کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُؤُس الانام[۱] میدارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختّرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءِ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تُعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹].
***
به توسط حضرت مستطاب اشرف صدراعظم دام اقباله، حضور مبارک اعلیحضرت اقدس همایونی خلّد الله ملکه و سلطانه.
دستخط تلگرافی مُطاع مبارک که مُشعِر[۱] بر خیر ملت و دولت بود و مرحمت در حق تمام رعیت زیارت شد. چون از حضرات سابق[۲] اینقدر چشم مردم ترسیده است که از اسم مشروطه متنفر هستند، عرض و استدعای اهالی کرمان و داعیان، به خاکپای مبارک این است که غرض از مشروطه هرگاه وضع سابق میباشد، احدی از دعاگویان و اهالی مملکت به آن راضی نیست و در این باب اقدام نخواهند نمود. و هرگاه غرض مشروطه است لفظ مشروطه لازم نیست. مشروعه، همین قراری است که شارع مقدس مقرر فرموده و اعلیحضرت همایونی دستخط تلگرافی نمود.[۳] هر قدر دولت در تشیید[۴] این امر اهتمام بفرماید، اسباب رضای خدا و رسول و ائمه اطهار و عموم اهالی ملت بیضاء خواهد بود. مملکتی که دو سال خراب و مردم از جان و مال خود ایمن نبودند، فعلا از قدرت دولت و اهتمام حکومت نظم گرفته و بنای وصول مالیات و اصلاح خرابیها گذارده شده است، به مجرد انتشار لفظ مشروطه، مردم همه پریشانخاطر و از خدمتگزاری سرد و اسباب هرج و مرج خواهد شد.
خادم شریعت مطهره: محمدباقر، خادم شرع: علیمحمد
**پاورقیها:**
[۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم)، شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷، قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱] حاکی
[۲] منظور، مشروطهخواهان است.
[۳] اشاره به دستخطی است که محمدعلی شاه، پس از اجتماع علما و سایر اصناف مردم در باغشاه در ۱۲ شوال ۱۳۲۶ ق، و اعلام نارضایی از بازگشت مشروطیت، انصراف خود را از گشایش مجلس شورا اعلام داشت، در این دستخط آمده بود: »جال که مکشوف داشتید تأسیس مجلس [مشروطه] با قواعد اسلامی منافی است و حکم به حرمت دادید ... در این صورت ما هم از این خیال، بالمرّه منصرف [گشته] و دیگر عنوان همچو مجلس نخواهد شد". لیکن به توجهات حضرت امام زمان عجل الله فرجه در نشر عدالت و بسط معدلت، دستورالعمل لازم داده و میدهم. آن جنابان تمام طبقات را از این عزم خسروانه ما در نشر معدلت و رعایت حقوق رعیت و اصلاح مفاسد به قانون دین مبین اسلام، حضرت خاتمالنبیین صلی الله علیه و آله و سلم اطلاع دهید ...» ر.ک. به: تاریخ مشروطه ایران، ص ۸۲۷ .
[۴] استحکام
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
محل وقوع: بابل (استان مازندران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: احمد مشیرالسلطنه, محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)