کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با ارائه سیزده پیشنهاد برای حل بحران میان محمدعلی شاه و مشروطهخواهان آغاز میشود. این پیشنهادات شامل جلوگیری از بدگویی نسبت به علمای نجف، کاهش اقدامات نظامی، وعده بازگرداندن مشروطه، تغییر وزرای منفور، قطع ارتباط با افراد مفسد و مخالف مشروطه (مانند شیخ فضلالله نوری)، اظهار نارضایتی از اقدامات اقبالالدوله، برقراری نظم در شهر، عدم اعطای منصب به افراد نالایق، آزادی سید عبدالله بهبهانی، تعمیر مجلس و تبعید موقت برخی اشخاص است. در پایان، نگارنده با تأکید بر بیغرضی خود، بیان میکند که این تدابیر راه صلاح و امیدواری مردم است و در صورت اجرای آنها، خروج متحصنین از سفارت عثمانی و حرم حضرت عبدالعظیم را تضمین میکند و هشدار میدهد که در غیر این صورت، اوضاع بدتر خواهد شد.
متن کامل گزارش
اولاً، جلوگیری از علمای نجف و رفع شبهه از آنها، یا به تلگراف یا به فرستادن یک نفر از علمای محترم که خیال آنها آسوده شود.
ثانیاً، تخفیف در امور حربیه و قشون نفرستادن در سایر بلاد، و عدم تعرض به مردم تهران. ثالثاً، وعده دادن مشروطه را به جهت اول حمل به طرز صحیح، چه تلگرافاً به بلاد، چه دستخط به جهت تهران.
رابعاً، قدغن کردن در بدگویی نکردن در حق علمای نجف؛ چون مردم تقلید آنها را میکنند و بر مردم ناگوار است بد شنیدن آنها را.
خامساً، تغییر بعضی وزرا که مردم از آنها خائف و نفرت دارند، مثل امیربهادر و مشیرالسلطنه و غیره.
سادساً، متارکه با بعضی که فساد آنها ظاهر و آشکار گردیده، مثل جناب آقا شیخ فضلالله نوری و امام جمعه و آقا علیاکبر و آملی[۱].
سابعاً، تقصیر نامساعدی به مقام مشروطیت را با این ترتیبات هرج و مرج را به گردن دیگران گذاردن.
ثامناً، از حرکات اقبال الدوله و اصفهان اظهار نارضایی، که چرا چنین و چنان کرده است. تاسعاً، یک امر اکیدی در نظم شهر صادر شود که در کوچه و بازار، مردم را لخت نکرده، عبا و کلاه مردم را نبرند.
عاشراً، منصب و القاب ندادن به اشخاص نالایق که منجر به انزجار قلب اشخاص بزرگ میشود.
احدی عشر، مرخص کردن آقای آقا سید عبدالله[۲]، که از اهم امور است.
ثانی عشر، امر به تعمیرات خرابی مجلس، که از اعظم امور و موجب امیدواری عمومی است. ثالث عشر، تبعید موقتی و یا توقیف بعضی اشخاص که مردم از آنها دلسرد و اسباب فساد شدهاند.
شهد الله و کفی بالله شهیداً، در این عرایض، غرض با کسی ندارم، چون از این لاشیئی[۳] راه صلاح این مفاسد و اغتشاش را خواستید، این است که عرض میکنم ترتیب تدبیرات و امیدوار شدن مردم را؛ و الا روز به روز بدتر خواهد شد. و اگر از این قرار که عرض شده رفتار شود، در عهده من است خارج کردن آقایان از سفارت علیه عثمانی و زاویه مقدسه[۴].
**پاورقیها:**
[۱] آقا علیاکبر بروجردی و شیخ محمدتقی آملی، از علمای منتقد و مخالف مشروطه و از همفکران حاج شیخ فضلالله نوری بودند.
[۲] منظور، سید عبدالله بهبهانی، از رهبران روحانی مشروطه است که بعد از بمباران مجلس، دستگیر و به عتبات عالیات تبعید شده بود.
[۳] بیمقدار، ناچیز. واژهای در کلام از باب تواضع.
[۴] اشاره به تحصن جمعی از روحانیون و غیر روحانیون مشروطهخواه در سفارت عثمانی در تهران و آستانه حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) است که در ذیقعده ۱۳۲۶ ق صورت گرفت. درخواست آنها اعلام استقرار مجدد مشروطیت و بازگشایی مجلس توسط محمدعلی شاه بود. * واقعات اتفاقیه در روزگار، ج ۱، ص ۲۹۱.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار, مشروطه خواهان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)