کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با ستایش از مخاطب آغاز می‌شود و به وضعیت آشفته کشور پس از مشروطه، سلب امنیت و رواج عقاید فاسد اشاره می‌کند. قوانین برگرفته از غرب را عامل این وضعیت می‌داند و انحلال مجلس توسط شاه را لطف الهی برای بازگشت امنیت تلقی می‌کند. سپس، با ابراز نگرانی از تلاش مجدد منحرفین برای تشکیل مجلس و احیای اساس سابق، از علما می‌خواهد که پیش از وقوع فاجعه، با صدور حکم صریح بر حرمت اساس مشروطه، به وظیفه الهی خود عمل کنند. در ادامه، از مخاطب می‌خواهد که حکم قطعی حرمت را در ذیل ورقه سؤال مؤمنین بنویسد و به نماینده اعزامی، آقا میرزا محمدحسن اصفهانی، توجه ویژه نشان دهد. در بخش دوم، با نزدیک شدن به زمان انعقاد مجلس دوم، پیشنهاد می‌شود که تلگراف‌هایی از مناطق مختلف به دربار شاهی ارسال شود که در آن، مشروطه را نامناسب برای دولت و ملت دانسته و امنیت فعلی را کافی بدانند. در پایان، پاسخ‌هایی از سوی محمدمهدی الحسینی و یعقوب الحسینی و محمدطاهر الحسینی به تلگراف شیخ فضل‌الله نوری ارائه شده که در آن، ضمن تأیید مواضع وی و اعلام تبعیت از علمای اعلام، برای شوکت شاهنشاه دعا می‌کنند.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم عرض می‌شود: ان شاء الله تعالی نعمت وجود فایض‌الجود جنابعالی برای ترویج شریعت مطهر و اعلاء کلمه حَقه اسلامیه موفق و مظفر بوده باشد. ضمناً زحمت می‌دهم که بر خاطر عالی کاملاً مشهود و مکشوف است که در این مدت، حادثه جدید[۳]، اغتشاش داخله مملکت و اضطراب اهالی و سلب امنیت تا چه درجه رسیده؛ علاوه بر این که برای معالجه ظلم، دفع فاسد به افسد کردند، قوانین مجعوله آنها که از روح آزادی اروپا برداشته شده بود باعث شد که مردم فاسدالعقیده، بی‌ملاحظه بر ضعف اسلام آنچه خواستند گفتند و نوشتند، چنانچه لوایح و جراید آنها شاهد است. بدیهی است این مقدمات، همین نتیجه را باید بدهد که اهل بدعت و ضلالت به آن استقلال، و اهل ایمان به آن اضمحلال برسند. کرورها[۴] اموال و نفوس محترمه به هدر رفت تا آن که به توجهات غیبیه امام عصر عجل الله فرجه و اقدامات ملوکانه، رفع شر آنها شد[۶] و مملکت را امنیت فوق‌العاده حاصل شد؛ ولی [با] این اقدامات، مجدداً منحرفین به لباس دوستی درصدد شده‌اند که دستخط محرمانه بر تشکیل مجلس و اساس سابق صادر نمایند، و یقین است چنانچه خدای، نخواسته به این مقصود برسند چه بر سر مسلمانان خواهند آورد. علیهذا لازم است بر طبقه علما، خاصه آنهایی که مبسوط‌الید باشند و زمام مهام جمهوریه[۷] موجب مجاری‌الامور به بد آنها است، حتی المقدور قبل از ابتلاء به واقعه، علاج فرمایند؛ لهذا جناب مستطاب شریعت‌مآب آقای آقا میرزا محمدحسن اصفهانی سَلمّة الله که از أجله فضلا و مخصوصین داعی هستند، برای انجام این مسئله اسلامی روانه شدند که علماء اعلام هر ناحیه به وظیفه الهیه خودشان اقدام نمایند و حکم صریح واقعه را بر حرمت آن اساس، مرقوم فرمایند که از عهده مسئولیت خود برآیند. ورقه سئوالی که مؤمنین کرده‌اند ملاحظه فرمایند و خود جنابعالی و هرکس که لایق این مقام بدانند، مشروحاً حکم قطعی حرمت را در ذیل آن بنویسند و مخصوصاً درباره جناب مشارالیه که تحمل این زحمت اسلامی را کرده‌اند مرحمت و توجه مخصوص بفرمایند که خیلی به موقع است و موجب مزید اطمینان و تشکر داعی هم خواهد شد. همواره منتظر فرمایشات و وصول رقعه‌جات[۱] شریفه هستم، در مظان اجابت دعا داعی را فراموش نمی‌فرمایید. والسلام. الاحقر: فضل‌الله نوری، مجدداً زحمت می‌دهم که چون موقع انعقاد مجلس ثانوی[۲] نزدیک شده، خوب است مثل شیراز و کرمانشاه و کرمان، از آن حدود هم تلگرافی به توسط داعی یا مستقیماً به ساحت همایونی مخابره فرمایند به امضای علمای اعلام هرکس که مذاق اسلامیت و فقاهت دارد[۳] و چنانجه ممکن است کسبه و تجار و عموم اهالی را جزو فرمایند، به مضمون اینکه مشروطه امتحان خود را در این مملکت داده، صلاح دولت و ملت نیست و همین امنیت حالیه چه ضرر دارد که محتاج به آن قوانین مزید عیب بوده باشیم؟ مضمون آن را به جناب آقامیرزا محمدحسن ارائه بدهید خیلی نافع است و داعی آنچه لازمه مراتب یگانگی است به عمل می‌آورم، مطمئن باشید. والسلام فضل‌الله نوری، حضور مبارک حجه‌الاسلام آقای حاجی شیخ فضل‌الله [نوری] و آقای امام‌جمعه دامت برکاتهم. تلگراف حاکی از اتفاق علماء اعلام و سایر طبقات دارالخلافه بر رفع مشروطیت زیارت شد. دعاگویان از متابعت علماء اعلام خارج نبوده و بر اتفاق کلمه، و زائدالوصف شاکر. ازدیاد شوکت اعلیحضرت شاهنشاه اسلام خلّد الله ملکه را از خداوند تبارک و تعالی خواهانیم. محمدمهدی الحسینی، یعقوب الحسینی، حضور مبارک حجج‌الاسلام ادام الله تعالی اجلالهم العالی، آنچه را به توسط تلگراف مرقوم فرموده‌اید زیارت شد. تماماً صحیح و واجب الاذعان و لازم الاتباع. محله میدان که نصف شهر است با متفرقه‌ای از محلات، از بدو الی کنون، و جمیع قدری دیگر هم از اطاعت حکم حقیر خارج نیستند و با کمال انقیادند. امیدوارم خداوند منان بر عمر و شوکت اعلیحضرت اقدس شهریاری خلّد الله ملکه و سلطانه بیفزاید که غایت آمال دعاگوست. **پاورقی‌ها:** [۱] نامه‌ها [۲] اشاره به فرمان دوم شاه، دایر بر افتتاح مجلس شورا در ۱۹ شوال ۱۳۲۶ ق است. [۳] در اصل: دارند [۴] در اصل: با ه، میلیون‌ها [۶] اشاره به انحلال مشروطه توسط محمدعلی شاه قاجار در ۲۳ جمادی‌الاول ۱۳۲۶ ق است. [۷] مهام جمهوریه: امور مهم مردم [۸] جمع جلیل: بزرگان [۹] در متن: ۲۹ شوال ۱۳۲۵ ق است که اشتباه است. [۱۰] مخاطب نامه، آقا سید صادق نیاکی مجتهد، از علمای مازندران و استرآباد (گرگان) است. [۱۱] منظوره ایام پس از مشروطه است.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
محل وقوع: تهران (استان تهران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: فتوای سیاسی اجتماعی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: سیدصادق نیاکی مجتهد, شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)