کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

انجمن ایالتی خراسان با یادآوری دستخط مظفرالدین شاه در تأسیس مشروطیت و امضای محمدعلی شاه، وضعیت فعلی ایران پس از به توپ بستن مجلس را تشریح می‌کند. این انجمن تأکید دارد که انحلال مجلس به معنای پایان مشروطیت نیست و ملت ایران خود را دارای قانون اساسی می‌داند. انجمن ایالتی خراسان به نمایندگان دولت‌های خارجی اخطار می‌دهد که طبق اصول ۲۴، ۲۵ و ۲۶ قانون اساسی، هرگونه اعطای امتیاز، بستن عهد و استقراض باید به تصویب مجلس شورای ملی برسد. در غیاب مجلس، انجمن‌های ایالتی قائم‌مقام پارلمان هستند و هرگونه واگذاری امتیاز بدون تصویب آن‌ها، از سوی ملت ایران پذیرفته نخواهد شد و روحانیون نیز با آن مخالفت خواهند کرد. در پایان، به اطلاع می‌رساند که محمدعلی شاه قصد دارد اداره تذکره را به دولت روسیه واگذار کند و ملت خراسان رسماً به این اقدام اعتراض کرده و به سایر نمایندگان دولت‌ها نیز اطلاع می‌دهد که چنین معاملاتی را نخواهند پذیرفت.

متن کامل گزارش

خدمت جناب جلالت‌مآب اجل عالی زحمت افزا می‌شود: البته خاطر [۱] مبارک از دستخط مظفرالدین شاه مرحوم، مورخ ۱۴ جمادی‌الثانیه ۱۳۲۴ در تأسیس "کنستی‌توسیون" و امضاءِ محمدعلی شاه به تفصیل مستحضر است. اوضاع حالیه ایران را هم بعد از انفصال و توپ بستن به مجلس مطلع می‌باشید. معلوم است که توپ بستن به مجلس باعث انفصال مشروطیت ایران نخواهد بود و ملت ایران همانطور که به مشروطیت معرفی شده، خود را جزءِ دول مشروطه و دارای قانون اساسی دانسته و می‌داند. اهالی مملکت خراسان مطابق قانون اساسی، انجمن ایالتی را منعقد و به مراسم مشروطیت قیام نموده‌اند. لازم شد مراتب ذیل به نمایندگان دول متحابه [۴] پروتست [۵] و اعلان شود که مطابق اصل ۲۴، ۲۵، ۲۶ قانون اساسی، اعطای امتیازات و بستن عهود و استقراض و غیرها باید به تصویب دارالشورای کبرای ملی باشد و در این موقع که پارلمان ایران منفصل است، هر گاه امتیاز اداره‌ای از ادارات دولتی را به یکی از دول، بدون تصویب انجمن‌های ایالتی - که امروز قائم مقام پارلمان است - بدهند، فردی از افراد ملت ایران نخواهد پذیرفت، و اهالی به حکم رؤساءِ مذهب جداً مخالفت خواهند نمود. از قرار مسموع در این اوقات، محمدعلی شاه اراده دارد اداره تذکره [۶] را به دولت بهیه روس به عنوان رهن واگذار نماید؛ لذا عموم ملت خراسان به آن دولت بهیه رسماً پروتست نموده و لازم دانست که به سایر نمایندگان دولت محترم هم اطلاع بدهیم تا بدانند احدی از ماها زیر بار اینگونه معاملات نخواهد رفت. **پاورقی‌ها:** [۱] در اصل: خواطر [۲] مشروطیت [۳] ولایت، استان [۴] دوست [۵] واژه انگلیسی اخطار، اعتراض [۶] اداره تذکره: اداره گذرنامه [*] تاریخ بیداری ایرانیان (بخش دوم)، ص ۵۶۴، ۵۶۵؛ [روزنامه] حبل‌المتین، س ۱۶، ش ۴۰، مورخ ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۲۷ ق، ص ۱۶.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: دولت های خارجی
حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)