کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
نامه با اشاره به انکار احکام شریفه و تلاش برای گمراه کردن سلطان مسلمانان آغاز میشود. در ادامه، به خونریزیهای فراوان و شهادت فجیع برخی بزرگان در مأمن مسلمین اشاره شده و سوءقصد به جان آیتالله خراسانی در عتبات عالیات و شهادت علمای اخیار در فارس و آذربایجان توسط «دوستان دولت» محکوم میشود. نویسنده این اقدامات را موجب ثبت فجایع به نام دولت در دل مسلمانان دانسته و هشدار میدهد که این وضعیت به هیجان عمومی در تمام بلاد منجر خواهد شد. در پایان، با استناد به یک بیت شعر، بر لزوم اعاده مشروطیت برای علاج مفاسد تأکید شده و موافقت صادقانه با ملت را راهی برای رفع مفاسد و ایجاد رفاه و آسایش عمومی معرفی میکند.
متن کامل گزارش
از همدان به تهران، حضور مبارک آقای صدراعظم وفقه الله تعالی!
مسموع میشود که باز هم کسی انکار احکام شریفه و اظهار منافی نموده. آفتاب را به دست نمیتوان پوشید. و جَحَدوا بهَا وَ استَیقَنتهَا اَنفُسُهُم ظُلماً وَ عُلُواً [۱]. به این تَسویلات ابلیسی [۲] میخواهند سلطان مسلمانان را گمراه نموده، صفای خاطر [۳] دریامقاطرش \[را\] - که تلگراف ارفعالدوله ظاهرش نمود - کدر سازند. وَ لا یُفلِحُ السّاحِرُ حَیثُ اَتَی [۴].
اگر این ذوات خبیثه نبودند، این همه خون مسلمانان ریخته نمیشد و آن چند بزرگوار در مأمن مسلمین به آن طور فجیعی که تخم عداوت در دلهای شیعیان پاشید، شهید نمیگردیدند. و بعد از آن که سوءِ قصد آن خبیث دیگر به آیتالله خراسان - مَدَّ اللهُ تَعالی ظِلّة عَلَی القاصِی وَ الدّانِی - در عتبات واضح گردید که سَمّ قاتل [۵] همراه برداشته و اسماً به زیارت کربلا و در باطن یا لَیتَنی مَعَکُم گویان، خواست ملحق به جماعت شمر و عمرسعد گردد و کار اللهویردی را ثانی پیدا شود و به فضل خدایی، تیرش به سنگ آمده، حضرت آیتالله هم عفو و اغماض فرمودند و بعد از شهادت علماءِ آخیار [۶] در فارس و آذربایجان و غیره به دست دوستان دولت که واقعاً مجنون دولت بودهاند، این فجایع \[را\]، احسان گمان نموده، مرتکب گشته، همه را در دل مسلمانان به اسم دولت ثبت نمودند؛ ابدآ جای ماستمالی نمانده و عنقریب است که منجر به هیجان عمومی در تمام بلاد گردد. تلگراف حاج سیفالدوله و امثال آن هم که منتشر است.
لطف حق با تو مداراها کند
چون که از حد بگذرد رسوا کند
به منت اعاده مشروطیت، امید علاج این مفاسد هست و تعویق، باعث تزاید و شدت است. و گمانم این است که موافقت صادقانه با ملت، در کم زمانی در عامه، مفاسد مسدود و همه را در رفاه و آسایش گرداند.
**پاورقیها:**
[۱] نمل، ۱۴: دلهایشان بدان\[ها\] یقین داشت به خاطر ستم و برتری طلبی.
[۲] تسویلات ابلیسی: اغواگریهای شیطانی
[۳] در اصل: خواطر
[۴] طه، ۶۹: ساحر هر کجا آید، رستگار (و پیروز) نخواهد شد.
[۵] سم قاتل: سم کشنده
[۶] نیکان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
محل وقوع: همدان (استان همدان)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: احمد مشیرالسلطنه
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
