کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام میدارد: در توقیع مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مختَرعات [۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناءِ [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تُعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذِّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمون [۹].
توسط حضرت مستطاب اشرف صدارت عظمی دام اقباله، حضور باهرالنور بندگان اعلیحضرت قدرقدرت ظل الله خلّد الله ملکه و سلطانه، عرضه میداریم که: چون به فضلالله بعد از قطع امید زندگانی در این مملکت، به همت والانهمت اعلیحضرت شاهنشاهی ادام الله ظله، دست اشرار از دستاندازی مقطوع، و شرّ آنها ممنوع گشت، و مایه هزار گونه امیدواری و تشکرات صمیمی قلبیه و ادعیه خالصانه دعاگویان گردید، اینک مجدداً اعلان مشروطیت شده است. فیالواقع این اعلان به جای وعده و نوید، تهدید و وعید است؛ زیرا که هرگاه مثل مشروطیتِ این دو سال باشد باید از جان و مال و عرض و ناموس گذشت و تمکین این مشروطیت که بیقیدی محض است، نمود و شرع مطهر نبو را وداع باید گفت و علی الاسلام السلام.
دعاگویان از قِبَل [۱] خود و عموم سلسله شیخیه ممالک ایران و تمام فامیل دولتخواهان عرض مینماییم که مقصود اصلی دعاگویان، استحکام مبانی شریعت و بقای ذات مقدس سلطنت و دولت ابدمدت و نظم مملکت است؛ چنانچه کارگزاران دولت زمام امور را در دست اشرار مملکت ننهند و جُهّال [۲]، مطلق العنان نباشند شاکریم. و الا هرگاه مثل دو سال گذشته باشد، رخصت فرمایند این دعاگویان به عتبات عالیات مهاجرت نموده، به دعاگویی ذات مقدس ملوکانه مشغول باشیم.
**پاورقیها:**
[۱] جانب، نزد
[۲] جمع جاهل: نادانان
[۳] صورت کامل و درست این حدیث جنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَةُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثنا فَإنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار, احمد مشیرالسلطنه
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)