کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلاَلَهُم عَلَی رُوُس الآنام میدارد: در توقیع مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مختَرعات [۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناء [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۹].
بسم الله الرحمن الرحیم
الَّذِینَ یتَّخِذُونَ الکَافِرینَ اُولِیاءَ مِن دُون المُؤمِنِینَ اُیَبتَغُونَ عِندَهُمُ العِزَّهَ فَإِنَّ العِزَّةَ للَه جَمِیعاً [۱۰].
اگرچه در مجامع مسلمین و منابر و محافل مؤمنین آنچه باید و شاید تنبیه غافلین و ارشاد جاهلین به قدرالمقدور نموده به حدی که از برای نفوس سلیمه اهل دارالمؤمنین قم که مرکز عبور و توجه اهل ایمان و اعیان ممالک ایران است، شک و شبهه باقی نمانده ولیکن به اطاعت امر الهی و تحذیر [۱] کریمه مبارکه وَ مَن یَکْتُمَها فَإنَّهُ اَثِمٌ قَلبُه [۲] مجدداً و مکرراً مرقوم میشود که ترویج و تأسیس قانون اساسی [۳] و بنیان مشروطیت به جز تشبه به ممالک خارجه اروپا فایده ندارد و جمع بیان قواعد اسلام و قوانین مرسومه مشروطه، جمع بینالضدین است و از نشر این عناوین و تدوین این قوانین به غیر از تَجرّی [۴] عموم و تعطیل رسوم، امری معلوم نشد.
ملاحده و زَنادقه [۵] را قرهالعین و اهل فتنه و جاهطلبان را بهانه در بین آمد. سَبّ علمای ملت و امنای دولت و هرج و مرج از حد گذشته، بلکه یوماً فیوماً [۶] در تزاید و تَفاحُش [۷] منکرات شرایع اسلام را بر ملأ در منابر و جراید اشاعه و تقویت کردند. بعضی مردم جاهل، برخی مفسد و مُتجاهِل [۸] به حلاوت الفاظ حرّیت و مساوات و معدلت و آبادی، گول خورده و از تَحفّظ [۹] بر حدود دین مبین نُکول [۱۰] نموده، به گمان قاصر خودشان نقصان مملکت به این خیالات واهیه کامل شود. کریمه اَلیَومَ اَکمَلتُ لَکُم دِینَکُم [۱۱] فراموش و از تذکر حلالُ محمّدٍ صَلّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ، حَلالٌ إلی یَوم القِیمَهِ، و حرامُ محمّدٍ حَرامٌ إلی یَوم القِیمَهِ خاموش شدند.
تدوین قانون برای مملکتی نافع است که قانون الهینداشته باشد. به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را. اگر بعضی دوردستان و سادهلوحان از مفاسد این اوضاع جدیده غافل باشند، شَطْر وافری [۱۲] از علماءِ ربانیین اطلاع کامل دارند. وَ لَیسَ الخَبر کَالعیان.
اقدام در انجام چنین اساس، حرام و مخرب بنیان اسلام است. فَمَن شاءَ فَلیُومِن وَ مَن شاءَ فَلیَکفُر [۱۳].
حرّره خادم علوم الشریعه بیمناه الوازره
**پاورقیها:**
[۱] هشدار دادن
[۲] بقره، ۲۳۸: و هر کس آن را کتمان کند قلبش گناهکار است.
[۳] در اصل: قانون اساس
[۴] گستاخ شدن
[۵] ملاحده و زنادقه: منکران خداوند و بیدینها
[۶] یوماً فیوما: روز به روز
[۷] تزاید و تفاحش: زیاد شدن و پلید شدن
[۸] کسی که خود را به نادانی میزند.
[۹] محافظت کردن
[۱۰] خودداری کردن
[۱۱] مائده، ۳: امروز،دین شما را کامل کردم.
[۱۲] شطر وافر: عده زیاد
[۱۳] کهف، ۲۹: هر که خواهد ایمان آورد و هر که خواهد کفر ورزد.
[۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواوِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱۰] نساء، ۱۳۹: کسانی که کافران را به جای مؤمنان، دوست خود انتخاب میکنند، آیا عزت و سربلندی را نزد آنان میجویند؟ همانا همه عزت از آن خداست.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)