کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُؤُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختَرعات[۵] مردم اروپا بود و معمول‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناء[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللَّهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. توسط حضرت اشرف صدراعظم، حضور مبارک اعلیحضرت اقدس همایونی خلّد الله ملکه و سلطانه عرضه می‌دارد: دستخط مبارک که وعده مرحمت اساس مشروطیت بود توسط ایالت جلیله، عموم علما و قاطبه اهالی زیارت کرده، از زیارت دستخط تلگرافی بی‌اندازه و انقلابی بی‌نهایت، عموم دعاگویان و رعایا را حاصل شده. در این دو ساله هرج و مرج، جز اتلاف دماء و اموال و نوامیس مسلمین نتیجه نداشت و ضرر عمومی به تمام رعایا که به تلگراف نمی‌گنجد، داد؛ چون حفظ دماء و اموال مسلمین و حدود مملکت، فریضه ذِمّه اعلیحضرت اقدس است، لازم است دعاگویان عرضه بداریم: اگر چنانچه اساس مشروطیت جدید به طوری که دستخط فرموده‌اند موافق با احکام الهی و شرع مقدس نبوی (ص) است که متشکرانه به بذل این موهبت، در ایفاد[۲] دعاگویی دوام عمر و دولت اعلیحضرت می‌کوشیم؛ و اگر به همان وضع سابق است و هرج و مرج را به ازدیاد، و در ثانی، اموال و نوامیس ما بیچاره‌ها در معرض تاخت و تاراج الواط و اوباش است، به هیچوجه به همچو موهبتی راضی نیستیم. کرمان که دو سال است یک نفر شب تا صبح آسایش نداشته به اندازه‌ای اموال ما بیچاره‌ها تلف شده و تقریباً دو سه ماه است به واسطه قدرت اعلیحضرت و ورود ایالتی[۳] مثل ایالت حالیه، آن اغتشاش مبدل به نظم و آسایش شده و اهالی آسوده و راحت شدند. سزاوار نیست بعد از این موهبت عظمی که به ماها شده در ثانی هرج و مرج شده و سلب نعمت از ماها شود. خوب است مقرر شود در عوض لفظ مشروطه که باعث این همه بی نظمی است، کلمه مشروعه دین احمدی باشد. اضعف داعیان: میرزاحسین، محمدحسین، امام‌جمعه. **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجّه الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من برَ شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه، منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نم‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: احمد مشیرالسلطنه, محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)