کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متنی به محضر حجج اسلام ارائه شده که در آن با استناد به حدیث امام زمان (عج) درباره رجوع به راویان احادیث در حوادث واقعه، از ایشان درباره سازگاری مشروطه (به عنوان وضعی مستحدث و برگرفته از غرب) با دین اسلام و انطباق قوانین مساوات و آزادی آن با شرع مقدس سؤال شده است. در ادامه، پاسخ به این سؤال، خطاب به شاهنشاه، از طریق حاجی شیخ فضلالله نوری و امامجمعه ارسال شده است. در این پاسخ، از خبر تلگرافی انصراف شاه از مشروطه غیرمشروعه که منجر به قتل و توهین به شرع شده بود، تشکر و ابراز امیدواری شده که شاه در ترویج اسلام و شرع و نشر عدالت موفق و مأجور باشد. همچنین از امر ملوکانه که در این زمینه به اجرا درآمده، قدردانی شده است.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَد اللهُ ظِلالهُم عَلَی رُؤُس الآنام میدارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولی عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: أَمّا الحَوَادثُ الواقِعة فَارجعُوا فِبها إلی رواهِ آخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت، کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مستحدث[۴] که از مخترعات مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خبر؟ و قانون مساوات و حریت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسة شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناء[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قال الله تعالی: فَاستَلوا أَهلَ الذُکر إن کُنتُم لا تَعلَمون[۹].
به توسط جنابان مستطابان حجج اسلام آقای حاجی شیخ فضلالله نوری و آقای امامجمعه ادام الله برکاتهما، خدمت ذیموهبت اعلیحضرت قدر قدرت شاهنشاه اسلامپناه.
مخابره تلگرافی که مژده انصراف اعلیحضرت همایونی از مشروطه غیرمشروعه که موجب قتل نفوس محترمه و توهین رؤسای شرع و هتک نوامیس بوده، مزید بر تشکر مراحم ملوکانه و ازدیاد دعاگویی گردید.
امید از الطاف واسعة خلاق عالم جلّ شأنه و برکات امام عصر عجل الله فرجه، موید و منصور، و در وعده ترویج اسلام و شرع و نشر معدلت و عدالت معجلاً موفق و مأجور خواهد بود و از امر قدرقدرت ملوکانه که در این باب نفاذ یافته[۱]، کمال تشکر و دعاگویی داریم.
**پاورقیها:**
[۱] مد ابله ..، الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: و أمّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی زواء حدیثنا فإنهم خجتی علیکم و آنا خجه الله علیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ جرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه، منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷ پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید
[۱۰] نفاذ یافتن: به اجرا درآمدن
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: شیخ فضل الله نوری, محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)