کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه با ابراز ارادت به شاه آغاز می‌شود و به واقعه دوازدهم شوال اشاره می‌کند که در آن، پس از احضار جمع کثیری از علما و بزرگان به دربار و ابلاغ اراده شاه مبنی بر تأسیس مجلس شورای عمومی، حاضران به اتفاق آرا اعلام کردند که مجلس شورا با قواعد اسلام منافی است. در ادامه، به قرائت تلگرافات و عرایض متظلمانه از ولایات مختلف و طبقات گوناگون اشاره می‌شود که همگی خواستار انصراف از این تصمیم بودند. سپس، علما و بزرگان حاضر در مجلس، عریضه‌ای به صدراعظم تقدیم کرده و حضوری نیز استدعای انصراف از تأسیس مجلس را مطرح کردند و با وعده شاه مبنی بر صدور دستخطی در این خصوص، مرخص شدند. نامه با تأکید بر تکلیف شرعی حفظ اسلام و درخواست مجدد برای صدور دستخط شاه برای رفع اضطراب مردم پایان می‌یابد و سوگند یاد می‌شود که تأسیس مجلس شورای عمومی جز نابودی دین، هرج و مرج و هتک نوامیس اسلامی نتیجه‌ای نخواهد داشت.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم به موقف عرض بندگان اعلیحضرت شاهنشاه اسلام‌پناه خلّد الله ملکه و سلطانه معروض می‌داریم: در روز دوازدهم شهر حال شوال که کارگزاران دولت، جمع کثیری از وجوه علما و شاهزادگان و وزرا و امرا و اعیان و اشراف و تجار و حسب‌الامر به دربار گردون‌مدار احضار نمودند و از طرف قرین‌الشرف اراده سنیه را به اعطای مجلس شورای عمومی و تأسیس قوانین آن ابلاغ فرمودند، تمام حاضرین متفق‌الکلمه جواب عرض نمودند که: «مجلس شورای عمومی منافی با قواعد اسلام است و ممکن‌الجمع نیست، چنانچه به رأی‌العین مشاهده کردیم و ما مسلمانان که در تحت اقتدار سلطنت اسلامیه هستیم، ابداً راضی نمی‌شویم که وهنی به اسلام و دین ما برسد و در مقابل احکام اسلامیه، شاه و رعیت یکسان است و بر همه لازم است حفظ دین و آیین شریعت حضرت سیدالمرسلین (ص) ». بعد از آن، تلگرافات عموم ولایات و ایالات که قریب به دویست طغرا بود، بعضی تفصیلاً و بعضی اجمالاً قرائت شد. و پس از آن، احکام حجج اسلام و علماءِ اعلام ولایات گوشزد حاضرین شد و عرایض عدیدة متظلمانه در استیمان[۳] از این بلیة عظیمه از طبقات علما و اهل علم و طلاب و تجار و اصناف که غائب از آن محضر بودند یکان یکان خوانده شد. بعد ذلک کله، حضار مجلس از علما و تمام طبقات به توسط جناب اشرف صدراعظم عریضه متضرعانه در استدعای انصراف از این عزیمت به حضور باهرالنور ملوکانه تقدیم داشتند و پس از استیذان[۶]، شرفیاب حضور معدلت‌ظهور شدند و استدعای مجدانه حضوری هم نمودند و به وعده مراحم ملوکانه، قبول استدعای مقصد اسلامی به اصدار[۷] دستخط انجم‌نقط، مرخص شدند. تاکنون که یوم بیست و چهارم [شوال] است، از ناحیه مقدسه اعلیحضرت همایونی دستخط آسایش شرف صدور نپذیرفته [است]. از آنجایی که به حکم محکم خلاق عالم جَل إسمه، حفظ بیضه اسلام در قرون و اعصار برعهده سلطان وقت و علماءِ اعلام است، از آن روز تا حال همه روزه از داعیان، مطالبه انجاز[۲] و وعد[۳] اصدار دستخط می‌نمایند و داعیان به دفع‌الوقت گذرانیده، تا امروز که مطالبه از حد گذشت چاره ندیده جز شرفیابی در دربار معدلت‌آثار و بحمد الله نایل شدیم و از پیشگاه همایونی ایفاءِ به وعد[۴] را جداً مستدعی هستیم. و چون این استدعا از جهت اداءِ تکلیف شرعی است از صاحب شرع، رخصت رجوع نداریم و متضرعانه جدا دستخط آفتاب‌نقط در آسودگی اهل اسلام از اضطراب و وحشت و دهشتی که در این مرحله دارند، از سده سنیّه استدعا داریم. قُسم به جمیع معظمات شرعیه که ماها بلکه تمام اهالی اسلام این مملکت، برای تأسیس مجلس شورای عمومی حاضر نیستند و نتیجه آن را جز هدم[۶] دین، و هرج و مرج و هدر دماء محترمه، و هتک نوامیس اسلامیه نمی‌دانیم الامر امرالاقدس الاعلی، مطاع، مطاع، مطاع. الاحقر الداعی لقوام المله و دوام الدوله: فضل‌الله النوری، حاجی سید ابوالقاسم امام‌جمعه، ظهیرالاسلام، سید احمد طباطبایی، حاجی میرزا هادی نوری، حاجی علی‌اکبر بروجردی، حاج شیخ عبدالنبی [نوری]، حاجی سید علی شوشتری، آخوند ملا محمد أملی، حاجی ملا محمد رستم‌آبادی، حاجی آقا یحبی کرمانشاهی، شیخ محمدصادق شریف‌العلماء، شیخ محمدعلی، پسرهای آقا محمد کاشانی، شیخ حسن سنگلجی، شیخ علی‌اکبر تفرشی، شیخ باقر گیلانی، شریعتمدار کاشانی، شیخ جعفر گلپایگانی، شیخ جعفر سلطان‌العلماء، حاجی سید محمد تفرشی، شیخ حسین چاله‌میدانی، سید حسن شوشتری، حرّره الاحقر الداعی: حسین الرضوی القمی، عفی عنه: محمدرضا القمی، الداعی: علی‌اکبر الطهرانی، الداعی: ابراهیم النوری، الداعی: امام‌جمعه کردستان، الداعی: شیخ المشایخ الکردستانی، الاقل الداعی لدوام الدوله: حجه‌الاسلام الکردستانی، احمد الموسوی البهبهانی، شمس‌العلماء، العبد: احمد ابن محمدکاظم الطباطبایی، **پاورقی‌ها:** [۱] عالی مرتبه [۲] انجام [۳] وعده، در اصل: عدو [۴] ایفاء به وعد: وفا کردن [۵] سده سنیه: پیشگاه عالی‌مرتبه [۶] نابودی [۷] اتلاف خون

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)