معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُؤُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعةُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مخترعات مردم اروپا بود و معمول‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافَه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءِ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. به توسط حضرت صدارت، دام اجلاله به سُدّه سَنیّه[۱۰] اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاهی خلّد الله ملکه و سلطانه. تلگراف اقدس حضرت ظل‌الله، بشارت موهبت قواعد مشروطه و تأسیس آن اساس در یوم نوزدهم شهر شوال زیارت شد. أشهد الله و ملائکته که این دو نفر اَضعَف[۱] دعاگویان که اکنون سی سال است در این ولا[۲] دعاگوی دولت و خادم ملت بوده و هستیم، ابدأ مایل و راغب به مشروطه و معاودت قواعد مشروطه سنه ماضیه نیستیم و نیز عرض می‌دارند که قلوب تمام اهالی این ولا از مشروطه متنفر، و طبایع مشمئز است و طالب مشروطه نیست. احدی مگر معدودی از رجاله و اوباش که به ملاحظه صرفه خود، اغتشاش مملکت را طالب و تَرخّص[۳] ارتکاب مناهی شریعت \[را\] راغب، و باک ندارند که بساط ملت[۴] و شریعت برچیده شود. بالله العظیم مرگ گواراتر است از این که مسلمانان باغیرت بعد از قرآن مجید تأسیس قانونی نمایند[۵] و مقابل احکام شریعت راضی شوند[۶] که از نو زاکونی[۷] نهند. مگر کلام الله مجید و شرع نبوی نیست که قوانین اجانب را ملاک امور خود قرار دهند؟ اگر کسی به دیده بی‌غرضی بنگرد، تأسیس اساس مشروطه را با پیچیده شدن اساس ملت[۸] مقرون نیست، اگرچه تمام نام آن را ملت نهند و بر عوام مشتبه نمایند؛ چنانچه در صدر اسلام به اسم ملت و اسلام، فرزند صاحب اسلام را در زمین کربلا به اعلی درجه ظلم و جور، شهید نمودند. اقل خدام ملت و دعاگوی دولت: میرزا اسمعیل، و میرزا محمود کرمانی **پاورقی‌ها:** [۱] خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها إِلی رُواهِ حدیثنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی. وسایل الشیعه، ج ۲۷، قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱۰] سده سنیه: پیشگاه عالی مقام [۱] ضعیف‌ترین [۲] ولایت [۳] آسان گرفتن، آزاد شدن [۴] دین [۵] در اصل: نماید [۶] در اصل: شود [۷] قانونی [۸] دین [۹] تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۳۹.