کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این تلگراف در پاسخ به جوابیه رئیس‌الوزرا، با تأکید بر وظیفه دولت اسلامی در رفع منکرات و حراست از نوامیس الهی آغاز می‌شود. سپس به نقد عملکرد دولت می‌پردازد که با وجود بیانات رئیس‌الوزرا، احزاب جدید مخالف شریعت تشکیل شده و منکرات در جامعه شیوع یافته است. در ادامه، با اشاره به سخنان رضاشاه در مراسم تاجگذاری مبنی بر حفظ اصول دیانت، از دولت خواسته می‌شود که به این اصول پایبند باشد. در پایان، علما تهدید می‌کنند که در صورت عدم جلوگیری از اقدامات ضددینی و رفع اضطراب از قلوب مسلمین، خودشان برای دفاع از نوامیس الهی اقدام خواهند کرد و هر سختی را در این راه تحمل خواهند نمود.

متن کامل گزارش

تلگراف محترم جوابیه واصل[۱]، بدیهی است باید اولین وظیفه دولت اسلامی چنانچه اِشعار فرموده، رفع منکرات شرعیه و حراست نوامیس الهیه باشد؛ لیکن متأسفانه همواره اولیای امور، خود را مصداق کریمه لِمَ تَقَولَونَ مَا لا تَفعَلَونَ[۲] قرار داده، و الا اگر بیانات رئیس محترم دولت را سایر افراد هیئت دولت نیز تعقیب و تبعیت می‌نمودند، چگونه ممکن بود در مرکز اسلام، احزابی جدید [با] عناوین مختلفه برخلاف شریعت اسلام تشکیل، و شیوع منکرات و قبائح در مرکز به حدی برسد که آن را صورتاَ رفته‌رفته از ممالک اسلامیه خارج نماید؟ اگر هیئت محترم دولت خدای نکرده اهمیت به دیانت اسلامیه نداده و مخالفت آن را - العیاذ بالله - منکَر نشمارند، خوب است از شاهنشاه معظم اسلام متابعت نموده و آن دو اصلی را که از ابتدای تاجگذاری، گوشزد خاص و عام و به آن امر فرموده نصب‌العین خود قرار دهند.[۳] یا للعجب! در مملکت اسلامی با وجود چنین شاهنشاه معظم اول قائد اسلام، هیئت دولت در امور معظمه اسلامیه فقط به الفاظ قناعت فرموده. چنانچه خدای نکرده اولیای امور از این لامذهبی‌های جمع قلیلی بی‌دیانت جلوگیری نفرموده و رفع اضطراب و وحشت از قلوب مسلمین نکنند، به فضل خداوندِ عالمیان عزّ اسمه و توجهات امام زمان عجل الله تعالی فرجه و ارواحنا فداه، خصوصاً با کمال امیدواری به علاقمندی اعلیحضرت اقدس همایونی خلد الله تعالی ملکه به دیانت، این دعاگویانِ دولت قاهره، در دفاع از نوامیس الهیه خودداری نداشته، هر نحو زحمتی را که تصور فرمایند در نهایت گوارایی تحمل و سعادت خود را در آن می‌دانیم. ان شاء الله تعالی. حسن رضوی، محمد نجفی، حسن شرابیانی، احمد خراسانی، علوی بختیاری، طباطبایی قمی، مرتضی غروی، محمد قوچانی، رمضانعلی قوچانی، مرتضی بجنوردی، علی‌اکبر نهاوندی، محمدرضا زنجانی، محمد نهاوندی، الاحقر: حسن بُرسی، رضا حسینی قبادکانی، پایین‌خیابانی، محمدتقی رضوی حاج آقا حسین طباطبایی قمی، . **پاورقی‌ها:** [۱] متن جوابیه رئیس‌الوزرا، به نامه انتقادی علمای مشهد از این قرار است: «جنابان مستطابان آقایان حجج اسلام و علمای اعلام دامت افاضاتهم. تلگراف آقایان عظام راجع به ابلاغیه متحدالمآل واصل گردید و خیلی مایه تعجب گردید که اگر دولت نظر به حفظ انتظامات مملکتی خواسته است به وسیله متحدالمآل از بعضی بی‌نظمی‌ها و آشوب‌طلبی‌ها جلوگیری کند، آقایان محترم چرا خود را در قضیه وارد کرده و به اینطور مخابرات مبادرت می‌نمایند؟ البته وظیفه دولت که - در تحت توجهات بندگان اعلیحضرت قوی‌شوکت همایون شاهنشاه اسلام‌پناه ارواحنا فداه -مسئول حفظ شعائر اسلام و وقایه انتظامات مملکت اسلامی است، این است که در هر موقع از موجبات اختلال و اغتشاش و تحریکات اشخاصی که می‌خواهند در تحت عناوین مقدسه، امنیت و آسایش عمومی را برهم زده و مقاصد مفسدت‌جویانه خود را اجرا نمایند و مصداق یقَولَونَ بِأفواهِهِم مَا لَیسَ فِی قُلُوبِهم هستند، جلوگیری نماید و این اجرای وظیفه دولت است [که] نباید مایه سوء تعبیر گردیده و آقایان را به این قبیل اظهارات تهییج کند. دولت نظر به مسئولیت بزرگی که در امور ممکلت دارد به تکلیف خود خوب واقف است و در هیچ مورد از اجرای آن تکلیف خودداری نخواهد کرد... اولی این است که آقایان محترم به وظایف اصلیه خود پرداخته و مقام شامخی را که حائز هستند محفوظ بدارند.» [۲] سوره صف، بخشی از آیه ۲: چرا چیزی را می‌گویید که خود عمل نمی‌کنید؟ [۳] رضاشاه در روز یکشنبه چهارم اردیبهشت ۱۳۰۵، پس از تاجگذاری نطقی ایراد نمود تا «نیات خود را در اجرای اصلاحات اساسی مملکت خاطرنشان عموم نماید.» در این سخنرانی، وی چنین گفت: «اولاً، توجه مخصوص من معطوف حفظ اصول دیانت و تشیید مبانی آن بوده و بعدها نیز خواهد بود، زیرا که یکی از وسایل مؤثره وحدت ملی و تقویت روح جامعه ایرانیت را تقویت کامل از اساس دیانت می‌دانم. ثانیاَ، از آنجایی که با خواست خداوند متعال و توجهات ائمه اطهار، من همیشه کردار خود را بر گفتار ترجیح داده و هر موفقیتی هم که در جریان اصلاحات مملکتی نصیب من شده است، فقط از راه سعی و عمل بوده است، از همه کارکنان دولت و بلکه کلیه آحاد مملکت می‌خواهم که این حقیقت را پیوسته مد نظر قرار دهند که دستیابی به هیچ موفقیتی بدون تلاش فراوان ممکن نیست.»

اطلاعات تکمیلی

زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: تلگراف

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: حکومت ایران
حاکم زمان: رضا شاه پهلوی

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)