کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این شعر با انتقاد شدید از محمدعلی شاه و اقدامات او در برچیدن مشروطه آغاز میشود و او را فردی مستبد و جدا از مذهب معرفی میکند که کشتی ملت را به گرداب بلا افکنده است. در ادامه، شاعر به ستمهای شاه اشاره کرده و آن را در اسلام ناروا میداند. سپس، با اشاره به مقاومت مشروطهخواهان در تبریز (ستارخان)، گیلان (سپهدار) و اصفهان (صمصامالسلطنه)، امید به پیروزی آنان و سرنگونی شاه مستبد را ابراز میکند. شعر با تکرار عبارت «کار ایران با خداست» بر توکل به خداوند و امید به آینده تأکید کرده و در نهایت، وضعیت نابسامان ایران را نتیجه قامت ناساز ملت میداند.
متن کامل گزارش
با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست
مذهب شاهنشه ایران ز مذهبها جداست
شاه مست و شیخ مست و شحنه [۱] مست و میر مست
هر دم از دستان مستت فته و غوغا به پاست
هر دم از دریای استبداد آیسد پر فراز
زین تلاطم کشتی ملت به گرداب بلاست
مملکت کشتی، حوادث بحر و استبداد خس
کار پاس کشتی و کشتینشین با ناخداست
پادشه خود را مسلمان خواند و سازد تباه
ای مسلمانان در اسلام این ستمها کی رواست
شاه ایران گر عدالت را نخواهد باک نیست
دیده خفاش از خورشید در رنج و عناست [۲]
باش تا آگه کند شه را از این نابخردی
سنگر شه چون به دوشان تپه رفت از باغ شاه
روز دیگر سنگرش در سر حد ملک فناست
باش تا خود سوی ری تازد ز آذربایجان
آن که توپش قلعهکوب و خنجرش کشورگشاست
باش تا بیرون ز رشت آید سپهدار [۴] سترگ
کار ایران با خداست
کار ایران با خداست
مملکت رفته ز دست
کار ایران با خداست
موجهای جانگداز
کار ایران با خداست
ناخدا عدل است و بس
کار ایران با خداست
خون جمعی بیگناه
کار ایران با خداست
ز آن که طینت پاک نیست
کار ایران با خداست
انتقام ایزدی تازهتر شد داغ شاه
کار ایران با خداست
حضرت ستارخان [۳]
کار ایران با خداست
فرّ دادار بزرگ
کار ایران با خداست
نام حق گردد پدید
کار ایران با خداست
آن که گیلان ز اهتمامش رشک اقلیم بقاست
باش تا از اصفهان صمصام [۱] حق گردد پدید
تا ببینیم آن که سر ز احکام حق پیچد کجاست
خاک ایران، بوم و برزن از تمدن خورد آب
هر چه هست از قامت ناساز بیاندام ماست
جز خراسان خراب کار ایران با خداست
**پاورقیها:**
[۱] حاکم، فرماندار، فرمانده
[۲] رنج، سختی
[۳] رهبر مجاهدان مشروطهخواه تبریز
[۴] محمدولی خان تنکابنی، ملقب به سپهدار، از خوانین بزرگ گیلان و از امرای محمدعلی شاه قاجار و از محاصره کنندگان نیروهای ستارخان در تبریز بود که به یک باره آنجا را ترک کرد و به گیلان رفت و پرچم مشروطهخواهی برافراشت.
[۵] صمصامالسلطنه بختیاری، از رؤسای ایل بختیاری که در دوره استبداد صغیر به همراه ایل خود علیه محمدعلی شاه قاجار شورش کرد و پرچم مشروطهخواهی بلند نمود و اصفهان را فتح کرد. * دیوان اشعار شادروان محمدتقی بهار (ملکالشعرا)، ج ۱، ص ۱۴۱-۱۴۳.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)