کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این بیانیه با رد اتهام نفاق و عدم اتحاد در میان مردم خراسان، بر همبستگی ملی و دینی با سایر هموطنان، به ویژه آذربایجانیها و قفقازیها، برای حفظ اسلام و مشروطیت تأکید میکند. در ادامه، با اشاره به پایداری مردم آذربایجان در تعطیلی کسب و کار برای مشروطیت، بیغیرتی مردم خراسان در فدا کردن دین و آخرت برای منافع جزئی را رد کرده و بر لزوم مقاومت در برابر استبداد و حفظ حقوق ملی تأکید میکند. در پایان، با رد ادعای مستبدین مبنی بر استفاده از قوای نظامی برای سرکوب، بیان میکند که نیروهای نظامی نیز از خود ملت هستند و به دلیل اعتقادات مذهبی و تبعیت از مراجع، با مردم همراهی خواهند کرد و مخالفت با مشروطیت را موجب ارتداد میداند.
متن کامل گزارش
اولا، میگویند اهالی خراسان به واسطه نفاق و عدم اتفاق نمیتوانند مقاصد مشروعه خود را انجام دهند. جواب این اشتباه این است: ما ملت خراسان اهالی سایر بلاد ایران را برادر دینی و مذهبی و هموطن خود دانسته، راضی هستیم که تیر دلسوز در چشم ماها فرو رود و به پای نازنین آنها خاری ننشیند و این اتفاق و اتحاد ملی را بزرگان دین ما با منتهای تأکید به ما سفارش فرمودهاند و برخلاف آمال و آرزوی مستبدین بیدین که میخواهند میان برادران اسلامی ما نفاق اندازند، یقین دارم هموطنان محترم ما عموماً و برادران آذربایجانی و قفقازی ما خصوصاً، کلمه جامعه "اتحاد ملی" را فراموش نکرده، تا آخرین نقطه مقصود که حفظ بیضه اسلام و تقویت اساس مقدسه مشروطیت است، کمال همراهی و مساعدت به ما خواهند فرمود.
ثانیاً، میگویند اهالی خراسان به واسطه تعطیل و کسب و تجارت، دور نیست به ستوه آمده قبل از گرفتن نتیجه تعطیل، بازار و دکان را باز کرده عقب کسب خود بروند. جواب این است که شما خیلی اشتباه بزرگ کردهاید. ما ملت خراسان تا این اندازه بیحس و بیغیرت نیستیم که تمام حقوق دین و مذهب و دنیا و آخرت خود را فدای مداخل جزئی کرده یوسف عزیز احکامالله را به دراهِم بخس[۱] معدود بفروشیم. برادران آذربایجانی ما شش ماه متجاوز، از تمام کسب و کار و دِرهم و دینار دست کشیده، جان و مال و عرض و ناموس خود را برای حفظ بیضه اسلام و نگهداری اساس قویم مشروطیت نثار کرده، در تمام این مدت طولانی بدون اظهار خستگی مقاومت و پایداری نمودند تا بعون الله تعالی و یاری حضرت صاحبالعصر و الزمان ارواحنا فداه دماغ خائنین دین و دنیا بر خاک مذلت مالیده، به اجرای احکام مقدسه حجج اسلام[۲] نایل و موفق گردیدند.
ما ملت خراسان نیز در نگهداری اساس اسلام و حفظ ناموس دین و احکام علماء خود با تمام قوا حاضر شده، به یاری خدا و توجهات حضرت ثامنالائمه (ع)[۳]، حقوق ملیّه خود را نگهداری خواهیم کرد و یقین است که امروزه اگر از مداخل جزئی چشم نپوشیم و با کمال حسد بر مَرکب مقصود سوار نشویم، فردا باید با کمال بیشرفی، هزاران برابر این مداخل را به اسم مالیات به کسبه ظلمه و اَعوان[۵] شمر و یزید بریزیم که با پول ماها اسباب قلع و قمع ریشه اسلام را فراهم نمایند.
ثالثاً، میگویند ما سوار داریم، سرباز داریم و قورخانه داریم که از اقدامات مشروعه ملت جلوگیری بکنیم. جواب این اشتباه این است و تصور غلط و خبط فاحش فرمودهاید. سوار از خودِ ملت است و سرباز از خودِ ملت است، توپخانه و قورخانه[۱] مال ملت است. تمام اهل نظام، برادران اسلامی خودمان هستند و آن برادران غیور که تمام رگ و پوستشان از پول ملت نشو و نما یافته، در این مقصود مقدس - که اسباب آسایش دین و دنیای آنان است - با تمام قوا با سایر طبقات این ملت مظلوم همراهی خواهند کرد. برادران نظامی ما که دارای مذهب تشیع و مقلدین حجج اسلام میباشند میدانند که اگر خدای نکرده اظهار مخالفت نمایند، مرتد[۲] شده، خون آنها با تمام دارایی آنها به ملت حلال خواهد بود. برادران نظامی ما تاکنون این دستخط تلگرافی را خوانده[۳] و تکلیف مذهبی خود را فهمیدهاند...
**پاورقیها:**
[۱] دراهم بخس: پول اندک
[۲] منظور، مراجع تقلید مشروطهخواه نجف اشرف است.
[۳] در اصل: (ص)
[۴] درآمدها
[۵] یاران
[۶] اسلحهخانه
[۷] از دین اسلام برگشته
[۸] اشاره به اعلامیه مراجع مشروطهخواه نجف خطاب به عموم عشایر و ایلات و مرزداران و خوانین و رؤسای نظامی در همراهی با مردم و عدم تبعیت از فرمان سرکوب و کشتار مردم است. * [روزنامه] حبلالمتین، س ۱۶، ش ۲۶، مورخ ۲۵ ذیحجه ۱۳۲۶ ق، ص ۱۲.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم, مشروطه خواهان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)