شما فرمانفرمایی کند و امیر شما را اِجهاراً[۴] نفی و قتل و صَلب کند؟[۵] اگر خدای نخواسته بر این حال شنیع باقی بمانید عنقریب-نغوذ بالله- نه از قرآن مبین شما خبری و نه از کعبه معظمه اثری خواهد بود، ماها معذره الی ربنا این حکم خدا را به شماها ابلاغ کردیم. اگر امتثال کردید،[۶] در دنیا نزد همه دول و ملل و در آخرت در محضرت انبیا و مرسلین و ملائکه مقربین سربلند و مفتخر خواهید بود؛ و اگر - نغوذ بالله-نه چنین است، ما آنچه وظیفه خود دانسته‌ایم ادا کرده‌ایم؛ نَجاح و فوز[۷] به نتیجه مطلوبه، موقوف به مشیت الهیه است. سایر علمای عظام دامت برکاتهم از سایر بلدان البته این مطالب و نظایر آن را به اطراف خود اشاعه فرموده‌اند. مِنّا الا بلاغٌ و مِن اللهِ التّوفیق. ان شاء الله تعالی. حرره الاثم الجانی: فتح‌الله الغروی الشیرازی الاصفهانی المشتهر بشیخ‌الشریعه عفی الله عن جرائمه العظیمه. **پاورقی‌ها:** [۱] جمع مصر: شهرها [۲] جمع قریه: روستاها [۳] خداوند با تأییدات خود، ایشان را در سراسر زمان‌ها و ادوار مؤید گرداند. [۴] بی‌رونق [۵] جمع طمع [۶] پرده [۷] معاشرت و دوستی با هم [۸] نرمی، ملایمت. لین اقوال: چرب‌زبانی. در اصل: این اقوال [۹] در اصل: دوستی [۱۰] جهال و سفله: نادانان و فرومایگان [۱۱] خوردنی‌ها [۱۲] نوشیدنی‌ها [۱۳] پوشیدنی‌ها [۱۴] زیراندازها [۱۵] جمع وعاء: ظروف. در اصل: ادعیه [۱۶] ادوات ضیاء: وسایل روشنایی [۱۷] بافته [۱۸] کِشت [۱۹] صنایع دقیقه متینه: صنایع ظریف و اساسی [۲۰] خدمتکاری چهارپایان [۲۱] اشغال دنیه: کارهای پست [۲۲] به دفعات [۲۳] بی‌دینی [۲۴] کفر، بی‌دینی [۲۵] مختل‌الطریقه: آشفته‌مسلک [۲۶] جمع داعی: مبلغان [۲۷] برگزیدن [۲۸] رمانیدن، متنفر کردن [۲۹] غلط‌اندازی‌ها [۳۰] فتنه‌انگیزی‌ها [۳۱] اندکی [۳۲] پول‌های رایج [۳۳] احجار کریمه: سنگ‌های ارزشمند [۳۴] جواهر ثمینه: گوهرهای گرانبها [۳۵] پول کاغذی، اسکناس [۳۶] از واحدهای پول روسیه، سکه نقره‌ای روسی [۳۷] اجناس بسیار شکننده [۳۸] فضول معیشت: مازاد معاش، تجملات زندگی [۳۹] دشمنی [۴۰] مالک رقاب: سرور [۴۱] آگاهان، افراد بااطلاع [۴۲] بزرگواران [۴۳] بزرگان [۴۴] روی‌گرداننده، اعراض کننده [۴۵] فریبکاران، حیله‌گران [۴۶] آلوده [۴۷] فریبنده [۴۸] استیفاء: تمام گرفتن، استیفاءِ بیان: بیان کامل [۴۹] حظ متکاثر: بهره فراوان [۵۰] درندگی [۵۱] طرابلس غرب: لیبی [۵۲] آیا کسی هست که ما را کمک کند و آیا کسی هست که ما را یاری دهد و آیا کسی هست که از ما دفاع کند؟ [۵۳] حزین [۵۴] گریه‌آور [۵۵] اندیشیدن در کار [۵۶] مشورت خواستن [۵۷] سوره آل‌عمران، آیه ۱۰۴: باید از میان شما، گروهی [ مردم را] به سوی نیکی دعوت کنند و به (کار) پسندیده فرمان دهند و از (کار) ناپسند منع کنند. [۵۸] پیامبر اکرم(ص): هر کس فریاد انسانی را بشنود که فریاد می‌زند: ای مسلمانان به دادم برسید و کمک کنید، کسی که این فریاد را بشنود و پاسخ نگوید پس مسلمان نیست. [۵۹] کسی که گواه باشد انسانی فریاد می‌زند که ای مسلمانان به دادم برسید و پاسخ او را نگوید پس از مسلمانان نیست. [۶۰] منظور از بلده اخیره، کاظمین است. [۶۱] منتهی [۶۲] با یکدیگر صلح کردن [۶۳] با یکدیگر توافق کردن [۶۴] آشکارا [۶۵] صلب کردن: بر دار کشیدن [۶۶] امتثال کردن: فرمان بردن [۶۷] نجاح و فوز: پیروزی و رستگاری