کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه با ابراز ارادت به کاردار عثمانی آغاز می‌شود و به سابقه محرومیت ملت ایران از آزادی و مساوات در دوران استبداد اشاره می‌کند. سپس به اعطای قانون اساسی توسط مظفرالدین شاه و تأیید آن توسط محمدعلی شاه می‌پردازد، اما از کارشکنی مفسدین و خائنین در اجرای آن و مکدر شدن خاطر شاه از ملت گلایه می‌کند. در ادامه، به تعویق افتادن مکرر افتتاح مجلس شورای ملی و سنا و تضییقات وارده بر ملت توسط مفسدین اشاره شده و از کاردار عثمانی درخواست می‌شود تا این وضعیت را به اطلاع شاه برساند و برای احیای حقوق ملی و افتتاح مجلس شورا تلاش کند. در پایان، به ناامنی‌ها، خسارات اقتصادی و وضعیت نابسامان ولایات مختلف اشاره شده و تأکید می‌شود که صبر ملت به سر آمده است. در حاشیه نیز جمال‌الدین افجه‌ای بر اهمیت تشکیل مجلس شورا و مبارزه با استبداد برای حفظ استقلال مملکت تأکید کرده است.

متن کامل گزارش

به حضور جناب جلالت‌مآب اجل آقای شارژ دافر دولت علیه عثمانی - دام مجده - معروض می‌دارد: ما ملت، اتباع دولت جاویدآیت ایران که سالیان دراز در تحت فشار استبداد رجال درباری، مانده، از نعمت حریت و مساوات محروم بودیم و در عهد سلطنت شاهنشاه خلدآشیان، اعلیحضرت مظفرالدین شاه - انار الله برهانه - به این نعمت عظمی مباهی و سرافراز گردیدیم. نوبت سلطنت که به شهریار حاضر اعنّی اعلیحضرت تاجداری پدر معنوی ما ملت شاه‌دوست وطن‌پرست رسید، ورقه حریت ملیه یعنی قانون اساسی را به دستخط‌های عدیده شاهانه مزین و موشّح و به ایمان مغلظه[۱] موکد فرمودند؛ لکن، بعضی مفسدین و خائنین غیرمآل‌اندیش، محض ابراز اغراض نفسانی خود در پیشگاه سده سنیه ملوکانه به اشتباه‌کاری پرداخته، حقوق ثابته و مشروعة ملیه را دستخوش هوی و هوس خویش قرار داده، خاطر خطیر ملوکانه را از ملت صادق نجیب مکدر نمودند. در بیست و سوم جمادی‌الاول، مجلس شورای ملی انفصال و به موجب دستخط همایونی، در بیست و سوم شعبان یعنی در سه ماه بعد افتتاح آن مقرر گردید و به موجب دستخطی که در بیست و هفتم شهر شعبان مجدداً شرف صدور یافت، افتتاح مجلس شورای ملی و مجلس سنا به نوزده شوال معوق گردید، و حال آن که تا به حال اجرای این مواعید ملوکانه به ساحت ظهور و بروز نرسیده و در ضمن، مفسدین و مغرضین با دسایس و وساوس، ملت را در تحت تضییق گرفتند و جبراً نوشته‌های بی‌معنی گرفته که سند جواب‌گویی طالبین حقوق قرار دهند. و ما این مطلب را در ده روز قبل به آن سفارتخانه محترم اخطار نموده و اطلاع دادیم. ما ملت نجیب ایران که از قدیم‌الایام تا به حال همواره داد شاه‌دوستی و وطن‌پرستی زده و بر تمام عالمیان، نجابت فطری و اصالت ذاتی خود را اظهار و اثبات نموده‌ایم، چگونه راضی شویم که حقوق صریحة ثابتة ملی، محض اغراض بعضی کج‌اندیشان پایمال گردد؟ لهذا از آن جناب که سمت نمایندگی دولت علیّه عثمانی - دام مجده - را دارید استدعا می‌نماییم که این عرض حال ملت را که خائنین مانع از رسیدن به خاکپای جواهرآسای ملوکانه هستند، یک ساعت اول تقدیم نموده و در این باب به نام انسانیت و معاونتِ نوع، از تشبثات لازمه و قطعیه فروگذاری نفرمایند که صبر و شکیبایی برای ملت باقی نمانده، طرق و شوارق ناامن، اموال تجارت منهوب، أعراض ملت غیرمصون، تجارت با خارجه کلیتاً و بالمره مقطوع شده، چندین میلیون ضرر و خسارت به عموم طبقات وارد گردیده، حال آذربایجان و سایر بلادش مثل استرآباد و گیلان و فارس و غیره از هر جهت معلوم. استدعا آن که از پیشگاه اعلیحضرت تاجداری حقوق صریحة ثابته ملی را استرحام نمایید تا آسایش بلاد و ترفیه حال عباد گردد و عالم انسانیت و تمدن را از خود ممنون و متشکر فرمایند. (در حاشیه به خط جمال‌الدین افجه‌ای آمده: سابقاً نوشته و حال هم می‌نویسم: عقل و شرع دو حاکم صادقند که فقدان مشروطیت و اشاعه ظلم نه تنها مانع از ترقی و تمدن، بلکه مورث تزلزل استقلال مملکت و سلطنت است. پس سعی در تشکیل مجلس شورای ملی و قطع ایادی مستبدین، از اهم فرایض دینی و مدنی است. الاحقر: جمال‌الدین الحسینی الافجه‌ای) اقل: سید محمدکاظم اصفهانی، اقل: الحاج محمدجواد اصفهانی، اقل: الحاج اسماعیل قوام‌السادات، اقل: الحاج مهدی، عبدالملوک شیخ عبدالکریم اصفهانی، اقل: محمدحسین اصفهانی، الاحقر: محمد بن زین‌العابدین الحسینی، اقل‌الوعاظ: محمود، اقل: خدام‌الشریعه: محمدصادق، اقل خدام‌الشریعه: الحاج میرزا بزرگ، حرره الاحقر: صدرالعلماء، حاجی علی اسلامبولچی، اقل: محمدتقی، اقل: حاج سید محمد تاجرتهرانی، اقل عباد: محمدحسین الموسوی، رئیس بلدیه تهران، بسمه تعالی، ان الله یامر بالعدل و الاحسان (الاحقر الخدام الشرع: جوادین)، محمدحسین امجدالعلماء، الله میرزا علی... **پاورقی‌ها:** [۱] ایمان مغلظه: سوگندهای سخت و شدید

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: دولت عثمانی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)